Eski ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, kendisi gibi geçmişte ABD Dışişleri Bakanlığı görevini yürüten Mike Pompeo ile Kuzey Amerika Yahudi Federasyonları (JFNA) 2026 Genel Kurulu’na konuşmacı olarak katıldı.

Antony Blinken, İsrail’in Gazze’de sivillere yönelik tutumu için “İsrailliler, (Gazze’de) çatışmanın ortasında sıkışıp kalan insanlar için yapmaları gerektiğini düşündükleri şeyin büyük ölçüde sadece asgari kısmını yerine getirdi” ifadesini kullandı.

Gazze’de sivillerin refahına yönelik “bir tür kayıtsızlık ve küçümseme sergilendiğine” dikkati çeken Blinken, “Ancak ne yazık ki çok sayıda insan bu durumun ortasında kaldı ve bunun sonucunda korkunç acılar çekti” dedi.

Blinken, 2024 yılında İsrail Başbakanı Netanyahu ile Gazze’de yaşananların siyasi sonuçları üzerine yaptığı bir görüşmeden de söz etti.

Netanyahu’yu, İsrail’in Gazze nedeniyle Demokrat Partinin desteğini kaybetme konusunda uyardığını belirterek, İsrail Başbakanı’na “Sadece Demokrat Partideki desteğinizi kaybetmiyorsunuz, ki bu sizin açınızdan sorun olmayabilir, aynı zamanda genç Cumhuriyetçileri ve genç evanjelikleri de kaybedeceksiniz” dediğini aktardı.

İsrail’e dair algının nesiller arasında köklü bir değişim geçirdiğini ifade eden Blinken, kendi gençliğinde İsrail’in “etrafı düşmanlarla çevrili bir Golyat’a karşı duran Davut figürü olarak görüldüğünü” ve halihazırda bu algının “yeni nesil için tam tersine döndüğünü” kaydetti.

Bu değişimin “İsrailli liderler için stratejik bir meydan okuma” olduğunu vurgulayan Blinken, yeni durumun ABD siyaseti ile Washington-Tel Aviv arasındaki gelecekteki düzenlemeler üzerinde sonuçları olacağını belirtti.

Bu ülkeye yönelik askeri yardımlara ilişkin de İsrail’in “Amerikan finansmanının süresiz olarak devam etmeyeceğini fark etmiş bir görünüm sergilediğini” söyleyen Blinken, bu doğrultuda kendi kamuoyunu “kendi silah alımlarının maliyetini üstlenmeye yönelik” olarak hazırladığını dile getirdi.

Blinken, ayrıca İran’ın deniz trafiğini tehdit etme kapasitesini “askeri yollarla ortadan kaldırmanın, çatışmanın ciddi ölçüde tırmanmasına yol açacağı” uyarısında bulundu.

Tahran yönetimini “müzakere masasına oturtacak sürekli bir ekonomik baskının” önemli olduğunu kaydeden Blinken, diplomatik çözümün, “İran’a yaptırımların hafifletilmesi gibi bir taviz verilmesini gerektirebileceğini” belirtti.

POMPEO, İSRAİL İSTİHBARATINI ÖVDÜ
Mike Pompeo da Orta Doğu’da İran’a karşı “müzakere yoluyla bir uzlaşmaya varılabileceği” konusunda derin şüpheleri olduğunu dile getirdi.

Pompeo, Tahran’daki yönetim üzerindeki baskının artırılması, ekonomik ablukanın sürdürülmesi gerektiğini belirterek, İran’ın “İsrail ile Körfez ülkelerini tehdit edebilecek (ülke içindeki) varlıklarının hedef alınması” gerektiğini ifade etti.

Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer serbestisi karşılığında “herhangi bir taviz verilmemesi” gerektiğini kaydeden Pompeo, “İranlılara kesinlikle hiçbir şey vermemeliyiz” ifadelerini kullandı.

Gazze Şeridi’nde, Hamas’ın silah bırakacağına inanmadığını söyleyen Pompeo, Abraham Anlaşmaları’nın “İsrail-Filistin çatışması çözüme kavuşmamış olsa da bölgedeki ilişkilerin gelişmesine olanak tanıdığını” savundu.

ABD-İsrail ikili ilişkilerini “derin ve sarsılmaz” şeklinde nitelendiren ve ilişkilerin “kurumsal bağlara dayandığını” belirten Pompeo, iki ülke arasında istihbarat ilişkilerine dair kişisel bir örnek vererek “İsrail istihbaratı, olmam gereken yerde bulunmamı ve olmamam gereken yerlerden uzak durmamı sağlama konusunda çok yardımcı oldu” dedi.

Pompeo, İsrail istihbaratının “düzenli olarak Amerikalıların hayatını kurtarmaya yardımcı olduğunu” ileri sürerek, “Onlar olmadan, yapmamız gereken istihbarat çalışmalarını gerçekleştiremezdik” ifadesini kullandı.

ABD’de Mike Pompeo, 2017-2018 yıllarında ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) Direktörlüğü ve 2018-2021 yıllarında Dışişleri Bakanlığı yapmıştı. Blinken de 2021-2025’te ABD Dışişleri Bakanlığı görevini üstlenmişti.

Bulgaristan’da cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turunda, sandık çıkış anketlerine göre, iktidardaki merkez sol partinin adayı İliyana Yotova oyların yüzde 52’sini alarak seçimi kazanabilir. Batı yanlısı rakibi Andrey Gyurov ise önemli bir farkla geride görünüyor. Seçime katılım oranı yüzde 29’da kaldı.

Çıkış anketleri, Bulgaristan’da cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turunda mevcut Cumhurbaşkanı İliyana Yotova’nın çoğunluğun desteğini aldığını gösteriyor. İlk tahminlere göre, iktidardaki merkez sol İlerici Bulgaristan (PB) partisinin adayı Yotova oyların yüzde 52’sini alabilir. Sonuçların resmî verilerle doğrulanması halinde Yotova, Bulgaristan’ın doğrudan seçimle göreve gelen ilk kadın devlet başkanı olacak.

Reform yanlısı ve Batı yanlısı muhalefet partilerinin desteklediği eski geçici başbakan ve rakibi Andrey Gyurov’un ise yaklaşık yüzde 45 oy aldığı tahmin ediliyor.

Ukrayna’daki savaş, NATO’nun doğu kanadında yer alan Bulgaristan’daki seçim kampanyasında önemli bir rol oynadı. Yotova, kampanya boyunca Rusya ile müzakereler yoluyla Ukrayna’da barışçıl bir çözüm bulunmasını savundu. Yotova, Bulgaristan’ın “Barış Cumhurbaşkanı” olmak istediğini söyledi.

Gyurov ise kampanya sırasında Batılı ortaklarla daha yakın ilişkiler kurulmasını ve Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırıları karşısında Kiev’e daha güçlü destek verilmesini savundu.

Seçim, Başbakan Rumen Radev’in Moskova’ya yakın politikalarıyla bilinen İlerici Bulgaristan partisi için de ilk büyük sınav oldu. Parti, Yotova’yı destekledi. 62 yaşındaki siyasetçi, Radev’in parlamentoya girmek üzere cumhurbaşkanlığından ayrılmasının ardından ocak ayında görevi devralmıştı.

Gözlemciler, Yotova’nın Bulgaristan’ın Avrupa yönelimini korurken Rusya ile ilişkileri geliştirmeyi ve yaptırımların kaldırılmasını destekleyen Radev’in politikalarını sürdürmesini bekliyor.

Güneydoğu Avrupa’daki AB üyesi ülkede düzenlenen seçim, Ukrayna’daki savaşın gölgesinde gerçekleşti. Son haftalarda Bulgaristan’ın yanı sıra komşu Romanya’nın Karadeniz’deki ekonomik bölgelerinde de ticari gemilere yönelik insansız hava aracı saldırılarının sıklığı arttı.

Bulgaristan’da cumhurbaşkanlığı makamı ağırlıklı olarak sembolik yetkilere sahip. Devlet başkanının yürütme yetkisi bulunmuyor ve önemli politika kararlarının parlamentodan geçmesi gerekiyor. Bununla birlikte, cumhurbaşkanının doğrudan halk tarafından seçilmesi makamın siyasi ağırlığını artırıyor.

Cumhurbaşkanı silahlı kuvvetlerin başında bulunuyor, yasaları veto edebiliyor, uluslararası anlaşmaları imzalıyor ve büyükelçileri atıyor.

Bulgaristan’da cumhurbaşkanları beş yıllık dönem için doğrudan halk oylamasıyla seçiliyor ve en fazla iki dönem görev yapabiliyor.

Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva, pazar günü yapılan ikinci tur seçimlerinde rakibi Flávio Bolsonaro’yu yaklaşık 4,4 milyon oy farkla geride bırakarak yeniden seçildi. Oyların yüzde 51,8’ini alan 81 yaşındaki solcu lider, böylece ülke tarihinde dördüncü kez devlet başkanlığı görevine seçilen ilk kişi oldu.

Lula’nın zaferi, Arjantin, Şili, Kolombiya ve Peru gibi Güney Amerika ülkelerinde ABD Başkanı Donald Trump’la yakın ilişkiler kuran sağ ve merkez sağ adayların seçim başarılarıyla öne çıkan bölgesel eğilimin aksine gerçekleşti.

Aşırı sağcı eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu olan senatör Flávio Bolsonaro ise yenilgiyi kabul etmedi. Bazı oy verme merkezlerinde yaşanan karmaşa ve oy verme süresinin son anda iki saat uzatılması kararının ardından seçim sonuçlarının iptal edilmesini istedi.

Lula, çeşitli kentlerde otobüs seferlerinin durdurulması nedeniyle bazı seçmenlerin sandığa ulaşamadığını belirterek sürenin uzatılmasını talep etmişti. Flávio Bolsonaro da şiddetli yağışlar nedeniyle bazı bölgelerde benzer bir uzatma istemiş, ancak alınan kararı “kabul edilemez” ve “kirli bir oyun” olarak nitelendirmişti.

Brasília’da kısa bir konuşma yapan Bolsonaro, “Sonuçları tanımak mümkün değil. Bu seçimlerin iptalini talep edeceğim,” dedi.

Jair Bolsonaro, 2022’de Lula karşısında kaybettiği seçimin ardından darbe girişiminde bulunmaktan 27 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı.

İlk turdaki yenilginin ardından gelen zafer
İlk turda geride kalan Lula’nın destekçileri, ikinci tur öncesinde geniş katılımlı mitingler düzenleyerek “Bir daha asla Bolsonaro” sloganıyla kampanya yürüttü. Sol kanat ayrıca sosyal medya stratejisini yeniledi.

Brezilya’da 1989’da askeri diktatörlüğün sona ermesinden sonra yapılan ilk doğrudan seçimlerden bu yana, ilk turu kaybeden hiçbir aday ikinci turda seçimi kazanamamıştı. Lula’nın zaferi bu açıdan da dikkat çekti.

Seçime katılmama oranı ilk tura kıyasla gerileyerek yüzde 21’den yüzde 19’a düştü.

Seçim zaferinin ardından ilk açıklamasını yapan Lula, “İnsanları oy kullanmanın ülkede demokrasiyi güvence altına almak açısından çok önemli olduğuna ikna etmeyi başardığımız için sandığa gittiler,” dedi.

Rio de Janeiro’da havai fişekler patlatılırken, Lula’nın İşçi Partisi’nin rengi olan kırmızı kıyafetler giyen binlerce kişi São Paulo sokaklarında kutlama yaptı.
Lula’nın seçim kampanyasında, Trump yönetiminin ticari ve diplomatik baskıları karşısında Brezilya’nın egemenliğini koruma teması öne çıktı.

Destekçilerine hitap eden Lula, “Ya vatan özgür kalır ya da Brezilya için ölürüz,” dedi. Brezilya’nın “kimsenin arka bahçesi olmayı kabul etmeyeceğini” de sözlerine ekledi.

Rio de Janeiro’da sonuçların kesinleşmesiyle birlikte kutlamalar yoğunlaştı. Araçlar korna çalarken, kırmızı giyen bir kadın Bolsonaro’nun destekçilerini temsil eden sarı ve yeşil kıyafetli dört erkeğe seslenerek “Kaybettiniz! Daha çok ağlayın!” diye bağırdı.

Lula, seçmenlerin yaklaşık yarısının kendisine karşı oy kullandığı bir ülkede dördüncü dönemine hazırlanıyor. Seçim sonuçları, değişim isteyen geniş bir seçmen kitlesinin varlığını da ortaya koydu.

Yoksulluktan çıkarak 2003’te ilk kez başkan seçilen Lula, 2006’da yeniden göreve gelmişti.

Yolsuzluk soruşturması kapsamında 18 aydan uzun süre cezaevinde kaldıktan sonra 2022 seçimlerinde yeniden başkan seçilen Lula’nın hakkındaki mahkûmiyet kararları usule ilişkin gerekçelerle iptal edilmişti.

Üçüncü döneminde enflasyon ve işsizlik oranlarının gerilemesine öncülük eden, milyonlarca kişinin yeniden gıdaya erişmesini sağlayan sosyal politikalar uygulayan Lula’ya rağmen, seçmenlerin bir bölümü yüksek yaşam maliyetleri ve suç oranları konusundaki kaygılarını korudu.

Dünyanın en yaşlı liderlerinden biri olan Lula, yeni görev süresi 2030’da sona erdiğinde 85 yaşında olacak.

Sırbistan’daki seçimler, ülkenin yakın tarihinde muhtemelen en büyük siyasi dönüm noktalarından biri olarak anılacak bir sonuç ortaya çıkardı. Öğrenci Listesi ezici bir zafer kazanarak parlamentodaki 250 sandalyenin 140’ını aldı ve tek başına çoğunluğu garantiledi. Şimdiye kadar ülkenin baskın siyasi gücü olan Sırbistan İlerleme Partisi (SNS) ise 104 sandalye kazanarak, neredeyse 14 yıl sonra ilk kez muhalefete düşüyor.

Bu yalnızca bir hükümet değişikliği değil. 2012’den bu yana Sırbistan’a damgasını vuran siyasi düzenin çöküşü.

Sırbistan İlerleme Partisi iktidara geldiğinden bu yana Aleksandar Vučić ve siyasi bloğu, ülkenin siyasal hayatı üzerinde neredeyse tam bir hâkimiyet kurdu. SNS yürütme erkini kontrol etti, parlamentoda rahat çoğunluklara sahip oldu, yerel siyasete egemen oldu ve geniş siyasi ve kurumsal ittifak ağları üzerinden ülkedeki siyasal rekabetin sınırlarını büyük ölçüde kendisi belirledi. On yılı aşkın bir süre boyunca muhalefet partileri bu hâkimiyeti kırmaya defalarca çalıştı, ancak sonuç alamadı.

Bu siyasi depremdeki paradoks ise SNS’nin geleneksel muhalefet tarafından yenilmemiş olması.

Onu yenilgiye uğratan öğrenciler oldu
Öğrenci Listesi, aylara yayılan öğrenci protestolarından doğan bir hareketten, ülkenin baskın siyasi gücüne dönüşerek sosyal bir başkaldırı olarak başlayan süreci seçim sandığında alınan meşruiyete çevirdi. Böylece öğrenci hareketi, Sırbistan’ın geleneksel muhalefet partilerinin on yılı aşkın süredir başaramadığı şeyi yaptı: Aleksandar Vučić’in siyasi tekelini doğrudan kırdı.

Bu sonuç bu nedenle, aynı zamanda, SNS’nin 14 yıllık iktidarının bir referandumu olarak da okunmalı.

Seçmenlerin önemli bir kesimi sandığa yalnızca belirli aday listelerini ya da programları desteklemek için gitmedi. Kişiselleşmiş siyasetle, güç yoğunlaşmasıyla, kurumlar ve medya üzerindeki siyasi denetimle ve derin toplumsal kutuplaşmayla özdeşleşen bir yönetim modeline karşı oy kullandılar. Öğrenci hareketi, kurumsal hesap verebilirlik ve hukukun üstünlüğü taleplerinden daha geniş kapsamlı siyasal değişim çağrılarına kadar farklı hoşnutsuzluk biçimlerini ortak bir zeminde buluşturmayı başardı.

Yüzde üçlük seçim barajını hiçbir küçük partinin aşamaması, sonucu daha da çarpıcı kılıyor. Sırbistan’ın geleneksel parti manzarası fiilen iki baskın siyasi güç arasında eridi: Öğrenci Listesi ve SNS.

Bu da sarsıntının boyutunun bir başka göstergesi.

Yıllardır Sırbistan parlamentosunun değişmez parçaları olan partiler Meclis’ten silindi. Aynı zamanda Öğrenci Listesi yalnızca en büyük siyasi güç olarak öne çıkmakla kalmadı; tek başına iktidar olmaya yetecek sayıda sandalye kazandı.

Eski azınlık siyasetinin çöküşü
En az bunun kadar önemli bir işaret de Sırbistan’daki etnik azınlık topluluklarından geldi.

Yaklaşık on beş yıldır azınlık partilerinin çoğu, Aleksandar Vučić’in en güvenilir siyasi müttefikleri arasındaydı. Önemli istisna, hiçbir zaman Vučić’in koalisyon hükümetlerine katılmayan Arnavut siyasi bloğuydu. Ancak bu seçimler, bu geleneksel siyasi coğrafyanın bile ciddi biçimde sarsıldığını gösteriyor.

SNS’nin uzun süredir ortağı olan Voyvodina Macarları İttifakı (SVM), parlamentoda kazanabileceği beş sandalyeden yalnızca üçünü alabildi. Bu, sıradan bir temsil kaybının ötesinde bir gerileme. Voyvodina’daki Macar toplumunun siyasi eğilimlerinde önemli bir değişime işaret ediyor ve Macar seçmenlerin kayda değer bir bölümünün Vučić’in geleneksel müttefiki yerine Öğrenci Listesi’ne yönelmiş olabileceğini düşündürüyor.

Benzer bir sinyal de Boşnak toplumundan geldi. Meclise yalnızca iki Boşnak milletvekili girecek: Biri daha önce Vučić ile işbirliği yapmış bir siyasi gruptan, diğeri ise geleneksel olarak muhalefette kalan bir hareketten. Burada da önceki siyasi sadakat kalıpları ciddi biçimde bozulmuş görünüyor.

Yeni parlamentoda, Vučić hükümetleriyle hiçbir zaman işbirliği yapmamış olan Arnavut koalisyonundan da iki temsilci yer alacak.

Dolayısıyla eski ittifak sistemi köklü biçimde zayıflamış durumda.

Yıllar boyunca Vučić’in siyasi sistemi kısmen, SNS etrafında azınlık partilerinden küçük koalisyon ortaklarına uzanan geniş bir müttefik ağı kurabilme becerisine dayanıyordu. Bu ağ şimdi ya tamamen ortadan kalktı ya da asgari düzeye indi.

Belgrad’dan Brüksel’e: Uluslararası boyut
Siyasi değişimin büyüklüğü, sonuçlara verilen ilk uluslararası tepkilerde de kendini gösterdi.

Öğrenci Listesi, Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Kosta, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Genişlemeden Sorumlu Avrupa Komiseri Marta Kos’un da aralarında bulunduğu üst düzey Avrupalı isimlerden tebrik mesajları aldı. Macaristan Başbakanı Péter Magyar da dâhil olmak üzere diğer Avrupalı siyasetçilerden de kutlama mesajları geldi.

Bu tepkilerin siyasi ağırlığı oldukça büyük.

Brüksel, yıllardır Sırbistan’daki iç siyasi gelişmeleri; özellikle de hukukun üstünlüğü, kurumların işleyişi, seçim koşulları ile hükümet, muhalefet ve sivil toplum arasındaki ilişkiler gibi başlıkları yakından izliyor. Seçim galibini tebrik edenler arasında üst düzey Avrupalı yetkililerin de yer alması, bu nedenle, Öğrenci Listesi’nin zaferinin Sırbistan’ın Avrupa Birliği ile ilişkilerinde yeni bir siyasi dönemin kapısını aralayabileceği yönünde güçlü bir işaret olarak okunuyor.

Péter Magyar’ın tepkisi ise anlamlı. Macaristan, Viktor Orban’ın iktidarda olduğu ve bu yıl Nisan ayında Macaristan’da yenilgiye uğramasına kadar geçen dönemde, Avrupa Birliği içinde Aleksandar Vučić’in en yakın siyasi müttefiklerinden biriydi. Sırbistan’da ortaya çıkan yeni siyasi tablo, bu nedenle yalnızca Belgrad–Budapeşte ilişkilerini değil, bölgedeki daha geniş siyasi dengeyi de etkileyebilir.

Başka bir deyişle, seçim sonucu artık yalnızca Sırbistan’ın iç meselesi olmaktan çıkmış durumda. Ortada daha geniş manada bir Avrupa meselesi var.

Vučić’ten Rusya yaptırımı ve yatırımcı endişesi uyarısı
Aleksandar Vučić’in sonuca verdiği ilk tepki de iktidar değişiminin muhtemel jeopolitik ve ekonomik sonuçlarına işaret etti.

Vučić, yeni yönetim altında Sırbistan’ın Rusya’ya yönelik yaptırımlar uygulamasını beklediğini söyledi. Böyle bir adım, bir yandan Moskova ile yakın siyasi, ekonomik ve tarihsel bağlarını korurken diğer yandan AB üyeliği hedefini sürdüren Sırbistan açısından ciddi bir dış politika yön değişikliği anlamına gelecek.

Görevden ayrılmaya hazırlanan cumhurbaşkanı ayrıca seçim sonucunun yatırımcılara olumsuz bir mesaj verebileceği uyarısında bulundu.

Bu uyarı önemli; zira doğrudan yabancı yatırımları çekmek, Vučić’in ekonomik politikasının temel sütunlarından biriydi. İktidarı boyunca hükümet, Sırbistan’ı yabancı şirketler ve yatırımcılar için giderek daha cazip ve istikrarlı bir ülke olarak sunageldi. Tamamen yeni bir siyasi kadroya geçiş, yatırımcıların aklında siyasi istikrar, ekonomi politikası, düzenleyici çerçeve ve Sırbistan’ın gelecekteki dış politika yönelimi konusunda soru işaretleri doğurabilir.

Öte yandan Öğrenci Listesi, hem Avrupa pazarına hem de küresel sermaye akımlarına derinden entegre olmuş bir ekonomiyi devralacak. Bu yeni yönetimin en büyük sınavı, siyasi değişimin ekonomik istikrarsızlık anlamına gelmediğini kanıtlamak olacak.

Şimdi yönetme yüküyle karşı karşıya olan bir hareket
Ancak Öğrenci Listesi’nin arkasındaki insanlar için bu seçimin anlamı, bir hükümeti diğerinin yerine ikame etmekten çok daha fazlasını ifade ediyor.

İktisat Fakültesi profesörlerinden ve Öğrenci Listesi ile ilişkilendirilen önde gelen isimlerden Dejan Šoškić, sonucu açıkça tarihsel bir dönüm noktası olarak tanımladı.

“Sırbistan’ı özgürleştiren, Sırbistan’a yeniden demokratik ve özgür bir toplum olma şansı veren bu tarihi duruma bizi öğrenciler getirdi; onlarla gurur duyuyorum” dedi Šoškić.

Bu açıklama, yeni iktidar cephesinin seçime atfettiği daha geniş anlamı özetliyor.

**“Öğrenci Listesi – Öğrenciler Kazanıyor”**un adayı, akademisyen ve profesör Radomir Saičić, seçim zaferinin ilanının ardından Sırbistan vatandaşlarının cesaret ve değişim iradesi ortaya koyduğunu belirterek, “Yarın ciddi çalışma ve yeni bir Sırbistan’ın inşası başlıyor.” vurgusunu yaptı.

Ancak seçim kazanmak başka, bir ülkeyi yönetmek bambaşka bir şey.

Öğrenci Listesi şimdi, bir protesto hareketini işleyen bir siyasi düzene dönüştürmek gibi çok daha zor bir görevin eşiğinde. Bir hükümet kurması, kurumları yeniden inşa etmesi, kendi siyasi yapılarını oluşturması ve ekonomi, dış politika, AB ile bütünleşme süreci, sosyal politika ve hukukun üstünlüğü gibi alanlarda somut programlar geliştirmesi gerekecek.

Zaferi tarihi nitelikte. Ancak tarihî zaferler çoğu zaman en zorlu dönemin başlangıcını işaret eder.

SNS açısından ise yaşananlar, bir hükümetin kaybedilmesinden çok daha fazlası.

2012’den bu yana ilk kez parti, devlet aygıtı üzerindeki kontrolü olmadan ve Sırbistan’ın siyasi hayatını kendi etrafında örgütleme ayrıcalığını yitirmiş halde siyaset yapmak zorunda kalacak. Yürütme erkini elinde tutmadığı ve Aleksandar Vučić’in artık hükümetin merkezinde olmadığı bir dönemde SNS’nin siyasi bir organizasyon olarak ne kadar güçlü olduğunun ilk gerçek sınavı şimdi başlayacak.
Siyasi sonuçlar, parlamentodaki sandalye dağılımının ötesine uzanabilir.

Yıllar boyunca Sırp siyasetinin merkezinde tek bir soru vardı: Vučić’e meydan okuyabilecek bir siyasi güç çıkabilir mi?

Artık bu sorunun yanıtı verildi.

Çıkabildi.

Ve bunu yapan güç, yerleşik muhalefet partilerinden biri değil, kısa bir süre öncesine kadar geleneksel siyaset sahnesinin tamamen dışında duran bir öğrenci hareketi oldu.

Bu seçimlerin gerçek anlamı da burada yatıyor.

Geleneksel muhalefet parlamentodan neredeyse tamamen silindi. Bir zamanlar Vučić’in siyasi destek sütunlarından olan azınlık partileri etkilerini kaybetti. SNS ise yaklaşık 14 yıllık kesintisiz hâkimiyetin ardından muhalefete itildi.

Fransız perakende devleri Intermarché ve Coopérative U, pazartesi günü yaptıkları açıklamada, ülke genelinde yüzlerce süpermarketin soğutma sistemlerini hedef alan bir siber saldırıya uğradıklarını duyurdu.

Şirketlerin verdiği bilgilere göre saldırıdan yaklaşık 150 ila 200 Intermarché mağazası ile Coopérative U’ya ait yaklaşık 100 satış noktası etkilendi. Paris Savcılığı da saldırıyı doğrularken başka büyük perakende zincirlerinin de hedef alınmış olabileceğini bildirdi.

BFM TV’nin haberine göre Fransa’nın en büyük süpermarket zinciri E. Leclerc de saldırıdan etkilendi. Bilgisayar korsanlarının mağazalardaki soğutma sistemlerinin buz çözme mekanizmalarını devreye sokmayı başardığı belirtildi. Ancak AFP’nin ulaştığı E. Leclerc, bu bilgiyi henüz doğrulamadı.

Intermarché, AFP’ye yaptığı açıklamada, saldırıdan etkilenen mağazaların tüm taze ve dondurulmuş ürünleri çöpe atmak zorunda kalacağını bildirdi.

Fransız perakende sektörüne odaklanan “jebosseengrandedistribution.fr” adlı haber sitesi, Carrefour Market ve Monoprix gibi diğer büyük zincirlerin de saldırıdan etkilendiğini öne sürdü. Ancak söz konusu şirketler bu bilgiyi henüz doğrulamadı.

‘Emsalsiz saldırı’
Coopérative U Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO’su Dominique Schelcher, saldırıyı “emsalsiz” diye nitelendirdi ve pazar akşamından bu yana soğutma sistemlerinin etkilendiğini doğruladı.

Schelcher, X hesabından yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

“Fransızların gıda tedariki ve taze ürünlerin korunması açısından hayati öneme sahip ekipmanların hedef alınması son derece ciddi ve daha önce görülmemiş bir durum. Bu kabul edilemez.”

Şirket ekiplerinin sorunu mümkün olan en kısa sürede çözmek için yoğun şekilde çalıştığını belirten Schelcher, “Bu saldırının tüm yönleriyle aydınlatılması için bir soruşturma yürütülmesi gerekecek,” dedi.

Soruşturma başlatıldı
Paris Savcılığı, AFP’ye yaptığı açıklamada, “Fransa genelinde birçok büyük gıda perakende zincirinin soğuk hava depolarını etkileyen geniş çaplı siber saldırıya” ilişkin soruşturma başlatıldığını doğruladı.

Savcılık, soruşturmanın saldırıdan etkilenen işletmeleri belirlemeyi ve bu işletmelerin bildirdiği gıda kayıpları ile yangınların çıkması gibi zararların saldırıyla bağlantısını ortaya koymayı amaçladığını açıkladı.

Intermarché ise saldırının yol açtığı gıda israfına ve mali kayıplara dikkat çekti. Şirket, zararın boyutuna ilişkin herhangi bir rakam paylaşmazken mağazalarda yaşanan bu tür olayları kapsamayan sigorta poliçeleri nedeniyle sorunlar ortaya çıkabileceği uyarısında bulundu.

Saldırı, siber saldırıların Avrupa’da farklı sektörlerde yol açabileceği yıkıcı sonuçlara ilişkin endişelerin giderek arttığı bir dönemde meydana geldi.

Rusya’nın Ukrayna’yı işgaline karşı Kiev yönetimini destekleyen Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, geçen ay Fransız kritik altyapısını Rusya kaynaklı “hibrit saldırılara” karşı korumak amacıyla yeni önlemler alınması talimatını vermişti.

Olayın Bulgaristan kıyılarının yaklaşık 24 kilometre açığında meydana geldiği bildirildi. Radev, gemilerin nereden geldiği veya varsa ne tür yük taşıdıkları konusunda ayrıntı vermedi. İHA’ların nereden geldiğine ilişkin de bilgi paylaşmadı.

Bulgaristan, Karadeniz’de bu tür bir olayı ilk kez bildirmiyor. Radev, bu ayın başlarında, 6 Ekim’de ülke kıyılarının yaklaşık 130 kilometre açığında düzenlenen İHA saldırısını “kesinlikle kabul edilemez” olarak nitelendirmişti.

Saldırıda bir ticari gemi batmış, bir diğeri hasar görmüştü. Soruşturma sürerken Radev herhangi bir tarafı suçlamamıştı.

Romanya Dışişleri Bakanı Oana-Silvia Toiu da bir gün önce ülkesinin açıklarında yaşanan ölümcül olayı “uluslararası hukukun açık ihlali” olarak nitelendirmişti.

Ukrayna tahılı taşıyan ve Türk şirketine ait bir yük gemisi de Romanya açıklarında alev aldıktan sonra batmıştı.

Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, geminin Rus İHA’larının saldırısına uğradığını söylemişti. Gemide bulunan iki kişi hayatını kaybetmişti.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen her iki olayı da kınadı.

Von der Leyen, “Karadeniz’deki durum giderek daha kaygı verici bir hal alıyor,” dedi ve ekledi: “Sivil gemilere yönelik saldırılar kabul edilemez.”

Olaylar, Avrupa Birliği’nin bölgedeki güvenliği güçlendirme stratejisini başlatmasından bir yılı aşkın süre sonra, Avrupa’nın Karadeniz’de deniz taşımacılığını ve kritik altyapıyı koruma kapasitesini yeniden tartışmaya açtı.

Almanya’nın dış istihbarat servisi Federal İstihbarat Servisi’nin (BND) eski başkanı August Hanning, devlet sırlarını yabancı bir istihbarat servisine aktardığı şüphesiyle salı günü gözaltına alındı.

Federal Savcılık, Hanning’in “vatana ihanet amaçlı casusluk, devlet sırlarını elde etmeye yönelik casusluk, vatana ihanet girişimi ve casusluk” suçlarından kuvvetli şüpheli olduğunu açıkladı.

1998-2005 yılları arasında BND başkanlığı yapan 80 yaşındaki Hanning, Almanya’nın güneyindeki Bad Tölz-Wolfratshausen’de gözaltına alındı. Eski yardımcısı olarak tanımlanan Manfred D. de salı günü ülkenin batısındaki Steinfurt’ta gözaltına alındı.

Manfred D., vatana ihanet girişimine yardım ve yataklık etmek ile vatana ihanet amaçlı casuslukla suçlanıyor.

Federal Savcılık Sözcüsü Ines Peterson, Alman medya kuruluşlarına yaptığı açıklamada, “Bir olayda, Hanning’in yabancı bir istihbarat servisi çalışanı için analiz hazırlarken gizli bilgileri kullandığından şüpheleniliyor,” dedi.

Peterson, “Bir başka olayda ise başka bir istihbarat servisinin çalışanıyla kapsamlı bir görüşme yaptıktan sonra bilgi aktardığı öne sürülüyor,” diye konuştu.

Peterson ve Federal Savcılığın önceki açıklamasında, iki şüphelinin hangi ülke ya da istihbarat servisleri adına casusluk yaptıklarına ilişkin bilgi verilmedi. Salı günü geç saatlerde iki şüphelinin adreslerinde arama yapıldı.

Federal Savcılık, Manfred D.’nin Hanning’in özel kalem müdürü olarak çalıştığını, daha sonra 2012-2026 yılları arasında göreve gelen birkaç BND başkanının da özel kalem müdürlüğünü yaptığını belirtti. Açıklamada, “Bu görevi sayesinde gizli bilgilere erişimi vardı,” denildi.

Açıklamaya göre iki şüphelinin, Manfred D.’nin BND’den edindiği önemli istihbarat bilgilerini para karşılığında düzenli olarak Hanning’e aktarması konusunda 2010’da anlaştıklarından şüpheleniliyor.

Federal Savcılığın açıklamasında, “Mevcut bulgular, Manfred D.’nin yıllar içinde Hanning’e yaklaşık 2 bin belge sağladığını gösteriyor. Belgelerin çoğu, yalnızca Federal İstihbarat Servisi’nin kurum içi kullanımı için hazırlanan ve özellikle üst düzey yöneticilere yönelik istihbarat brifinglerinde kullanılan gizli bilgiler içeriyordu,” ifadeleri yer aldı.

Peterson, Hanning’in bu bilgileri özel danışmanlık çalışmalarında kullandığını, Alman gizlilik kuralları gereği tam adı açıklanmayan Manfred D.’nin ise Hanning’e Haziran 2022’ye kadar gizli bilgi aktardığını söyledi.

Hanning, Hamburg’da yaşayan iş kadını Christina Block’un çocuklarının, uzun süren velayet mücadelesi sırasında Ocak 2024’te Danimarka’da babalarından kaçırılmasıyla ilgili ayrı bir soruşturmada da incelemeye alınmıştı. Salı günkü gözaltıların bu soruşturma kapsamında yürütülen çalışmalar sonucunda gerçekleştiği belirtildi.

Federal Savcılığa göre mevcut soruşturma, bu dosya kapsamında Hanning’in evinde yapılan aramada bulunan delillere dayanıyor.

Alman haber ajansı dpa’nın aktardığına göre savcılık, 2025 sonbaharında Hanning ile Hamburg Eyalet Kriminal Polis Dairesinden emekli bir yetkilinin, bir güvenlik şirketinin yöneticileri olarak 2022’de iş kadınından çocuklarını kaçırma talimatı aldıklarından şüphelenildiğini açıklamıştı.

Block ailesi, ülke çapında popüler restoran zinciri Block House ile tanınıyor. Velayet davası Almanya’da geniş yankı uyandırırken, Alman tabloid gazeteleri duruşmaları yakından takip etti.
Alman Yeşiller Partisi milletvekili ve istihbarat servislerini denetleyen Federal Meclis komisyonunun üyesi Konstantin von Notz, Hanning hakkındaki iddialar karşısında şaşkınlığını dile getirerek soruşturmanın hızla yürütülmesi çağrısı yaptı.

Von Notz, “Bu, ağır sonuçları olabilecek ve son derece kaygı verici bir olay,” dedi.

“Eski BND Başkanı Hanning’e yöneltilen vahim iddiaların hızlı ve kapsamlı biçimde soruşturulmasını bekliyoruz,” diye konuştu.

Von Notz ayrıca, eski üst düzey yöneticilerin ve en yüksek düzeyde güvenlik iznine sahip kişilerin görevlerinden ayrıldıktan sonra özel danışmanlık yapmalarının yasaklanmasını istedi. Bu konunun ulusal güvenlik açısından önem taşıdığını söyledi.

İran merkezli hava yolu şirketi Caspian Airlines’e ait yolcu uçağı, İstanbul Havalimanı’ndaki uçuşu öncesi borcundan dolayı haczedildi.
Üç milyon euro’luk borcu olduğu öğrenilen uçağın kalkışına izin verilmedi.

Yolcular ve kabin ekibi uçaktan indirilerek terminale alınırken, uçağa haciz işlemi uygulandı.

EP-KPB kuyruk tescilli uçağın o sırada İran seferini yapmak üzere yolcu alımını tamamladığı öğrenildi.

Anadolu Ajansı’nda yer alan haberde, kararı uygulamak üzere alacaklı şirketin avukatları ve icra memurlarının İstanbul Havalimanı’na geldiği ifade edildi.

Kanada hükümeti küresel yatırımcılara kendini anlatıyor ve artık piyasadaki en kıt kaynağın güven olduğunu savunuyor.
Başbakan Mark Carney, bu haftaki Kanada Yatırım Zirvesi’ni, maden ve enerji kaynakları bakımından zengin, ABD’ye bağımlılığını azaltmak için aktif biçimde çalışan bir ülkeyi şirket yöneticilerine ve yatırımcılara anlatmak için bir fırsat olarak nitelendirdi.

Konuk listesi hayli kabarık.

Maliye Bakanı François-Philippe Champagne, zirveye katılanların dünya genelinde 120 trilyon Kanada dolarından (74,7 trilyon euro) fazla sermayeyi yönettiğini söyledi.

Bank of America ve Berkshire Hathaway temsilcileri, Afrika’nın en zengin iş insanı olan Nijeryalı sanayici Aliko Dangote ile Körfez’in büyük yatırım kuruluşlarının temsilcileriyle birlikte salı günkü ana oturuma katılacak.

Eleştirilere yanıt
Yatırımcılar yıllardır Kanada’nın bürokrasi nedeniyle projelerin onayının yavaş ilerlediği, iş yapmanın zor olduğu bir ülke olduğunu söylüyordu; ancak Champagne bunun artık geride kaldığını savunuyor.

AFP’ye konuşan bakan, yetkililerin artık “bu altın fırsatı değerlendirmek için hız ve yetkinliğin gerektiğini” anladığını belirterek, kısaca “dünya değişti” dedi.

Kanada maliye bakanı, küresel ekonomide ülkenin kaynaklarını avantajlı hale getiren değişimlere de dikkat çekti.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Kanada’nın Avrupa Birliği’ne “ortak üye” olarak katılmaya davet edildiğini açıkladı.

Von der Leyen, çarşamba günü Strazburg’da yaptığı 2026 Birliğin Durumu (State of the Union) konuşmasında duyuruyu yaparken, konuşmayı Avrupa Parlamentosu üyelerinin yanı sıra Kanada Başbakanı Mark Carney de izledi. Carney, ABD ile yaşanan ticaret savaşının ortasında Strazburg’a gelerek von der Leyen’in konuşmasına katıldı.

Kanada, ağustos ayının sonlarından bu yana AB ile daha yakın ilişkiler kurulması için Avrupa ülkeleriyle temaslarını yoğunlaştırıyordu. Ancak Kanada coğrafi olarak Avrupa’da yer almadığı için tam AB üyeliği mümkün değil.

Von der Leyen, Avrupa Parlamentosu’ndaki konuşmasında Kanada’yı “Avrupa Birliği’nin ilk ortak üyesi” olmaya davet etti.

“Bir okyanusu, ortak değerleri ve dünyaya bakış biçimini paylaşıyoruz. Şimdi ortak geleceğimizi de birlikte inşa edeceğiz” diyen von der Leyen, Kanada ile yeni bir dönemin sinyalini verdi.

Yeni bir statü
Carney’nin geçen hafta AB ile “eşsiz bir ittifak” kurma fikrinden söz etmesinin ardından Kanada ile Avrupa arasındaki ilişkilerin geleceğine ilişkin beklentiler yükselmişti.

Kanada coğrafi olarak Avrupa ülkesi değil ancak insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğü gibi AB üyeliği için gerekli temel değerleri Birlik ile paylaşıyor.

Tam üyelik dışında AB ile yakın ilişkiler kuran ülkeler için halihazırda farklı modeller bulunuyor. Norveç, malların, kişilerin, hizmetlerin ve sermayenin serbest dolaşımını sağlayan AB tek pazarının bir parçası. Oslo ve Brüksel ayrıca ortak savunma girişimlerinde işbirliği yapıyor.

İsviçre de çeşitli anlaşmalar aracılığıyla tek pazara erişim sağlıyor. Brexit’in ardından Birleşik Krallık ile AB arasında ise Birlik tarihindeki en kapsamlı ticaret ve işbirliği anlaşması imzalandı. Londra ayrıca AB’nin araştırma ve inovasyon programı Horizon Europe gibi çeşitli Birlik programlarına katılıyor.

Euronews’in edindiği bilgilere göre Ottawa ve Brüksel, Kanada’nın Erasmus+ öğrenci değişim programına, Horizon Europe araştırma fonlarına ve çalışanların mesleki yeterliliklerinin karşılıklı tanınmasına katılması konusunda görüşmeler yürütüyor.

Ancak “ortak üyelik” tamamen yeni bir statü olacak. Bu nedenle Kanada’nın AB kurumlarında oy hakkına sahip olup olmayacağı başta olmak üzere birçok soru henüz yanıtlanmış değil. Norveç ve İsviçre, AB ile mevzuatlarını büyük ölçüde uyumlu hale getirmelerine rağmen Birlik yasalarının hazırlanmasında söz sahibi değil.

Ottawa ile yeni ittifak
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, geçen mayıs ayında Ukrayna için “ortak üyelik” fikrini gündeme getirmişti. AB üyeliğine acilen katılmak isteyen Ukrayna için AB liderlerine gönderdiği mektupta Merz, bu statünün ülkeye Avrupa Konseyi, Avrupa Komisyonu ve Avrupa Parlamentosu gibi karar alma kurumlarına oy hakkı olmadan erişim sağlayabileceğini savunmuştu.

Bu modelin ayrıca Ukrayna’nın belirli AB fonlarından ve programlarından “adım adım” yararlanmasına olanak tanıyabileceği belirtilmişti.

Kanada’nın Ukrayna ile aynı konumda değerlendirilmesi zor olsa da von der Leyen’in çarşamba günkü açıklaması, değişen ittifakların yaşandığı uluslararası ortamda güçlü bir siyasi mesaj olarak değerlendiriliyor.

Von der Leyen, “Avrupa ve Kanada demokrasiye inanıyor. Güç en güçlüye, en zengine veya en yüksek sesle konuşana değil, hepimize aittir” dedi.

“Demokrasiler kiminle çalışacaklarını seçme özgürlüğüne sahiptir” ifadelerini kullanan von der Leyen, Ottawa ile teknoloji, savunma ve Arktik bölgesindeki ortak projelerin yanı sıra enerji, kritik mineraller ve yapay zekâ alanlarında da yeni bir ittifak kurulması çağrısında bulundu.

Von der Leyen, 2016 yılında imzalanan ve taraflar arasındaki gümrük engellerini büyük ölçüde kaldıran AB-Kanada Kapsamlı Ekonomi ve Ticaret Anlaşması’na (CETA) atıfta bulunarak, “CETA’dan geleceğin ittifakına geçerek ortak refah ve ekonomik güvenlik alanı oluşturacağız” dedi.

AB ile Kanada arasındaki ekonomik ve güvenlik işbirliğinin, ekim ayında Montreal’de düzenlenecek zirvede daha da ileri taşınması bekleniyor.