Küresel piyasalarda artan jeopolitik riskler ve faiz belirsizliği doların güç kazanmasına neden oldu.

Kurban Bayramı tatili nedeniyle Türkiye piyasalarında işlemlerin durduğu günde dolar/TL yeni rekor seviyesini test etti.

Dolar/TL kuru, 45,9807 seviyesini görerek tarihi zirvesini yeniledi.

Kur saat 16.59 itibarıyla yatay seyirle 45,9807 seviyesinden işlem gördü.

Aynı dakikalarda Euro/TL yüzde 0,2 düşüşle 53,5000 seviyesinde bulunurken, sterlin/TL ise yüzde 0,2 gerileyerek 61,5150 seviyesinden satıldı.

DOLAR ENDEKSİ YÜKSELİŞİNİ SÜRDÜRÜYOR

Küresel piyasalarda dolar endeksi yeni işlem gününde yüzde 0,1 yükselişle 99,4 seviyesine çıktı.
Dolar/TL kuru dün dar bantta hareket ederken günü önceki kapanışın hemen üzerinde 45,9030 seviyesinden tamamladı.

FAİZ BELİRSİZLİĞİ DOLARI DESTEKLİYOR

ABD’nin İran’a yönelik yeni saldırılarının ardından petrol fiyatlarında yaşanan yükseliş, küresel piyasalarda enflasyon endişelerini artırdı.

Artan enflasyon beklentileri, ABD Merkez Bankası’nın faiz politikası konusunda belirsizliğe neden olurken, bu durum doların küresel çapta güç kazanmasını sağladı.

Güçlenen doların ise riskli varlıklara yönelik talebi zayıflattığı değerlendiriliyor.

Hafta boyunca Orta Doğu’daki jeopolitik riskler enerji arzına ilişkin belirsizlikleri canlı tutarken Fed yetkililerinden gelen “şahin” tondaki açıklamalar değerli metaller üzerinde baskı oluşturdu.

Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller’ın, enflasyondaki görünüm nedeniyle faiz indirimlerine ilişkin beklentilerin zayıfladığına işaret eden açıklamaları, piyasalarda para politikasının daha uzun süre sıkı kalabileceği beklentisini güçlendirdi.

ABD’de enflasyonun yüksek seyrini koruması ve Fed’in faiz indirimlerine temkinli yaklaşabileceğine yönelik fiyatlamalar, dolar endeksi ve tahvil faizleri üzerinden emtia piyasalarında etkili oldu.

Jeopolitik tarafta ise ABD-İran müzakerelerine ilişkin çelişkili sinyaller petrol piyasalarında oynaklığı artırdı.

Hafta başında Hürmüz Boğazı’ndan enerji akışına yönelik risklerin devam etmesi, Brent petrol ve doğal gaz fiyatlarında arz güvenliği başlığının izlenmesine neden oldu.

Buna karşın haftanın sonuna doğru ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarıyla artan müzakerelerde ilerleme sağlanabileceğine ilişkin beklentiler petrol fiyatlarını baskıladı.

ABD ile Çin arasında tarım ürünleri ticaretinin artırılmasına yönelik açıklamalarla hafta içinde tarım emtialarında hareketlenme öne çıktı.

Beyaz Saray’dan yapılan açıklamaya göre, Çin’in 2026-2028 döneminde her yıl en az 17 milyar dolarlık ABD tarım ürünü satın alacağı bildirildi.

Değerli metaller negatif seyretti
Değerli metallerde geçen hafta satış baskısı öne çıktı. Fed’in faiz indirimlerine ilişkin beklentilerin ötelenebileceğine yönelik değerlendirmeler, dolar endeksinin güçlü seyrini koruması ve ABD tahvil faizlerindeki yüksek seyir, değerli metallerde satış baskısını artırdı.

Altının ons fiyatında, Fed’in “şahin” tonu ve dolar endeksindeki güçlü görünüm fiyatlamaları baskıladı.

Gümüşte ise hem değerli metal hem de sanayi metali niteliği nedeniyle çift yönlü baskı izlendi. Sanayi talebine ilişkin belirsizlikler, gümüş fiyatlarındaki zayıf seyri destekledi.

Bu gelişmelerle birlikte değerli metallerde ons bazında fiyatlar paladyumda yüzde 4,8, platinde yüzde 2,5, altında yüzde 0,7 ve gümüşte yüzde 0,6 geriledi.

Baz metaller pozitif seyretti
Baz metaller geçen hafta pozitif seyretti. Çin talebine ilişkin beklentiler, küresel arz tarafındaki sıkışıklıklar ve bazı metallerde düşük stok seviyeleri fiyatlamaları destekledi.

Bakır fiyatları, yapay zeka veri merkezleri, elektrikli altyapı yatırımları ve enerji dönüşümü kaynaklı talep beklentilerinden destek buldu.

Analistler, bakırda orta vadeli talep görünümünün güçlü kalmaya devam ettiğini ancak Fed’in sıkı para politikası duruşunun küresel büyümeye ilişkin beklentiler üzerinden yükselişi sınırlayabileceğini belirtti.

Alüminyumda Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimlerin tedarik zincirlerine yansıyabileceğine yönelik endişeler öne çıktı. Körfez Bölgesi’nin küresel alüminyum arzındaki payı ve bölgedeki lojistik riskler, alüminyum fiyatlarında destekleyici unsur oldu.

Buna karşın, sanayi metallerinde küresel büyümeye ilişkin soru işaretleri ve Fed’in daha uzun süre sıkı kalabileceğine yönelik beklentiler yükselişi sınırlayan unsurlar arasında yer aldı.

Baz metallerde tezgah üstü piyasada geçen hafta libre bazında fiyatlar alüminyumda yüzde 2,5, kurşunda yüzde 1,8, bakırda yüzde 1,7, nikelde yüzde 1,5 ve çinkoda yüzde 0,6 arttı.

Enerji grubunda karışık seyir izlendi
Enerji emtialarında geçen hafta karışık bir seyir izlendi. Brent petrol fiyatlarında ABD-İran müzakerelerinde ilerleme sağlanabileceğine ilişkin beklentilerle düşüş görülürken doğal gaz fiyatları talep beklentileri ve stok görünümüne ilişkin gelişmelerle pozitif seyretti.

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik yakın askeri operasyonu iptal ederek müzakerelere alan tanıdığına ilişkin haber akışı, petrolde jeopolitik risk priminin azalmasına neden oldu.

Bu gelişmeyle birlikte, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve İran arzının yeniden devreye girebileceği ihtimali fiyatlamalarda öne çıktı.

ABD’nin stratejik petrol rezervlerinden yaptığı salımlar ve OPEC+ grubunun üretim artışı kararı da arz fazlası beklentilerini güçlendirerek Brent petrol fiyatlarını aşağı yönlü etkiledi.

Doğal gazda ise arz ve talep yapısının petrolden farklı olması nedeniyle yükseliş görüldü. Yaz aylarında soğutma talebinin artabileceğine ilişkin beklentiler ve Çin’e ABD doğal gaz sevkiyatlarının yeniden başlayacağına yönelik haberler fiyatları destekledi.

Bununla birlikte, haftalık bazda doğal gazın İngiliz termal birimi (MMBtu) cinsinden fiyatı yüzde 2,1 artarken Brent petrolün varil fiyatı yüzde 5,2 geriledi.

Tarım emtialarında ABD-Çin anlaşması etkili oldu
Tarım emtialarında ise ABD-Çin tarım ticaretine yönelik haber akışı ve üretim koşullarına ilişkin beklentiler fiyatlamalarda etkili oldu.

Çin’in ABD’den tarım ürünü alımlarını artırabileceğine ilişkin açıklamalar, hafta içinde tahıl fiyatlarını destekledi. Ancak söz konusu alımların hangi ürünlerde, hangi takvimle ve ne ölçüde gerçekleşeceğine ilişkin belirsizlikler, piyasalarda temkinli seyri beraberinde getirdi.

Buğday fiyatlarında ABD’de üretim koşullarına ilişkin endişeler ve arz görünümündeki zayıflama beklentileri etkili oldu. Mısır ve soya fasulyesinde Çin talebine ilişkin beklentiler fiyatları desteklerken küresel arz görünümü ve Güney Amerika kaynaklı rekabet yükselişi sınırlayan unsurlar oldu.

Pirinçte arz tarafındaki daralma beklentileri ve Asya’daki üretim maliyetlerine ilişkin endişeler fiyatları yukarı yönlü destekledi.

Bu gelişmelerle birlikte Chicago Ticaret Borsası’nda kile başına fiyatlar pirinçte yüzde 3,3, buğdayda yüzde 1,8, mısırda yüzde 1,8 ve soya fasulyesinde yüzde 1,7 arttı.

ABD’de Intercontinental Exchange’te libre bazında fiyatlar kahvede yüzde 1,7 artarken pamukta yüzde 4,1 ve şekerde yüzde 0,8 düşüş görüldü. Kakaonun ton başına fiyatı da haftayı yüzde 4,6 düşüşle tamamladı.

Londra Metal Borsası’nda sekiz işlem günüdür artan bakırın tonu 14 bin doların üzerinde kalırken, fiyatlar ocak ayında görülen tarihi zirveye yaklaştı.

Orta Doğu’daki kükürt arzı sıkıntısı ve madenlerde yaşanan üretim aksaklıkları piyasadaki arz baskısını artırırken, ABD’nin rafine metal ithalatına yönelik olası tarifeleri de fiyatları destekledi.

Bakır fiyatları, küresel arz endişeleri ve güçlü talebin etkisiyle yükselişini sürdürürken, Londra Metal Borsası’nda (LME) ton başına 14 bin dolar seviyesinin üzerindeki seyrini korudu.

Sekiz işlem günüdür aralıksız yükselen bakırın fiyatı, ton başına 14.196,50 dolara çıkarak ocak ayında görülen tarihi zirveye yaklaştı.

Arz sorunları fiyatları destekliyor

Piyasalarda yükselişin temel nedenleri arasında, Orta Doğu’daki kükürt arzında yaşanan sıkıntıların bazı Afrika madenlerinin üretimini riske atması gösterildi. Uzmanlar, dünyanın farklı bölgelerinde devam eden üretim aksaklıklarının da küresel arz baskısını artırdığını belirtti.

Öte yandan dünyanın en büyük bakır tüketicisi olan Çin’de enerji altyapısı, yenilenebilir enerji ve yapay zeka sektörlerinden gelen güçlü talebin fiyatları yukarı yönlü desteklediği ifade edildi.

Chaos Ternary Futures Co. araştırma direktörü Li Xuezhi, İran savaşına ilişkin endişelerin hafiflemesiyle sanayi metallerinde toparlanmanın hızlandığını belirterek, arz sıkıntıları ile güçlü talebin fiyat artışında etkili olduğunu söyledi.

ABD tarifeleri piyasaları hareketlendirdi

New York Comex piyasasında bakır vadeli işlemleri, ABD’nin rafine metal ithalatına yönelik olası tarifelerine ilişkin beklentiler nedeniyle pound başına 6,69 dolarla rekor seviyeye ulaştı. Bu gelişmeyle birlikte Comex ile LME bakır fiyatları arasındaki fark ton başına 500 doların üzerine çıktı.

Analistler, olası tarifelerin rafine bakırın ABD piyasasına yönelmesine neden olabileceğini, bunun da diğer bölgelerde arzın daralmasına yol açabileceğini ifade ediyor.

Çin’de üretim geriledi
Madenlerde yaşanan hammadde sıkıntısının Çin’in rafine bakır üretimini de baskıladığı belirtildi. Beijing Antaike Information Co. verilerine göre, ülkede rafine bakır üretimi nisan ayında bir önceki aya göre yüzde 3 düşerek 1,05 milyon tona geriledi.

Hurda kullanımına yönelik kısıtlamalar ve konsantre işleme maliyetlerindeki düşüşün üretim üzerinde baskı oluşturduğu kaydedildi.

Petrol, üç günlük düşüş serisinin ardından yükseldi.

Petrol, İran’ın uranyum programı ve Hürmüz Boğazı’na ilişkin açıklamalarının ABD ile yürütülen müzakerelerde ilerleme sağlandığına yönelik iyimserliği azaltması sonrası, üç günlük düşüş serisinin ardından yükseldi.

Brent petrolün varil fiyatı 104 doların üzerine çıkarken, haftalık bazda hâlâ yüzde 4’ten fazla düşüş gösteriyor.

ABD ham petrolü (WTI) ise 98 dolar civarında işlem gördü.

MÜZAKERELERDE BELİRSİZLİK SÜRÜYOR
İran, ABD’nin son teklifinin taraflar arasındaki görüş ayrılığını kısmen azalttığını belirtirken, İran liderinin Tahran’ın uranyum stoklarını koruyacağı yönündeki açıklamaları ve Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş ücretlerine ilişkin anlaşmazlıklar, anlaşmaya varılabileceğine dair beklentileri gölgeledi.

Temel başlıklardaki çelişkili açıklamalar, son günlerde yeniden yükselen gerilim tehditlerinin ardından tarafların anlaşmaya ne kadar yaklaştığı konusunda belirsizlik yarattı. Bu durum, yatırımcıların Hürmüz Boğazı üzerinden enerji sevkiyatlarının ne zaman tamamen normale döneceğini değerlendirmeye çalışmasıyla petrol fiyatlarında dalgalanmaya neden oldu.

STOKLAR REKOR HIZDA AZALIYOR
Goldman Sachs verilerine göre savaş ve arz kesintileri, küresel ham petrol ve petrol ürünleri stoklarının rekor hızda azalmasına yol açtı.

CIBC Private Wealth Group kıdemli enerji yatırımcısı Rebecca Babin, “Başlıklardaki sürekli değişen açıklamalar hem finansal hem de fiziki piyasalarda risk alma iştahını azaltıyor” dedi.

Öte yandan Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) Başkanı Fatih Birol, mart ayında yapılan ilk rezerv kullanımının ardından ihtiyaç duyulması halinde piyasaya ek petrol stoku sunmaya hazır olduklarını söyledi.

Aynı dakikalarda çeyrek altın 10 bin 940 liradan, Cumhuriyet altını 43 bin 560 liradan satılıyor.

Dün gram altın, günü önceki kapanışa göre yüzde 0,1 azalışla 6 bin 654 liradan tamamladı.

Altının onsu ise önceki kapanışa göre yüzde 0,4 düşüşle 4 bin 525 dolardan işlem görüyor.

Dolar endeksinin gücünü koruması ve petrol fiyatlarının yüksek seviyelerde seyretmesinin ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz artırımına gideceğine ilişkin beklentileri güçlendirmesi altın fiyatları üzerinde baskı oluşturuyor.

Analistler, bugün yurt içinde sektörel beklenti anketi, ticaret dengesi, reel kesim güven endeksinin, yurt dışında ise ABD’de Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi verilerinin takip edileceğini belirtti.

Spot gümüş (XAG/USD), ons başına 75,60 dolar seviyesine ulaşarak son dönemin en güçlü performanslarından birini sergiliyor.

Kronik Arz Açığı: Stoklar Eriyor

Gümüş piyasası, 2021 yılından bu yana devam eden yapısal bir krizle karşı karşıya. 2026 yılı itibarıyla piyasada üst üste altıncı kez arz açığı yaşanması bekleniyor.

Yıllık Açık Tahmini: 46,3 milyon ons.

Stoklardaki Erime: 2021’den bu yana yer üstü stoklarında toplamda 762 milyon onsun üzerinde bir kayıp yaşandı.

Çin Faktörü: Özellikle Çinli endüstriyel devlerin fiziksel gümüş stoklama iştahı, piyasadaki likiditeyi daraltarak fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı kuruyor.

Sanayinin “Vazgeçilmezi”: Yapay Zeka ve Enerji Dönüşümü

Gümüşü altından ayıran en temel özellik olan “endüstriyel metal” kimliği, yeni nesil teknolojilerle zirveye çıkmış durumda. Uzmanlar talebi körükleyen beş ana sektörü şöyle sıralıyor:

Güneş Enerjisi: Fotovoltaik panellerdeki yüksek iletkenlik ihtiyacı.

Elektrikli Araçlar (EV): Geleneksel araçlara oranla daha fazla gümüş kullanımı.

Yapay Zeka (AI): Veri merkezleri ve işlemci altyapılarındaki donanım yatırımları.
5G Teknolojileri: Küresel iletişim ağlarının genişlemesi.

Elektronik: Tüketici elektroniğindeki yenilenme döngüsü.

Jeopolitik Yumuşama ve Piyasa Tansiyonu

ABD ile İran arasında sağlanan kırılgan ateşkes, Hürmüz Boğazı’ndaki petrol tanker trafiğini rahatlatarak enerji maliyetlerini normalize etti. Bu durum genel piyasa riskini bir miktar düşürse de; gümüş, sanayi ivmesi ve yeşil dönüşüm yatırımları sayesinde jeopolitik sakinliğe rağmen güçlü kalmaya devam ediyor.

Teknik Analiz: Boğa Sinyalleri Güçleniyor

Gümüşün teknik grafikleri, kısa ve orta vadede alıcıların kontrolü ele aldığını gösteriyor. Mayıs ortasında 69 dolar seviyesini test ederek güç toplayan metal, yükselen kanal içindeki hareketini sürdürüyor.
Öne Çıkan Teknik Formasyonlar:

Bullish Hammer (Boğa Çekici): 4 saatlik grafiklerde görülen bu formasyon, düşüş trendinin sona erdiğine dair güçlü bir dönüş sinyali veriyor.

RSI ve Pozitif Uyumsuzluk: Göreceli Güç Endeksi’nin (RSI) aşırı satım bölgesinden toparlanırken fiyatla pozitif uyumsuzluk göstermesi, satış baskısının yerini alımlara bıraktığını teyit ediyor.

Hareketli Ortalamalar: Fiyatın 73,90 – 75,13 dolar bandındaki hareketli ortalamaların üzerinde kalması, yükseliş ivmesinin korunduğuna işaret ediyor.

Kritik Seviyeler Tablosu

Destek Seviyeleri Direnç Seviyeleri

73,90 USD (İlk Destek) 75,13 – 76,12 USD (Kritik Eşik)

71,36 USD (Ana Destek) 78,84 – 81,06 USD (Hedef Bölgesi)

Editörün Notu: Kısa vadede 76,12 dolar seviyesinin üzerinde kalıcılık sağlanması durumunda, gümüşün 80 dolar sınırını test etmesi ve sanayi talebiyle desteklenen yeni bir rekor koşusuna başlaması bekleniyor.

20 Mayıs 2026 itibarıyla ons altın 4.464,06 dolar seviyesinde işlem görürken, piyasalar ABD-İran arasındaki hassas ateşkes süreci ile Trump-Şi görüşmelerinden gelecek sinyallere kilitlenmiş durumda.

Jeopolitik Tansiyon ve Enerji Koridoru

Yaklaşık altı haftadır korunan ABD-İran ateşkesi, piyasalardaki risk iştahını kısmen artırarak altındaki sert yükselişleri frenledi. Özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan petrol sevkiyatlarındaki normalleşme, enerji maliyetleri üzerindeki baskıyı azaltırken küresel enflasyon endişelerini de bir nebze yatıştırdı. Ancak analistler, anlaşmanın “pamuk ipliğine bağlı” yapısı nedeniyle güvenli liman talebinin hala masada olduğunu hatırlatıyor.

Merkez Bankaları Altından Vazgeçmiyor
Altın fiyatlarını dipten destekleyen en güçlü unsur, merkez bankalarının agresif alım stratejisi olmaya devam ediyor:

Çin Merkez Bankası (PBoC): 17 ayı aşkın süredir kesintisiz devam eden alımlarla rezervlerini güçlendiriyor.

Gelişmekte Olan Pazarlar: Batı finansal sistemine bağımlılığı azaltmak isteyen birçok merkez bankası, portföylerinde altına daha fazla yer ayırıyor.

Trump-Şi Görüşmesi: Ticaret ve Teknoloji Savaşları

ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping arasındaki temaslar, piyasaların ana gündem maddesi. Masadaki başlıklar oldukça kritik:

Ticaret dengesi ve teknoloji kısıtlamaları.

Nadir toprak elementleri tedarik zinciri.

İran ile yapılan bölgesel anlaşmaların kalıcılığı.

Analistler, bu görüşmelerden somut ve kalıcı bir anlaşma çıkmadığı sürece, ABD-Çin rekabetinin yarattığı belirsizliğin altına orta vadeli destek sunmaya devam edeceğini öngörüyor.

FED’de “Kevin Warsh” Dönemi ve Para Politikası

Piyasalar, yeni FED Başkanı Kevin Warsh liderliğindeki para politikasının rengini anlamaya çalışıyor.

ABD’den gelen karmaşık makroekonomik veriler, faiz indirim sürecinin hızı konusunda soru işaretleri yaratırken; yatırımcıların temkinli duruşu altındaki volatiliteyi sınırlıyor.

Teknik Görünüm: 4.627 Dolar Seviyesi Kırılma Noktası

Teknik analizlerde altının 4 saatlik grafiklerde “toparlanma çabası” içerisinde olduğu görülüyor. Piyasa göstergeleri şu tabloyu çiziyor:

Seviye Türü Fiyat Aralığı (USD) Önem Derecesi

Kritik Direnç 4.627$ – 4.718$ Bu bölgenin aşılması yeni bir rekor dalgası başlatabilir.

Ana Destek 4.452$ – 4.510$ Alıcıların yoğunlaştığı, fiyatın tutunmaya çalıştığı bölge.

RSI Göstergesi: Göreceli Güç Endeksi’nin (RSI) aşırı satım bölgesinden yukarı dönmesi, satış baskısının tükendiğini ve teknik bir tepki yükselişinin kapıda olabileceğini sinyalini veriyor.

Editörün Notu: Kısa vadede ateşkesin devamı ve diplomatik temaslar fiyatları baskılasa da, merkez bankalarının stratejik alımları ve 4.627 dolar direncinin potansiyeli, altının “boğa” iştahını koruduğunu gösteriyor.

Altın fiyatları haftanın ilk işlem gününde dalgalı seyrini sürdürüyor. Gram altın, güne yükselişle başlamasının ardından 6 bin 647 liradan işlem görüyor.

Cuma günü ons fiyatındaki azalışa paralel değer kaybeden gram altın, günü önceki kapanışa göre yüzde 2,3 düşüşle 6 bin 641 liradan tamamladı.

Güne yükselişle başlayan gram altın saat 09.35 itibarıyla önceki kapanışın yüzde 0,1 üstünde 6 bin 647 lira seviyesinde bulunuyor. Aynı dakikalarda çeyrek altın 10 bin 947 liradan, Cumhuriyet altını 43 bin 715 liradan satılıyor. Altının onsu ise önceki kapanışa göre yüzde 0,1 düşüşle 4 bin 537 dolardan işlem görüyor.

Orta Doğu’da gerilimin devam etmesi ve Hürmüz Boğazı’nı yeniden trafiğe açacak bir anlaşmanın henüz sağlanmaması küresel piyasalardaki belirsizliklerin artmasına neden oluyor. Taraflardan gelen açıklamalar ve açıklanan ekonomik veriler ise piyasaların yönü üzerinde etkili oluyor.

Analistler, bugün yurt içinde tüketici güven endeksi ve işsizlik oranının takip edileceğini, yurt dışında ise veri gündeminin sakin olduğunu belirtti.

İran savaşının tetiklediği enerji krizi derinleşirken, yaklaşık 80 ülke ekonomilerini korumak amacıyla acil önlemleri devreye aldı. Küresel enerji piyasasında artan belirsizlik, özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan petrol sevkiyatına ilişkin riskleri artırırken, fiyatlarda yeni bir sıçrama ihtimali gündemde kalmaya devam ediyor.

ENERJİ PİYASASINDA KRİTİK EŞİK UYARISI
Hükümetler, enerji arzında yaşanabilecek olası kesintilere karşı önlemlerini sıkılaştırıyor. Piyasalarda görev yapan tüccarlar, Körfez bölgesinde biriken yakıtın Hürmüz Boğazı üzerinden ihracatının sekteye uğraması halinde petrol fiyatlarında sert yükselişler yaşanabileceğini belirtiyor.

Financial Times’ın aktardığına göre Aberdeen’in başekonomisti Paul Diggle, Brent petrolün varil fiyatının 180 dolar seviyesine kadar çıkabileceği bir senaryo üzerinde çalıştıklarını ifade etti. Diggle, bu senaryoda küresel enflasyonun hızla yükselebileceğini ve Avrupa ile Asya’da resesyon riskinin güçleneceğini söyledi.

Diggle ayrıca, “Bu sonucu çok ciddiye alıyoruz. Ödünç alınmış zamanda yaşıyoruz” ifadelerini kullandı.

YAZ AYLARIYLA BİRLİKTE TALEP BASKISI ARTIYOR
Kuzey yarımkürede yaz sezonunun başlamasıyla birlikte klima kullanımı ve tatil seyahatleri enerji talebini artırıyor. Bu durum, ham petrol, benzin, dizel ve jet yakıtı arzı üzerinde ek baskı oluşturuyor. Küresel stokların zaten hızlı düşüş eğiliminde olduğu bir dönemde bu gelişme dikkat çekiyor.

Avustralya’nın 10 milyar dolarlık yakıt ve gübre stoklarını artırma planı, Fransa’nın kriz destek programlarını genişletme kararı ve Hindistan’ın döviz rezervlerini güçlendirme adımları, ülkelerin artan enerji baskısına karşı aldığı önlemler arasında yer alıyor.

Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre acil önlem alan ülke sayısı mart ayındaki 55 seviyesinden 76’ya yükseldi.

ARZ-TALEP DENGESİNDE BOZULMA DERİNLEŞİYOR
Ekonomistler ve piyasa aktörleri, enerji krizinin bir sonraki aşamasında fiyatlarda yeni bir sert yükseliş, yakıt kısıtlamaları, sanayi üretiminde yavaşlama ve küresel büyümede belirgin düşüş yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.

Avrupa Birliği Ulaştırma Komiseri Apostolos Tzitzikostas da Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının sürmesi halinde küresel resesyon riskinin gündeme gelebileceğini ifade etti.

KÜRESEL PETROL TÜKETİMİ ÜRETİMİ AŞIYOR
Uluslararası Enerji Ajansı, mart-haziran döneminde küresel petrol tüketiminin üretimin yaklaşık 6 milyon varil üzerinde olacağını tahmin ediyor. Bazı analizler bu açığın günlük 8 ila 9 milyon varile kadar çıkabileceğine işaret ediyor.

Açığın kapatılması için stratejik rezervler devreye alınırken, tüccarlar da kara ve deniz üzerindeki stokları kullanıyor. Ancak bu rezervlerin önemli bir kısmının temmuz itibarıyla sona ermesi bekleniyor.

REZERVLER HIZLA ERİYOR
Savaşın başlangıcından bu yana küresel petrol rezervlerinde yaklaşık 380 milyon varillik düşüş yaşandığı belirtiliyor. Ancak bu hesaplamaya Körfez bölgesindeki erişilemeyen stoklar dahil değil.

Analistlere göre sistemdeki teknik zorunluluklar nedeniyle stoklar tamamen tükenmeden önce bile piyasalarda ciddi aksaklıklar yaşanabilir. Boru hatları, rafineriler ve depolama sistemleri minimum seviyede çalışmayı gerektiren yapılar nedeniyle belirli bir eşik altında kırılgan hale geliyor.

Oxford Institute for Energy Studies’ten Paul Horsnell, asgari işletme seviyelerinin ülkelere göre değiştiğini belirtti.

FİYAT BASKISI VE ENERJİ KRİZİ SENARYOLARI
JPMorgan’a göre OECD ülkelerinde stoklar haziran başında “operasyonel stres seviyelerine” yaklaşabilir. Sürecin seyri ise hükümetlerin ve şirketlerin alacağı önlemlerin hızına bağlı olacak.

Brent petrolün 110 doların üzerinde seyretmesine rağmen talepte ciddi bir düşüş oluşmadığı, fiyatların daha yüksek seviyelere karşı hassasiyetinin devam ettiği ifade ediliyor.

Gelişmekte olan ülkelerde ise enerji kıtlığına bağlı etkiler daha belirgin şekilde hissediliyor.

SEKTÖREL ETKİLER VE KÜRESEL RİSKLER
Enerji krizi en hızlı şekilde petrokimya ve havacılık sektörlerini etkiliyor. Rafineri şirketlerinin yüksek maliyetler ve navlun artışları nedeniyle yeni alımlarda temkinli davrandığı belirtiliyor.

Analistler, mevcut durumda bazı rafinerilerin stoklarını eriterek süreci geçici olarak yönetmeye çalıştığını ifade ediyor.

Genel görünümde ise kısa vadede fiyatların yeniden dengelenmesi ve 100 dolar altı seviyelere dönüş ihtimali bulunsa da, 150 dolar ve üzeri senaryoların küresel tedarik zinciri ve büyüme üzerinde ciddi risk oluşturabileceği değerlendiriliyor.

Türkiye’de son yıllarda özellikle gıda fiyatlarında yaşanan artış, vatandaşın gündelik hayatında en fazla hissedilen ekonomik başlıklardan biri olmaya devam ediyor. Market alışverişlerinde temel ürünlere gelen zamlar, kırmızı etten süt ürünlerine, kahveden sebze fiyatlarına kadar geniş bir yelpazede hissedilirken, sosyal medyada paylaşılan yeni bir karşılaştırma kısa sürede gündem oldu.

Gazeteci Lizzie Porter tarafından X platformunda paylaşılan karşılaştırmada, İstanbul ile İngiltere’de benzer segmentlerdeki iki marketten, benzer ürünler ve benzer gramajlar seçilerek iki ayrı alışveriş sepeti oluşturuldu. Porter, karşılaştırmada mümkün olduğunca en ucuz ve benzer ürünleri tercih ettiğini belirtti.

19 ÜRÜNLÜK SEPETTE DİKKAT ÇEKEN FARK
Paylaşılan listeye göre İngiltere’deki 19 temel üründen oluşan market sepetinin toplam fiyatı 44.53 sterlin (yaklaşık 2 bin 715 TL) olurken, İstanbul’daki aynı sepetin karşılığı 4 bin 425 TL’ye, yani yaklaşık 71.99 sterline ulaştı.

Böylece İstanbul’daki market sepetinin, İngiltere’deki benzer sepete kıyasla yaklaşık yüzde 62 daha pahalı olduğu ortaya çıktı.

Karşılaştırma kısa sürede sosyal medyada viral olurken, paylaşım yarım milyondan fazla görüntülenme aldı. Özellikle fiyatların tek tek sıralandığı liste, kullanıcılar arasında geniş tartışma yarattı.

EN ÇARPICI FARK KIRMIZI ETTE ORTAYA ÇIKTI
Karşılaştırmadaki en dikkat çekici kalemlerden biri kırmızı et fiyatları oldu.

Listede yer alan yüzde 5 yağ oranına sahip dana kıymanın fiyatı İngiltere’de yaklaşık 9.50 sterlin (yaklaşık 580 TL) seviyesinde kalırken, İstanbul’daki benzer ürünün fiyatı 20 sterlini (yaklaşık 1220 TL) aştı. Böylece Türkiye’deki dana kıyma fiyatı, İngiltere’deki benzer ürünün yaklaşık iki katına ulaştı.

Benzer şekilde hazır kahve fiyatlarında da dikkat çekici bir fark oluştu. Aynı hazır kahve markasının, aynı ürünü İngiltere’de yaklaşık 4.5 sterline (275 TL) satıldığı görülürken, İstanbul’daki fiyatın 10 sterlin (610 TL) seviyesine yaklaşması sosyal medyada en çok konuşulan detaylardan biri oldu.

Domates fiyatlarında da benzer bir tablo ortaya çıktı. Karşılaştırmada Türkiye’de domatesin İngiltere’den daha pahalı olduğu görüldü.

SÜT, YUMURTA VE SOĞANDA TÜRKİYE AVANTAJLI
Bununla birlikte karşılaştırma tüm ürünlerde aynı sonucu vermedi. Bazı temel gıda ürünlerinde Türkiye’nin hâlâ daha ucuz olduğu görüldü.

Süt, yumurta ve soğan gibi temel ürünlerde Türkiye’deki fiyatların İngiltere’ye kıyasla daha düşük seviyede kaldığı dikkat çekti. Zeytinyağı fiyatlarının ise iki ülke arasında birbirine oldukça yakın olduğu görüldü.

Bu tablo, Türkiye’de özellikle protein, işlenmiş gıda ve ithal girdilere bağlı ürünlerde fiyat baskısının daha sert hissedildiğine dair yorumlara neden oldu.

TARIM ÜLKESİ TARTIŞMALARI
Karşılaştırmanın sosyal medyada en çok tartışılan yönlerinden biri ise Türkiye’nin tarımsal üretim kapasitesi oldu.

Akdeniz iklimi, geniş tarım alanları ve yılın büyük bölümüne yayılan üretim avantajına rağmen bazı temel gıda ürünlerinin İngiltere’deki benzerlerinden daha pahalı hale gelmesi dikkat çekti.

Kullanıcıların bir bölümü özellikle sebze ve kırmızı et fiyatları üzerinden Türkiye’deki üretim maliyetleri, tarım politikaları, lojistik giderler ve yüksek enflasyon ortamına ilişkin yorumlar yaptı.

İklim koşulları ve tarımsal üretim kapasitesi açısından Türkiye’ye kıyasla daha dezavantajlı konumda bulunan İngiltere ile ortaya çıkan fiyat farkı, paylaşımın en çok öne çıkan başlıklarından biri oldu.

ASIL TARTIŞMA MAAŞLARDA BÜYÜDÜ
Karşılaştırmanın ardından sosyal medyada en çok dikkat çeken nokta ise fiyatlardan çok satın alma gücü oldu.

Türkiye’de brüt asgari ücret 33 bin 30 TL seviyesinde bulunurken, bu rakam güncel kurla yaklaşık 537 sterline karşılık geliyor.

İngiltere’de ise 21 yaş üstü çalışanlar için saatlik brüt asgari ücret 12.71 sterlin (775 TL) seviyesinde uygulanıyor. Haftalık 35 saatlik çalışma üzerinden hesaplandığında aylık brüt gelir yaklaşık 1.928 (yaklaşık 117 bin TL) sterline ulaşıyor.

Bu da İngiltere’deki brüt asgari ücretin Türkiye’dekinden yaklaşık 3.6 kat daha yüksek olduğu anlamına geliyor.

Karşılaştırmadaki market sepeti baz alındığında ise Türkiye’de bir asgari ücretli aynı sepetten yaklaşık 7,5 kez satın alabilirken, İngiltere’de bu sayı yaklaşık 43’e ulaşıyor.