Dünya artık yalnızca ülkelerin rekabet ettiği bir arena değil, aynı zamanda ortak kaderin yeniden yazıldığı büyük bir müzakere masası.

İklim krizi sınır tanımıyor.

Yapay zekâ ulusal mevzuatlarla sınırlanamıyor.

Enerji güvenliği, gıda arzı, biyolojik çeşitlilik ve dijital dönüşüm gibi başlıklar ise tek bir devletin ya da tek bir sektörün çözebileceği meseleler olmaktan çoktan çıktı.

Bugün geleceğini garanti altına almak isteyen bir aktörün en büyük gücü, sadece ekonomik büyüklük ya da askeri kapasite değil, iş birliği kurabilme, ortak vizyon geliştirebilme ve küresel karar mekanizmalarında söz sahibi olabilme becerisidir.

Tam da bu nedenle uluslararası zirveler, çoğu zaman dışarıdan görüldüğü gibi protokol fotoğraflarından ibaret organizasyonlar değildir.

Aksine bu platformlar, yeni ekonomik düzenin şekillendiği, teknoloji politikalarının yazıldığı, milyarlarca dolarlık yatırım kararlarının alındığı ve gelecek on yılların stratejik rotasının çizildiği merkezlerdir.

Bir başka ifadeyle, bugün bu salonlarda konuşulan başlıklar yarının ekonomisini, istihdamını, eğitim sistemini ve hatta günlük yaşamını belirleyecek.

2026 yılının son çeyreğine girerken Avrupa’da düzenlenecek iki büyük zirve de tam olarak bu nedenle dikkat çekiyor. Biri dijital dünyanın ve bilimin geleceğini, diğeri ise gezegenin sürdürülebilir yaşam formüllerini masaya yatırıyor.

1. Dijital Dünyanın Yeni Anayasası ve Ortak Geleceğimiz: Global AI 2026 Stratejik Zirvesi

Yapay zekâ artık yalnızca teknoloji şirketlerinin gündemi değil, sağlıktan eğitime, güvenlikten enerjiye, ulaşımdan kamu yönetimine kadar hayatın her alanını dönüştüren, devletlerin ekonomik rekabet gücünü ve jeopolitik etkisini belirleyen temel unsurlardan biri hâline geldi.

Asıl tartışma artık “Yapay zekâ gelişecek mi?” sorusu değil.

Asıl soru şu: Bu teknolojiyi kim yönetecek?

Hangi etik ilkeler geçerli olacak?

Veriyi kim kontrol edecek?

İnsan hakları nasıl korunacak?

İşte bu soruların yanıtlarının aranacağı en önemli platform, 9–12 Kasım 2026 tarihleri arasında Brüksel’de (Avrupa Komisyonu Bölgesinde) düzenlenecek olan Global AI 2026 Stratejik Zirvesi olacak.

Bilim, Gençlik ve Sürdürülebilirlik Tek Çatıda

“Made in Europe – Made in EU” vizyonuyla hayata geçirilen bu üst düzey uluslararası girişim, Avrupa kurumlarını, hükümetleri, finans kuruluşlarını, teknoloji devlerini, yatırımcıları ve yenilikçi girişimleri tek bir Avrupa platformunda bir araya getiriyor.

Ancak bu zirveyi benzerlerinden ayıran, ajandasının genişliği ve toplumsal vizyonu:

10 Kasım: Bilim ve İnovasyon Zirvesi: Zirvenin en anlamlı virajlarından biri, UNESCO – Barış ve Kalkınma için Dünya Bilim Günü kapsamında 10 Kasım’da gerçekleştirilecek olan Bilim ve İnovasyon Zirvesi olacak.

Bilimin barışçıl ve kalkınma odaklı gücü, yapay zekânın sunduğu sınırsız imkanlarla bu özel günde harmanlanacak.

9-10-11 Kasım Odak Alanları: Zirve boyunca yapay zekânın sadece kodlardan ibaret olmadığı; Gençlik, Kariyer, Spor, Enerji ve Yeşil Dönüşüm başlıklarıyla hayat bulacağı yeni bir ekosistem inşa edilecek.

Gençlerin yeni nesil kariyer fırsatlarından sporda veri analitiğine, enerji verimliliğinden yeşil dönüşümün dijital kaldıracı olmaya kadar yapay zekânın tüm pratik alanları masaya yatırılacak.

Avrupa’nın Net Mesajı:

Brüksel’de aslında Avrupa’nın dijital geleceğine ilişkin yeni yol haritası şekillenecek.

Yapay zekânın etik sınırları, hukuki altyapısı ve sanayiye entegrasyonu konuşulurken AB şu mesajı verecek: “Teknolojiyi sadece kullanan değil, kurallarını yazan küresel aktör biziz.”

2. Yeşil Dönüşümün Gerçek Merkezi: Küresel Biyoekonomi Zirvesi (GBS2026)

Teknoloji geleceği şekillendirirken, doğa bize zamanın daraldığını her geçen gün daha sert hatırlatıyor.

İklim değişikliği, kuraklık, artan enerji maliyetleri ve gıda güvenliği artık sadece çevrecilerin değil, ekonomistlerin, sanayicilerin ve hükümetlerin de birincil ajandası.

İşte bu noktada öne çıkan kavram biyoekonomi oluyor.

Atıkları yeniden ekonomiye kazandıran, biyolojik kaynakları sürdürülebilir biçimde kullanan ve fosil yakıt bağımlılığını azaltmayı hedefleyen bu model, önümüzdeki yılların ekonomik dönüşümünün temel taşıdır.

Tarih ve Konum: 20–21 Ekim 2026, Dublin (İrlanda)

Ev Sahibi: AB Konseyi İrlanda Dönem Başkanlığı

Siyaset, bilim, sanayi ve sivil toplumdan yaklaşık 1000 karar vericiyi aynı platformda buluşturacak olan GBS2026, Kasım 2025’te kabul edilen yeni AB Biyoekonomi Stratejisi’nin uygulamaya dönük ilk büyük sınavı niteliğini taşıyor.

Neden Önemli?

Avrupa Komisyonu ile Güney Afrika’nın eş başkanlığını yürüttüğü Uluslararası Biyoekonomi Forumu (IBF) kapsamında geliştirilecek yeni ortaklıklar, yeşil dönüşümün artık küresel ekonominin ortak dili haline geldiğini gösteriyor. Dublin’de yalnızca politika belgeleri konuşulmayacak, yeni teknolojiler sergilenecek, uluslararası iş birlikleri kurulacak ve sürdürülebilir kalkınmanın somut, biyo-tabanlı örnekleri paylaşılacak.

Zirveler Neden Bu Kadar Önemli?

Çünkü artık gelecek yalnızca seçim sandıklarında değil, uluslararası müzakere masalarında şekilleniyor.

Bugün bu zirvelerde alınan kararlar;

Hangi teknolojilerin milyarlarca dolarlık fonlarla destekleneceğini,

Hangi sektörlerin geleceğin parlayan yıldızı olacağını,

Hangi etik kuralların küresel standart haline geleceğini,

Gençlerin hangi yeni meslek alanlarına (kariyer yollarına) yöneleceğini,

Şirketlerin yeşil dönüşüm ve enerji politikalarını nasıl revize edeceğini doğrudan etkiliyor.

Dolayısıyla bu toplantılar sadece bürokratların buluşmaları değil, akademiden sanayiye, girişimcilikten finans dünyasına kadar geniş bir ekosistem için geleceği doğru okuma ve hayatta kalma rehberidir.

Geleceğe seyirci kalanlar, onu şekillendiremez

Brüksel’de yapay zekâ, bilim ve gençlik, Dublin’de ise biyoekonomi ve sürdürülebilir yaşam konuşulacak.

İlk bakışta farklı görünen bu iki zirve aslında tek bir ortak hedefte birleşiyor:

Daha dirençli, daha akıllı ve daha yaşanabilir bir dünya inşa etmek.

21.yüzyılda kalkınmanın anahtarı yalnızca üretmek değil, doğru ortaklıkları kurmak, bilgiye yatırım yapmak ve küresel dönüşümün rüzgarını arkaya almaktır.

Çünkü geleceği bekleyenler değil, geleceğin inşasında aktif rol alanlar kazanacak.

Önümüzdeki aylarda Brüksel ve Dublin’de atılacak imzalar, kurulacak stratejik ortaklıklar ve alınacak kararlar dünyanın ekonomik ve teknolojik yönünü tayin edecek.

Bu zirveleri takip etmek, aslında geleceğin hangi masalarda yazıldığını görmektir.

Görünen o ki, geleceğin yol haritası çoktan masaya konmuş durumda.

Söz sizde…

Şimdi soru şu: O masada kimler yer alacak?

Erhan Yurdayüksel

17 Temmuz 2026

Dünya ekonomisi tarihin en hızlı dönüşümlerinden birini yaşıyor.

Yapay zekâ, büyük veri, otomasyon, dijital ticaret ve sınır ötesi teknoloji yatırımları, ülkelerin yalnızca üretim biçimlerini değil, ekonomik güç dengelerini de yeniden yazıyor.

Artık küresel rekabetin belirleyicisi yalnızca ucuz iş gücü ya da doğal kaynaklar değil; karar alma hızı, düzenleyici esneklik ve yeniliğe uyum sağlayabilme kapasitesi.

Tam da bu nedenle, dünyanın en büyük ekonomik bloklarından biri olan Avrupa Birliği’nin bugün karşı karşıya olduğu sorun yalnızca ekonomik değildir.

Sorun aynı zamanda yapısaldır, yönetseldir ve giderek varoluşsal bir hâl almaktadır.

Bir zamanlar sanayi devriminin, yüksek teknolojinin ve hukuki standartların öncüsü olan Avrupa, bugün kendi oluşturduğu bürokratik düzenin ağırlığı altında nefes almaya çalışan dev bir ekonomi görünümündedir.

Küresel yarış pistinde Amerika Birleşik Devletleri sermayeyi daha hızlı çekerken, Asya ülkeleri üretim ve teknoloji yatırımlarını agresif biçimde büyütürken, Brüksel ise sayıları giderek artan düzenlemeler, bitmek bilmeyen istişare süreçleri ve ağır işleyen yasama mekanizmaları içerisinde zaman kaybetmektedir.

Dijital çağ saniyelerle yarışırken Avrupa hâlâ aylar, hatta yıllar süren bürokratik prosedürlerle hareket etmektedir.

Dijital ekonomi beklemez

Ekonomi tarihinde hız, çoğu zaman sermayenin en değerli unsurudur.

Bir yatırımcı için aylar süren belirsizlik, milyonlarca avroluk yatırımın başka bir kıtaya yönelmesi anlamına gelir.

Bir teknoloji şirketi için geciken düzenleme, küresel pazarda kaybedilmiş rekabet avantajıdır.

Bir girişim için ise ağır idari süreçler, hiç doğmadan sona eren bir başarı hikâyesidir.

Bugün Silikon Vadisi yeni yapay zekâ modellerini piyasaya sürerken, Çin üretim zincirlerini dijitalleştirirken ve Körfez ülkeleri teknoloji yatırımlarına milyarlarca dolar aktarırken, Avrupa’nın önemli bir kısmı hâlâ hangi yönetmeliğin hangi yönetmelikle çeliştiğini tartışmaktadır.

Sorun yalnızca fazla kural değildir.

Asıl sorun, kuralların ekonomik dinamizmin önüne geçmeye başlamasıdır.

Kağıt üzerindeki reformlar, gerçek hayattaki çelişkiler

Avrupa Komisyonu bu tabloyu görmezden gelmiyor.

Aksine, son dönemde yayımladığı “Daha Basit, Daha Net ve Daha İyi Uygulanan Bir AB Kural Kitabı” belgesiyle adeta geçmişin muhasebesini yapıyor.

Amaç; yasa yapım süreçlerini sadeleştirmek, gereksiz bürokratik yükleri azaltmak, şeffaflığı artırmak ve üye ülkelerin AB mevzuatını ulusal hukuka aktarırken ortaya çıkan aşırı düzenleme eğilimini kontrol altına almak.

Kâğıt üzerinde bunlar son derece makul hedefler.

Ancak ekonomi yalnızca iyi niyetle işlemez.

Kuralların sadeleşmesi kadar, uygulanabilir olması da gerekir.

İşte tam bu noktada Avrupa’nın kronik problemi yeniden ortaya çıkıyor.

Consumer Choice Center Europe tarafından yayımlanan “Daha Akıllı Düzenleme” raporu, reform söylemleri ile uygulama arasındaki mesafenin hâlâ oldukça büyük olduğunu ortaya koyuyor.

Komisyon teknolojik araçlarla düzenleme çakışmalarını tespit etmeyi planlıyor.

Fakat yatırımcıyı ürküten temel sorunlar yerinde duruyor.

Belirsiz uygulama takvimleri…

Keyfi şekilde kısaltılabilen kamu istişareleri…

İş dünyasının görüşlerini çoğu zaman yalnızca formalite olarak dinleyen süreçler…

Ve “acil siyasi bağlam” gibi son derece geniş yorumlanabilecek ifadelerle devreye alınabilen olağanüstü prosedürler…

Bütün bunlar hukuki öngörülebilirliği zayıflatıyor.

Ekonominin en çok ihtiyaç duyduğu şey ise tam tersidir:

Öngörülebilirlik.

Bürokrasi büyürken ekonomi nefessiz kalıyor

Brüksel’de yasa üretim mekanizması durmaksızın çalışıyor.

Ancak aynı hız, üye devletlerin idari kapasitelerinde karşılık bulamıyor.

Birçok ülkede kamu kurumları personel eksikliğiyle mücadele ediyor.

Uzman kadrolar yetersiz kalıyor.

Yeni düzenlemelerin ekonomik etkilerini analiz edecek teknik ekipler oluşturulamıyor.

Bunun sonucu olarak ulusal yönetimler çoğu zaman Brüksel’den gelen düzenlemeleri kendi ekonomik gerçekliklerini yeterince değerlendiremeden iç hukuklarına aktarıyor.

Ortaya çıkan tablo ise yalnızca bürokratik değildir.

Bu aynı zamanda doğrudan ekonomik bir maliyettir.

Her yeni raporlama yükümlülüğü şirketlerin maliyetlerini artırıyor.

Her yeni izin süreci yatırımları geciktiriyor.

Her yeni uyum zorunluluğu özellikle KOBİ’lerin rekabet gücünü biraz daha aşındırıyor.

Sonuçta büyük çok uluslu şirketler bu maliyetleri yönetebilirken, Avrupa’nın ekonomik omurgasını oluşturan küçük ve orta ölçekli işletmeler giderek daha ağır bir yükün altında eziliyor.

Bu yük yalnızca şirket bilançolarına yansımıyor.

İstihdama, ücretlere, inovasyona ve ekonomik büyümeye de doğrudan zarar veriyor.

Sermaye sabırsızdır

Ekonominin değişmeyen kurallarından biri şudur:

Sermaye beklemez.

Yatırımcı duygu değil, güven satın alır.

Eğer bir yatırımın onay süreci Avrupa’da yıllar sürerken, aynı yatırım Amerika’da aylar içinde hayata geçebiliyor veya Asya’da çok daha düşük düzenleyici maliyetlerle başlayabiliyorsa, sermayenin yönü de buna göre şekillenir.

Bugün Avrupa’nın karşı karşıya olduğu en büyük risklerden biri tam olarak budur.

Sermaye sessizce kıtayı terk etmektedir.

Üretim başka coğrafyalara kaymaktadır.

Ar-Ge merkezleri farklı ülkelere taşınmaktadır.

Yeni teknoloji girişimleri Avrupa’da doğmak yerine Avrupa dışında büyümeyi tercih etmektedir.

Bu durum yalnızca bugünün yatırım kaybı değildir.

Aynı zamanda geleceğin vergi gelirlerinin, istihdamının ve teknolojik liderliğinin de kaybedilmesi anlamına gelir.

Draghi’nin alarmı

Avrupa Merkez Bankası’nın eski Başkanı Mario Draghi’nin son dönemde yaptığı uyarılar tam da bu nedenle büyük önem taşıyor.

Draghi, Avrupa’nın artık geçmişin ağır karar alma süreçleriyle rekabet edemeyeceğini açık biçimde ifade ediyor.

Ona göre Avrupa daha pragmatik, daha hızlı karar alabilen ve ortak ekonomik hedeflere odaklanan yeni bir yönetişim modeline ihtiyaç duyuyor.

Ancak burada kritik bir gerçek bulunuyor.

Ekonomik entegrasyon yalnızca yukarıdan yazılan kurallarla başarılamaz.

Şirketlerin, sanayicilerin ve girişimcilerin bu sisteme güvenmesi gerekir.

Eğer üretici Avrupa’yı yatırım yapılacak güvenli bir pazar yerine, sonsuz izin süreçleri ve bitmeyen yükümlülükler üreten bir bürokrasi merkezi olarak görmeye başlarsa, en güçlü ortak pazar bile zamanla cazibesini kaybeder.

Asıl tehlike ekonomiden daha büyük

Avrupa’nın karşı karşıya olduğu kriz yalnızca büyüme rakamlarından ibaret değildir.

Ekonomik durgunluk beraberinde sosyal huzursuzluğu getirir.

Yavaşlayan büyüme işsizliği artırır.

Azalan yatırımlar refah seviyesini düşürür.

Refah kaybı ise siyasi kutuplaşmayı besler.

Tam da bu nedenle Avrupa’da son yıllarda yükselen popülist hareketler yalnızca ideolojik nedenlerle güç kazanmıyor.

Ekonomik memnuniyetsizlik de bu yükselişin en önemli itici güçlerinden biri hâline geliyor.

Uzayan bürokrasi yalnızca şirketleri değil, Avrupa projesine duyulan güveni de aşındırıyor.

Birliğin geleceği açısından asıl risk belki de burada yatıyor.

Kum saati boşalıyor

Dijital çağ beklemiyor.

Küresel ekonomi kimseyi beklemiyor.

Yatırımcılar beklemiyor.

Teknoloji beklemiyor.

Avrupa ise hâlâ kendi yazdığı kuralların arasında yönünü bulmaya çalışıyor.

Önünde iki seçenek var.

Ya daha yalın, daha öngörülebilir, daha rekabetçi ve inovasyonu teşvik eden bir ekonomik yönetime geçerek yeniden küresel yarışın ön saflarında yer alacak…

Ya da kendi bürokrasisinin ağırlığı altında yavaşlayan, yatırım kaybeden, üretim gücü aşınan ve ekonomik etkisini giderek yitiren bir dev olarak tarih kitaplarında yerini alacak.

Çünkü bazen imparatorluklar savaşlarla değil, kendi kurdukları sistemlerin ağırlığı altında sessizce çökerler.

Söz Sizde

Sizce Avrupa Birliği, kendi elleriyle ördüğü bu bürokrasi ağını gerçekten parçalayıp yeniden küresel ekonominin öncü aktörlerinden biri olabilir mi?

Yoksa bugün yaşanan yavaşlama, yarının daha derin ekonomik gerilemesinin ve Avrupa’nın küresel ağırlığını kaybetmesinin yalnızca ilk işaretleri mi?

Erhan Yurdayüksel

16 Temmuz 2026

Çin ekonomisi, 2026’nın ikinci çeyreğinde beklentilerin altında kalarak son 3,5 yılın en zayıf büyüme performansını sergiledi. Dünyanın ikinci büyük ekonomisi, zayıf iç talep ve emlak sektöründeki sorunların etkisiyle hükümetin büyüme hedefinin de gerisinde kaldı.

Çin Ulusal İstatistik Bürosu verilerine göre ekonomi, ikinci çeyrekte yıllık bazda yüzde 4,3 büyüdü. Böylece büyüme, piyasa beklentilerinin ve ilk çeyrekte kaydedilen yüzde 5’lik performansın altında gerçekleşti.

Bu oran aynı zamanda hükümetin yüzde 4,5-5 aralığındaki büyüme hedefinin de gerisinde kaldı.

Yılın ilk altı ayında ise Çin ekonomisi yüzde 4,7 büyüyerek yıllık hedefle büyük ölçüde uyumlu bir görünüm sergiledi.

İÇ TALEPTE ZAYIFLIK SÜRÜYOR
Haziran ayında perakende satışlar yıllık bazda yalnızca yüzde 1 artarken, sanayi üretimi yüzde 5,3 yükseldi.

Veriler, büyümenin giderek daha fazla ihracat ve imalat sanayisi kaynaklı gerçekleştiğini ortaya koyarken, iç tüketim ve yatırımlardaki zayıflık ekonominin en kırılgan alanı olmayı sürdürdü.

Ekonomistler, büyümenin hızından çok niteliğinin endişe verici olduğuna dikkat çekiyor.

EMLAK KRİZİ EKONOMİYİ BASKILIYOR
2021 yılından bu yana devam eden emlak krizi, hane halkı serveti ve tüketim üzerinde baskı oluşturmaya devam ediyor.

Yılın ilk altı ayında gayrimenkul yatırımları yüzde 18 gerilerken, sabit sermaye yatırımları yüzde 5,7, kamu yatırımları ise yüzde 2,3 azaldı.

Analistler, yerel yönetimlerin harcamaları kısması ve özel sektör yatırımlarındaki zayıflığın büyüme görünümünü olumsuz etkilediğini belirtiyor.

İHRACAT BÜYÜMENİN ANA MOTORU OLDU
İç talepteki zayıflığa rağmen ihracat, Çin ekonomisinin büyümesini desteklemeyi sürdürdü.

Son verilere göre Çin’in ihracatı, küresel yapay zekâ yatırımlarındaki artış ve ABD’li şirketlerin yeni gümrük tarifeleri öncesinde stok oluşturması sayesinde yıllık bazda yüzde 27 yükseldi.

İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO), çarşamba günü erken saatlerde Bahreyn’de ABD Beşinci Filosu’na ait komuta ve kontrol, lojistik, petrol ve askeri teçhizat tesisleri ile Kuveyt’teki bir ABD üssünü hedef aldığını öne sürdü. DMO, bölgedeki ABD askeri varlıklarına yönelik saldırılarını sürdüreceğini duyurdu.

Tahran’ın bu saldırısı, ABD ordusunun İran’a yönelik yedi saat süren dördüncü gece hava saldırılarını gerçekleştirdiğini açıklamasının ve ABD Başkanı Donald Trump’ın salı günü Hürmüz Boğazı’nda İran’a yönelik deniz ablukasını yeniden yürürlüğe koymasının ardından geldi.

Yerel medyaya göre DMO, saldırılarının ABD’nin askeri operasyonlarına ve Hürmüz Boğazı’nı kontrol etme girişimlerine karşılık olarak düzenlendiğini bildirdi.

DMO, Washington yönetiminin deniz geçişlerini kontrol ederek bölgenin petrol ve doğal gaz ihracatını engellemeye çalışmayı sürdürmesi halinde, ABD ile ortaklarının çıkarlarına hizmet eden diğer enerji hatlarını da kapatmakla tehdit etti.

Yerel medyada yer alan açıklamada, bölgedeki enerji ihracatının “ya herkes için ya da hiç kimse için” olacağı ifade edilirken, İran’ın hangi güzergâhları hedef alabileceğine ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.

Bahreyn, Kuveyt ve Ürdün’de füze uyarıları
Bahreyn ve Kuveyt’te çarşamba günü erken saatlerde İran’dan gelen füze saldırıları nedeniyle alarm verildi. Son günlerde neredeyse günlük hale gelen bu saldırılar, kırılgan ateşkesi daha da zorluyor.

Ürdün makamları da İran’a ait üç füzeyi düşürdüklerini açıkladı. Kuveyt ordusu ise hava savunma sistemlerinin İran’a ait “düşmanca” insansız hava aracı saldırılarını püskürttüğünü bildirdi.

İran ordusu, Tahran’ın üç ülkeye yönelik saldırı iddialarının ardından Ürdün’deki Azrak Hava Üssü’nde bulunan ABD askeri tesislerini ikinci kez hedef aldığını açıkladı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Oramiral Brad Cooper, yaptığı açıklamada İran’ın komşu Körfez Arap ülkelerine onlarca füze ve insansız hava aracı fırlattığını doğruladı.

ABD ordusundan yapılan açıklamada ise Hürmüz Boğazı’ndaki ablukanın yeniden uygulanmaya başlanmasının ardından İran’a yönelik yeni bir saldırı dalgası düzenlendiği bildirildi. CENTCOM, çarşamba günü yaptığı açıklamada yedi saat süren operasyon kapsamında onlarca hedefin vurulduğunu duyurdu.

CENTCOM’un X hesabından yapılan paylaşımda, “ABD savaş uçakları, insansız hava araçları ve deniz unsurları, İran’ın füze ve İHA tesisleri, deniz kabiliyetleri ve kıyı savunma sistemlerine hassas mühimmatlarla saldırı düzenledi. Yedi saat süren operasyon, İran’ın ticari deniz taşımacılığı ile sivil mürettebatı tehdit etme kapasitesini daha da azaltmayı amaçladı.” ifadeleri kullanıldı.

Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump, Tahran’ın müzakere masasına dönmemesi halinde İran’ın enerji tesislerini hedef almakla tehdit etti.

Bir televizyon programında konuşan Trump, ABD’nin gelecek hafta enerji santralleri ile köprüleri vuracağını söyledi.

Trump, salı gecesi Fox News’e verdiği röportajda, “Enerji hedeflerini en sona bırakacağım ama sonunda onları da vuracağız. Müzakere masasına gelmezlerse tüm elektrik santrallerini ve köprülerini vuracağız,” ifadelerini kullandı.

İspanya Dışişleri Bakanı José Manuel Albares, Avrupa Birliği (AB) ile Birleşik Krallık arasında Brexit sonrası Cebelitarık’ın statüsünü düzenleyen anlaşmanın imzalanmasının ardından, ülkesinin Cebelitarık üzerindeki egemenlik iddiasından geri adım atmadığını söyledi.

Albares, imza töreninin ardından gazetecilere yaptığı açıklamada, “Anlaşmanın 2. maddesi, İspanya’nın egemenlik iddiasında tek bir virgül bile değiştirmediğini, bu iddiayı sürdürdüğünü ve tutumumuzun aynen devam ettiğini çok açık şekilde ortaya koyuyor,” dedi.

İspanya ile Cebelitarık arasındaki sınır hattında yer alan ve “Verja” olarak bilinen son sınır çitinin çarşamba günü kaldırılacağını belirten Albares, burayı “kıta Avrupası’ndaki son sınır” olarak nitelendirdi.

Albares, anlaşmanın İspanya’nın Cebelitarık üzerindeki egemenlik konusundaki tutumunu güvence altına aldığını, bununla birlikte taraflar arasında günlük yaşam ve iş birliği açısından yeni bir dönemin önünü açtığını ifade etti.

“Egemenlik iddiamızı koruyoruz ve aynı zamanda iş birliği ile birlikte yaşam açısından geleceğe yönelik çok önemli bir adım atıyoruz,” diyen Albares, İspanya’nın müzakerelerin başında belirlediği tüm hedeflere ulaştığını ve Madrid’in egemenlik iddiasının anlaşma hükümleriyle koruma altına alındığını vurguladı.

Anlaşma, Brüksel’de Avrupa Komisyonunun Ticaretten Sorumlu Üyesi Maros Sefcovic ile İngiltere Avrupa Bakanı Stephen Doughty tarafından imzalandı. Törene Albares’in yanı sıra Cebelitarık Başbakanı Fabian Picardo da katıldı.

Albares’e göre anlaşma, Cebelitarık ile Campo de Gibraltar bölgesi arasındaki ilişkilerde “yeni bir dönemin kapısını açıyor” ve İngiltere’nin AB’den ayrılmasının üzerinden altı yıl geçmesinin ardından Brexit sürecinin bu başlığını kesin olarak kapatıyor.

‘Fırsatlarla dolu bir geleceğe doğru’
Anlaşma kapsamında, Cebelitarık’ı İspanya topraklarından ayıran ve “Verja” olarak bilinen sınır çiti kaldırılacak. Anlaşmanın, Brexit sonrası Britanya denizaşırı toprağı olan Cebelitarık’ın Avrupa Birliği ile ilişkilerinde yeni bir dönemin başlangıcını oluşturması bekleniyor.

İspanya Dışişleri Bakanı José Manuel Albares, yeni çerçevenin insanların ve malların serbest dolaşımını güvence altına alacağını, vergi ve çevre gibi alanlarda geçmişte yaşanan “çarpıklıkları” ortadan kaldıracağını ve Campo de Gibraltar bölgesi için “yeni bağlantı imkânları” sağlayacağını söyledi.

Anlaşma, Cebelitarık konusunda üç yüzyılı aşkın süredir devam eden anlaşmazlıklar ve karşılıklı güvensizliğin ardından ilişkilerde bir dönüm noktası olarak değerlendirildi.

“Güvensizlik ve çatışmalarla geçen üç yüzyılı geride bırakıyoruz. Cebelitarık ile Campo de Gibraltar’ın bugüne kadar sırt sırta yaşadığı dönem sona eriyor; artık fırsatlarla dolu bir geleceğe birlikte ilerliyorlar,” ifadelerini kullandı.

Albares’ten iç siyasetteki eleştirilere yanıt
Anlaşmaya muhalefetteki Halk Partisi (PP) ve Vox’tan yöneltilen eleştirilerin sorulması üzerine Albares, “Farkında olmasalar da onlar da kazandı,” dedi.

Albares, “Bu anlaşma, Campo de Gibraltar bölgesindeki 300 bin Endülüslünün, onların çıkarlarının ve geleceğinin lehinedir. Sonuçta iş birliği yapmak ve birlikte yaşamı güçlendirmek yalnızca İspanya’nın yararınadır,” ifadelerini kullandı.

İspanyol Bakan, anlaşmanın sınırın her iki tarafında iş birliğini güçlendireceğini, ekonomik ve sosyal fırsatları artıracağını, buna karşın İspanya’nın Cebelitarık üzerindeki tarihi egemenlik pozisyonunu ise fiilen değiştirmeyeceğini vurguladı.

Avrupa Birliği (AB) ile Ukrayna, modern savaşın seyrini değiştiren ve hızla gelişen bir teknoloji haline gelen insansız hava araçlarının (İHA) ortak üretimini artırmak amacıyla anlaşma imzaladı.

Anlaşma, çarşamba günü Kiev’de Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy tarafından duyuruldu.

Girişim, AB’nin sanayi kapasitesini, Ukrayna’nın Rusya’ya karşı dört yılı aşkın süredir devam eden savaşta edindiği ileri düzey İHA teknolojisi ve tecrübesiyle birleştirmeyi hedefliyor.

İHA’lar, Ukrayna’nın personel dezavantajını kısmen telafi etmesinde ve Rusya’daki petrol rafinerilerine uzun menzilli saldırılar düzenleyerek yakıt krizini tetiklemesinde önemli rol oynadı.

Başkent Kiev’deki Aziz Mihail Meydanı’nda düzenlenen Devlet Günü töreninde konuşan Zelenskiy, “Yılda 10 milyon İHA üretiyoruz; 10 milyon. Bu sayı 20 milyona çıkacak,” dedi.

Zelenskiy, “Ukrayna ilk kez savaş alanının dinamiklerini köklü biçimde değiştirdi,” ifadelerini kullandı.

Anlaşmanın finansmanı, AB’nin Ukrayna için oluşturduğu 90 milyar euroluk destek kredisi ile SAFE savunma programında kullanılmayı bekleyen yaklaşık 10 milyar euroluk kaynaktan sağlanacak.

Bugüne kadar bazı AB ülkeleri, Ukrayna’nın teknolojik bilgi birikiminden yararlanmak amacıyla Kiev ile ikili anlaşmalar imzalamıştı. Çarşamba günü duyurulan anlaşma ise bu iş birliğini tüm 27 AB üyesi ülkeyi kapsayacak şekilde genişletiyor.

Von der Leyen, “Avrupa’da harekete geçirilebilecek büyük bir teknolojik ve endüstriyel kapasiteye sahibiz. Ayrıca üretimi büyütmeye yardımcı olacak güvenli tesislerimiz var,” dedi.

Ancak Ukrayna’nın savaş koşullarında geliştirdiği bilgi ve deneyimin Avrupa’da bulunmadığını belirten von der Leyen, “Güçlerimizi birleştirmemiz gerekiyor. Birlikte ortak üretim yapabiliriz,” diye konuştu.

Anlaşmanın önemli yeniliklerinden biri de İHA’ların Rus saldırılarından korunması amacıyla Ukrayna yerine AB ülkelerinde üretilip depolanabilecek olması.

Ancak teknolojinin çok hızlı gelişmesi nedeniyle depolama süresi kısa tutulacak. İHA’ların iki ila üç ay içinde Ukrayna’ya veya özellikle AB’nin doğu kanadındaki savunma kapasitesini güçlendirmek isteyen üye ülkelere gönderilmesi planlanıyor.

Moskova’nın, son dönemde AB ülkelerine yönelik giderek daha provokatif hale gelen adımlarının ardından bu plana nasıl karşılık vereceği ise henüz bilinmiyor.

Avrupa Komisyonu, ikinci aşamada bu iş birliğini balistik ve balistik füze savunma sistemlerinin ortak üretimini kapsayacak şekilde genişletmeyi planlıyor. Ancak bu hedefin hayata geçirilmesinin daha uzun vadede mümkün olacağı belirtiliyor.

Von der Leyen, “Şimdi Ukrayna’ya, Avrupa’ya, ortak güvenliğimize ve ortak geleceğimize yatırım yapma zamanı,” dedi.

Mutlak butlan kararıyla Cumhuriyet Halk Partisi’nde (CHP) Genel Başkanlık koltuğundan ayrılan Özgür Özel, yeni parti kuracakları yönündeki iddialarla ilgili olarak, parti isminin henüz netleşmediğini, tüzük ve program çalışmalarının sürdüğünü, resmi adımın ise temmuz sonu ile ağustos başında atılmasının planlandığını söyledi.

Çarşamba günü Sözcü TV yayınında konuşan Özel, Yargıtay sürecinin tamamlanmasının ardından Merkez Yönetim Kurulu’nu (MYK) toplayarak yol haritasını netleştireceklerini ifade etti.

“Temmuz ayının bitimiyle ağustos ayının başında bu konuda resmi adım atılır,” diyen Özel, yeni parti hazırlıklarının farklı başlıklarda eş zamanlı yürütüldüğünü kaydetti.

Partinin ismine ilişkin de konuşan Özel, “Çok isim dolaşıyor. Millet belirliyor, ben henüz belirlemedim. İsim ve logo çalışılıyor. Şimdilik ‘yeni parti’ diyelim,” ifadelerini kullandı.

CHP’de devam eden hukuki süreçlerin kısa süre içinde sonuçlanmasını beklediklerini belirten Özel, mutlak butlan kararıyla CHP Genel Başkanı olarak geri dönen Kemal Kılıçdaroğlu ve yönetiminin kurultay kararı almamasını atıfla, “Götürdüğümüz o imzalara rağmen kurultayı yapmıyorlar. Bunun bir mahkeme süreci var,” dedi.

Özel sözlerini şöyle sürdürdü:

“Yargıtay süreci var. Bir de Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na başvurduğumuz, Parti Meclisi’nin düştüğü ve 40 gün içinde kurultay yapılması ile ilgili bir süreç var. Bunların hepsi bir hafta, 10-15 günlük işler.”

Kuruluş dilekçesi hazır, hedef beş günde örgütlenme
BBC Türkçe’nin haberine göre yeni partinin kuruluş dilekçesi hazırlandı. Dilekçenin İçişleri Bakanlığı’na ne zaman sunulacağına ilişkin kararın, 22 Temmuz’da yapılacak toplantıda verilmesi bekleniyor.

Haberde görüşlerine yer verilen parti kurmayları, kuruluş kararı alınması halinde beş gün içinde 81 ilin en az üçte ikisinde ve merkez ilçelerde örgütlenmenin tamamlanmasının hedeflendiğini belirtti.

Partinin adı ve logosuna ilişkin odak grup çalışmalarının da sürdüğü aktarıldı. “Yeni Parti” isminin kamuoyunda kolay bilinirlik sağlayacağı gerekçesiyle öne çıktığı, “Halk Partisi” seçeneğinin ise CHP ile karıştırılabileceği değerlendirmesiyle gündemden çıkarıldığı kaydedildi.

Kılıçdaroğlu’nun ‘FETÖ’ sözlerine yanıt
Özgür Özel, TV100 canlı yayınında Kemal Kılıçdaroğlu’nun tutuklanan Çankaya Belediye Başkanı Hüseyin Can Güner için kullandığı “kuşkularım vardı” sözlerine de sert tepki gösterdi.

Kılıçdaroğlu’nun açıklamalarının kendisini üzdüğünü söyleyen Özel, Güner’in çocukluğundan bu yana tanıdığı, hakkında dile getirilen iddialara inanmadığı bir isim olduğunu belirtti.

Güner’in siyasi bir operasyonun hedefi olduğunu savunan Özel, CHP’li belediyelere yönelik soruşturmaların sistematik hale geldiğini öne sürdü.

Özel, Kılıçdaroğlu’nun benzer bir suçlamayı daha önce de gündeme getirdiğini belirterek, bayramlaşma programında yaptığı FETÖ imasının ardından Balyoz, Ergenekon ve Askeri Casusluk davalarının mağdurlarından tepki aldığını söyledi.

O dönemde kendisinin yanı sıra Veli Ağbaba, Nurettin Demir ve CHP’nin ilgili komisyonlarında görev yapan isimlerin mağdurların yanında durduğunu hatırlatan Özel, “Kemal Bey’e en sert eleştiriler, ‘Herkese FETÖ’cü diyebilirsiniz ama Özgür Özel ve arkadaşlarına diyemezsiniz. FETÖ’nün en acımasız döneminde yanımızda bir tek onlar durdu’ diyenlerden geldi,” ifadelerini kullandı.

Kılıçdaroğlu’nun daha sonra sözlerini geri alarak kendi çevresindeki bazı danışmanları kastettiğini söylediğini aktaran Özel, bu açıklamayı bir özeleştiri olarak kabul ettiklerini belirtti.

Yurt dışından yayın yapan bazı YouTuber’ların kendisine destek vermesinin doğrudan kendisiyle ilişkilendirilemeyeceğini savunan Özel, bu kişilerin büyük bölümünün bağımsız yayıncılar olduğunu söyledi.

Yıllarca benzer suçlamaların Kılıçdaroğlu’na yöneltildiğini hatırlatan Özel, “Yurt dışındaki FETÖ’cü YouTuber’lar iktidara karşı, muhalefeti desteklemeye kalkıyorlar, Kemal Bey’i destekliyorlar deniliyordu. Şimdi Kemal Bey, yıllarca kendisine yapılan bu ithamı döndürüp bana mı yapacak?” diye konuştu.

Özel, siyasi hayatının önemli bir bölümünün Kılıçdaroğlu’na yönelik bu tür iddialara karşı çıkmakla geçtiğini de kaydetti.

Ergenekon, Balyoz ve Askeri Casusluk süreçlerinde açık biçimde tutum aldıklarını vurgulayan Özel, darbe gecesi ve sonrasında da FETÖ’nün hedefi haline geldiklerini söyledi.

Kendisine yöneltilen suçlamaların karşılık bulmayacağını ifade eden Özel, “FETÖ’cülerin saldırısına uğramış birine bu attıkları çamur yapışmaz. O konuda biz teflonuz, bizde durmaz,” dedi.

Özel, bu suçlamaların kendilerine yöneltilmesini eleştirerek, “Üstünde duran varsa kendisini sorgulayacak, üstüne yapışan varsa kendini sorgulayacak. Bize yapışmaz,” ifadelerini kullandı.

833 delege imzası
CHP’de Özgür Özel ekibi, seçimli olağanüstü kurultay talebiyle noter aracılığıyla toplanan 833 delegenin ıslak imzalı başvurusunu, mutlak butlan kararıyla tedbiren Genel Başkanlık görevine getirilen Kemal Kılıçdaroğlu yönetimine 17 Haziran Çarşamba günü teslim etti.

CHP’de 38’inci Olağan Kurultay’a ilişkin verilen mutlak butlan kararının ardından başlayan yönetim krizinde, olağanüstü kurultay çağrısı için toplanan imzaların Genel Merkez’e sunulmasıyla yeni bir aşamaya geçildi.

Mahkeme kararıyla bir önceki genel başkan Kemal Kılıçdaroğlu’nun Genel Başkan olarak görevlendirilmesinin ardından, Grup Başkanı Özgür Özel’in koordinasyonunda delegeler, CHP Tüzüğü’nün ilgili hükümleri çerçevesinde seçimli olağanüstü kurultay talebiyle imza toplamaya başlamıştı.

Özel yönetimi, 1 Haziran’dan itibaren noter aracılığıyla delegelerden toplanan ıslak imzalı olağanüstü kurultay başvurusunu bugün resmen CHP Genel Merkezi’ne iletti.

28 Parti Meclisi üyesi istifa etti
Özgür Özel ve ona yakın Parti Meclisi üyeleri 11 Haziran Perşembe günü görevlerinden istifa etti. Bu adımın, partiyi 45 gün içinde olağanüstü kurultaya götürecek sürecin önünü açmak amacıyla atıldı.

CHP Tüzüğü’nün 24/3 maddesi, Parti Meclisi üyeliklerinde boşalma olması durumunda izlenecek yolu düzenliyor.

Maddede, “Parti Meclisinde boşalan üyelikler, sırasıyla yedek üyelerle doldurulur. Parti Meclisine bütün yedek üyeler çağrıldıktan sonra, üye sayısı, üye tam sayısının üçte ikisinin (2/3) altına düştüğünde, Parti Meclisi için seçim yapılmak üzere Genel Başkan kırk beş (45) gün içinde kurultayı toplantıya çağırır,” ifadeleri yer alıyor.

Söz konusu karar, CHP yönetiminin parti sözcüsü Zeynel Emre tarafından kamuoyuna duyuruldu.

Zeynel Emre yaptığı basın açıklamasında, bu noktadan sonra 45 gün içinde “kurultaya gidilmemesinin suç teşkil edeceğini” ifade etti.

“Bu saatten sonra kurultayın toplanmaması suçtur,” diyen Emre, “Orada kalan arkadaşlar bunda ısrar ederse aynı zamanda usulsüz görev üstlenme suçunu işlemiş olurlar. Partiyi kurultaya götürmek dışında hiçbir işlem yapamazlar. Hiçbir harcama yapamazlar. Hiçbir karar alamazlar. Düşmüştür çünkü,” ifadelerini kullandı.

Mahkemenin mutlak butlan kararıyla genel başkanlık koltuğuna dönen Kemal Kılıçdaroğlu, 11 Haziran Perşembe günü Parti Meclisi’nin toplanarak kurultay sürecini başlatacağını duyurmuştu.

Seçilmiş yönetimin ilk aşamada bugünkü Parti Meclisi toplantısına katılma kararı aldığını belirten Zeynel Emre, amaçlarının toplantıda çoğunluğu sağlayarak olağanüstü kurultay kararı aldırmak olduğunu ifade etti.

Ancak çarşamba günü dokuz ismin disipline sevk edilmesiyle dengelerin değiştiğini ve bu sevklerin yetkisiz bir şekilde gerçekleştiğini belirten Emre şöyle konuştu:

“Gerçekten iyi niyetli bir şekilde, gidelim oraya, çoğunluk biziz [diye düşündük]. Önceki genel başkanımıza ve oradaki arkadaşlarımıza milyonlarca CHP’linin üzüntüsünü ve bunun olası sonuçlarını bir kez daha yüz yüze anlatalım, vicdanlara seslenelim ve olağanüstü kurultay kararı aldıralım istedik.”

“Borç yiğidin kamçısıdır…”

Anadolu’nun yüzyıllardır dilden dile dolaşan bu sözü, bir zamanlar emeğin, cesaretin ve geleceğe duyulan güvenin simgesiydi. Borç, üretmek için alınır; çalışarak ödenir, insanı daha güçlü kılardı.

Bugün ise aynı söz, küresel ekonominin sert gerçekleri karşısında bambaşka bir anlam taşıyor.

Artık o kamçı, yiğidi ileri taşıyan bir güç olmaktan çıktı; ekonomilerin sırtında derin izler bırakan görünmez bir kırbaca dönüştü.

Avrupa’nın ışıl ışıl finans merkezlerinde, Frankfurt’un gökdelenlerinde, Brüksel’in yüksek tavanlı toplantı salonlarında ve Lüksemburg’un sessiz finans koridorlarında rakamlar her zamankinden daha parlak görünüyor.

Ancak o parlaklığın altında sessizce büyüyen başka bir gerçek var:

Borç.

Ve yalnızca devletlerin değil…

Şirketlerin…

Bankaların…

Finans sisteminin tamamının omuzlarında giderek ağırlaşan görünmez bir yük.

Tam da bu yük büyürken Avrupa, tarihin belki de en büyük para dönüşümüne hazırlanıyor.

Bir tarafta trilyonlarca avroluk borç ekonomisi…

Diğer tarafta fiziksel kimliğini kaybederek tamamen dijitalleşmeye hazırlanan para…

İşte Avrupa’nın geleceğini belirleyecek iki büyük hikâye tam bu noktada kesişiyor.

Maskelerin ardındaki gerçek: Avrupa aslında kimin borcunu taşıyor?

Kamuoyunda Avrupa denildiğinde akla ilk gelen tablo çoğu zaman kamu borçlarıdır.

Yunanistan…

İtalya…

Fransa…

Devlet bütçeleri…

Oysa ekonominin görünmeyen cephesinde çok daha sessiz ama etkisi çok daha büyük bir hikâye yaşanıyor.

Asıl yük, şirket bilançolarında birikiyor.

Avrupa Birliği genelinde şirket borçlarının milli gelire oranı yaklaşık %70 seviyesinde bulunuyor.

İlk bakışta bu oran yönetilebilir görünebilir.

Hatta son yirmi yıl ortalamasına kıyasla daha düşük seviyelerde olduğu söylenebilir.

Fakat ortalamalar bazen gerçeği gizler.

Bir insanın bir ayağı kaynar suda, diğer ayağı buzun içindeyse ortalama sıcaklığı normal olabilir.

Ama gerçekte ya donuyordur ya da yanıyordur.

Avrupa ekonomisi de tam olarak böyle bir tablo sunuyor.

Avrupa Komisyonu, şirket borçlarında %85 seviyesini makroekonomik dengesizlik açısından kritik eşik olarak değerlendiriyor.

Bugün ise bazı ülkeler bu sınırın oldukça üzerinde yer alıyor.

Ancak her yüksek oran aynı anlama gelmiyor.

Bazı ülkelerde borç rakamları, uluslararası finans merkezlerinin ve çok uluslu şirketlerin bilanço hareketlerinden kaynaklanırken, bazı ülkelerde ise borç, reel ekonominin doğrudan taşıdığı bir yük niteliği taşıyor.

İşte dramatik ayrım da burada başlıyor.

Yedi ülke, yedi ayrı hikâye

Belçika – Görünen borç ile gerçek borç arasında

Belçika’da şirket borç oranı yaklaşık %90,6.

Ancak bu tabloyu doğrudan ekonomik kırılganlık olarak okumak yanıltıcı olabilir.

Çünkü ülkede faaliyet gösteren çok uluslu şirketlerin finansman yapıları ve grup içi işlemleri borç istatistiklerini önemli ölçüde şişiriyor.

Rakam yüksek…

Fakat gerçek risk, görünen kadar büyük olmayabiliyor.

Fransa – Borcun en ağır yüzü

Fransa ise farklı.

Burada tablo finansal mühendislikten çok reel ekonomiyle ilgili.

Yüksek faizler, artan finansman maliyetleri ve zayıflayan büyüme beklentileri, şirketlerin borç yükünü daha görünür hâle getiriyor.

Borç yalnızca bilançolarda duran bir sayı değil.

Yatırım kararlarını geciktiren…

İstihdamı baskılayan…

Rekabet gücünü azaltan gerçek bir ekonomik yük.

İşte bu nedenle Fransa’nın hikâyesi, listedeki en dikkat çekici örneklerden biri olarak öne çıkıyor.

Hollanda – Finansal aynalar salonu

Yaklaşık %106 seviyesindeki şirket borç oranı ilk bakışta ürkütücü görünüyor.

Ancak bu borçların önemli bir kısmı çok uluslu şirketlerin grup içi finansman işlemlerinden kaynaklanıyor.

Gerçek ekonomi ile finansal muhasebe arasında oluşan bu büyük fark, Hollanda’yı Avrupa’nın en ilginç örneklerinden biri hâline getiriyor.

Güney Kıbrıs – Kâğıt üzerindeki ekonomi

Kıbrıs’ta yüksek borç oranlarının önemli bir bölümü, özel amaçlı finans kuruluşlarından oluşuyor.

Gerçek üretimden çok uluslararası finans akışlarının merkezinde bulunan bu yapı, istatistikleri yukarı taşıyor.

Kağıt üzerinde dev görünen rakamların önemli bir kısmı günlük ekonomik faaliyetleri doğrudan yansıtmıyor.

İsveç – Betonun sessiz çığlığı

İsveç’in hikâyesi ise son yılların en dramatik ekonomik dönüşümlerinden biri.

Uzun yıllar düşük faiz ortamında hızla büyüyen ticari gayrimenkul sektörü, faizlerin yükselmesiyle ciddi bir baskı altına girdi.

Bir zamanlar kolay bulunan finansman bugün çok daha pahalı.

Borç aynı…

Ama onu taşımanın maliyeti artık çok daha ağır.

Danimarka – Küresel şirketlerin gölgesi

Danimarka’nın yüksek borç oranında, küresel ölçekte faaliyet gösteren büyük şirketlerin uluslararası finansman işlemleri önemli rol oynuyor.

Ekonomik dinamizm ile finansal büyüklük arasındaki ilişki burada istatistikleri farklı bir boyuta taşıyor.

Lüksemburg – Avrupa’nın finansal aynası

Listenin zirvesinde ise yaklaşık %251 ile Lüksemburg bulunuyor.

İlk bakışta bu oran bir ekonomik felaket gibi görünebilir.

Oysa gerçek çok farklı.

Lüksemburg dünyanın en büyük uluslararası finans merkezlerinden biri.

Ülkedeki yüksek borç stokunun önemli bölümü sınır ötesi finansal işlemlerden kaynaklanıyor.

Yani burada görülen rakam, ekonomik çöküşten çok küresel sermayenin yoğun dolaşımını yansıtıyor.

Ancak bu durum başka bir gerçeği de ortaya koyuyor:

Modern ekonomide bazen rakamların büyüklüğü, riskin büyüklüğüyle aynı anlama gelmeyebiliyor.

Paranın yeni kimliği: Dijital Avro

Borç büyürken Avrupa başka bir tarihî dönüşümün eşiğinde bulunuyor.

Bu kez mesele borcun miktarı değil.

Paranın kendisi.

Avrupa Merkez Bankası, dijital avro projesi kapsamında ödeme ekosistemini test etmek üzere bankalar, fintech şirketleri ve ödeme hizmeti sağlayıcılarından oluşan geniş bir katılımcı grubuyla çalışmalarını sürdürüyor.

Amaç, olası bir dijital avronun teknik altyapısını ve kullanım senaryolarını değerlendirmek.

Bu yalnızca teknolojik bir yenilik değil.

Bu aynı zamanda ekonomik egemenlik meselesi.

Çünkü Avrupa uzun yıllardır dijital ödemelerde büyük ölçüde ABD merkezli kart ağlarına ve bazı küresel teknoloji şirketlerinin altyapılarına bağımlı durumda.

Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde’ın da çeşitli konuşmalarında vurguladığı gibi, Avrupa kendi ödeme altyapısını güçlendirmeyi ve stratejik özerkliğini artırmayı hedefliyor.

Dijital avro işte bu arayışın önemli araçlarından biri olarak görülüyor.

Bu nedenle konu yalnızca yeni bir ödeme yöntemi geliştirmek değil.

Asıl mesele, finansal egemenliğin dijital çağda nasıl korunacağı.

Egemenlik mi, gözetim mi?

Dijital para tartışmaları yalnızca teknolojiyle sınırlı değil.

Toplumların en büyük endişesi şu soruda düğümleniyor:

“Nakit para tamamen ortadan kalkacak mı?”

Avrupa Merkez Bankası, dijital avronun nakdin yerine değil, onu tamamlayacak bir ödeme aracı olarak tasarlandığını ifade ediyor.

Ancak teknoloji tarihine baktığımızda bir gerçek dikkat çekiyor.

Bir seçenek zamanla alışkanlığa…

Alışkanlık ise çoğu zaman zorunluluğa dönüşebiliyor.

İşte tam da bu nedenle dijital para yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda sosyolojik, hukuki ve etik bir tartışma alanı oluşturuyor.

Finansal kapsayıcılık mı?

Daha düşük işlem maliyetleri mi?

Yoksa daha fazla veri, daha fazla izlenebilirlik ve daha yoğun dijital denetim mi?

Bu soruların kesin cevapları henüz verilmiş değil.

Avrupa Proje Ajansı ve Küresel Finans Ağı

Avrupa’nın finansal entegrasyon hedefleri yalnızca Avrupa Birliği sınırlarıyla sınırlı değil.

Uluslararası iş birlikleri, ödeme sistemleri ve finansal altyapılar üzerinden Avrupa’nın küresel etki alanını genişletmeye yönelik farklı girişimler de bulunuyor.

Bu çerçevede Avrupa Proje Ajansı (European Project Agency® – EPA) gibi kuruluşların uluslararası finans kurumlarıyla geliştirdiği iş birlikleri de Avrupa’nın finansal bağlantılarının genişlemesine katkı sağlayan girişimler arasında değerlendiriliyor.

Borç Değişmiyor, sadece şekil değiştiriyor

Bir zamanlar insanlar ceplerinde madeni para taşırdı.

Sonra banknotlar geldi.

Ardından kredi kartları.

Şimdi ise görünmeyen dijital cüzdanlar…

Paranın biçimi değişiyor.

Ödeme alışkanlıkları değişiyor.

Ekonomiler değişiyor.

Fakat değişmeyen tek gerçek var:

Borç.

Çünkü borç yalnızca ekonomik bir kavram değildir.

Aynı zamanda güç ilişkilerinin, bağımlılıkların ve küresel rekabetin de en önemli araçlarından biridir.

Belki de bugün yeniden sormamız gereken soru tam olarak budur:

Dijital çağ, insanı gerçekten özgürleştiriyor mu?

Yoksa sadece zincirlerini görünmez hâle mi getiriyor?

Ve belki de en önemlisi…

Atalarımızın “Borç yiğidin kamçısıdır” sözü, yapay zekânın yönettiği, dijital paranın hüküm sürdüğü ve borçlanmanın tek bir dokunuşla gerçekleştiği bu yeni dünyada hâlâ aynı anlamı mı taşıyor?

Yoksa o kamçı artık yalnızca küresel finans sisteminin elindeki görünmez bir kırbaçtan mı ibaret?

Erhan Yurdayüksel

15 Temmuz 2026

“Her 15 Temmuz’da bir kez daha hatırlıyoruz: Bu topraklar kolay vatan olmadı!”

“Vatan uğruna canlarını veren tüm şehitlerimizin Ruhu Şad olsun.”

Osmanlı’da devlet yönetimi, ilim ve vakıf geleneğinin kesişim noktasında yer alan Reisülküttap Hacı Mustafa Efendi yazma eserler koleksiyonunu ve aile mirasını ilk kez bütüncül bir anlatıyla ziyaretçilerle buluşturan sergi, 31 Temmuz’a dek izlenebilir.

Sergide, 18. yüzyılda oluşturulan ve zaman içinde fiziksel olarak farklı mekanlarda saklanmış koleksiyonla arşivi ortak bir hikâye ve vakıf mührü etrafında yeniden bir araya getirilmiş. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan ve üç yüz yılı aşan bir aile geleneği şeklinde günümüze dek devam eden bilgi aktarımı, vakıf bilinci, kültürel miras anlayışının sürekliliği ve aile koleksiyonları ile özel arşivlerin bu mirasın korunup kamuyla paylaşılmasındaki rolü ve hafızanın kamusallaşması konuları bütüncül bir perspektifle ele alınmış.

Serginin kavramsal çerçevesini Cüneyt Aksoy ile birlikte oluşturan Cubis Art İstanbul’un kurucularından Zeynep Esen, aynı zamanda Reisülküttap Hacı Mustafa Efendi ailesinin günümüz temsilcilerinden.

Zeynep Esen, projenin çıkış noktasını şöyle anlatıyor:

“Bu sergi, sadece bir aile hikayesi anlatmayı değil, bir kültürel mirası yeniden görünür kılmayı hedefliyor. Çalışma, bir ailenin hikayesi olmaktan öte 338 yıl zarfında toplam 18 padişah 12 cumhurbaşkanı dönemini yaşamış bir sülalenin oluşturduğu aile koleksiyonunu kesintisiz bir süreklilik ve benzersiz bir arşiv ile kamusal hafızaya taşıması nedeniyle benzerlerinden ayrışıyor. Reiszâde Reisülküttap Hacı Mustafa Efendi’nin kalp biçimindeki vakıf mührü üzerinde yer alan, ‘çocuklarımın ve benden sonra gelecek olanların bu kitaplardan istifade etmeleri’ yönündeki ifadesi önemli bir motivasyon oldu. Amacımız niceliksel büyüklüğü dışında nitelikli kapsamı ile de önem taşıyan bu yazma eser koleksiyonunu kamuoyunun gündemine getirerek Osmanlı’nın bilgi üretme kültürünü, vakıf anlayışını ve kültürel miras bilincini günümüzle buluşturmak ve gelecek nesillere aktarma yolundaki çabalara katkı sunmak.”

“KİTAPLARDAN GELECEK KUŞAKLAR DA YARARLANSIN”
Kalp biçimindeki vakıf mührü, serginin hem çıkış noktası hem de simgesi niteliğinde. Mührün metninde yer alan, “çocuklarımın ve benden sonra gelecek olanların bu kitaplardan istifade etmesi” yönündeki temenni, yüzyıllar sonra bu sergiyle yeniden hayat buluyor. Böylece “Kalbin Mührü”, yalnızca üç binden fazla yazma eser ve çevresindeki koleksiyon parçalarından oluşan bir aile arşivinin değil; bilgi aktarımının, vakıf kültürünün ve ortak kültürel hafızanın da hikâyesini anlatıyor.

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı’nın İstanbul Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi ve Kastamonu Yazma Eser Kütüphanesi’nde bulunan koleksiyonlarından seçilen ve edebiyattan tarihe, su kültüründen şehir medeniyetine tematik başlıklardaki yazma eserlerden metin ve örnekler ile aile çevresinin arşivlerinden belgelerle kültürel ve etnografik miras eserleri buluşturan “Kalbin Mührü”, Cubis Art İstanbul’un Anadolu’nun kültürel mirasını, geçmiş ile bugün arasında kurulan bağları ve ortak hafızayı çağdaş bir bakışla ele alan sergi serisinin de ilk adımını oluşturuyor.

Gündelik yaşamın koşturmacası içinde hemen herkesin zaman zaman karşılaştığı baş ağrıları, genellikle dinlenme veya basit ağrı kesicilerle kontrol altına alınabiliyor. Ancak sinirbilim ve nöroloji uzmanları, her baş ağrısının masum olmadığını, bazı ağrı biçimlerinin beyin kanamasından inmeye kadar uzanan ölümcül klinik tabloların ilk sinyali olabileceğini belirtiyor.

HAYATIN EN KÖTÜ DENEYİMİ: GÖK GÜRÜLTÜSÜ BAŞ AĞRISI
Nörolojik aciller arasında en üst sıralarda yer alan “gök gürültüsü baş ağrısı” (thunderclap headache), ani ve şiddetli bir patlama hissiyle ortaya çıkıyor. Uzmanlar, bu ağrının saniyeler içinde maksimum yoğunluğa ulaştığını ve hastalar tarafından genellikle “hayatım boyunca yaşadığım en kötü ağrı” şeklinde tanımlandığını ifade ediyor.

Gök gürültüsü ağrıları, beyin dokusu ile beyni kaplayan zarlar arasında meydana gelen subaraknoid kanamaların veya ani damar yırtılmalarının birincil göstergesi kabul ediliyor. Bunun yanı sıra; beyin omurilik sıvısı sızıntıları, hipofiz bezinde doku ölümü, tansiyon krizleri ve beyin damarlarında pıhtı oluşumu gibi anlık müdahale edilmediğinde ölümle sonuçlanabilecek yapısal bozukluklar da bu ağrıyı tetikliyor.

KONUŞMA VE GÖRME BOZUKLUĞU EŞLİK EDİYORSA İNME RİSKİ YÜKSEK
Baş ağrısının tek başına değil, sinir sistemini felç eden ek semptomlarla birlikte ortaya çıkması, beynin oksijensiz kaldığına işaret ediyor. Baş ağrısıyla eş zamanlı olarak gelişen ani güç kaybı, vücudun bir tarafında uyuşukluk, konuşma güçlüğü, ani kafa karışıklığı, görme kaybı veya yürüme dengesizliği doğrudan felç (inme) habercisi olarak değerlendiriliyor.

Migren hastalarının yakından bildiği ve “aura” olarak adlandırılan çakan ışıklar veya baş dönmesi gibi belirtiler hayati bir risk taşımıyor. Ancak tıp insanları, bu tip nörolojik bulguların daha önce hiç migren geçmişi olmayan bir kişide aniden ve çok sert bir şekilde başlaması durumunda, zaman kaybetmeden en yakın acil servise başvurulması gerektiğinin altını çiziyor.

50 YAŞINDAN SONRA İLK KEZ BAŞLAYAN AĞRILARA DİKKAT
Nöroloji kliniklerinde hastanın yaşı, tanı koyma sürecinde en kritik parametrelerden biri olarak kabul görüyor. Yaşamı boyunca hiç ciddi baş ağrısı ya da migren öyküsü olmamış bir bireyin 50 yaşından sonra ilk kez günlük baş ağrıları yaşamaya başlaması, hekimler tarafından alarm durumu olarak yorumlanıyor.

Yaş ilerledikçe ortaya çıkan bu yeni klinik tablo, kafatası içindeki basınç değişimlerine, beyin damarlarının kronik iltihaplanmasına veya tümör gibi yapısal oluşumlara bağlı “ikincil baş ağrısı” kategorisine giriyor. Hekimler, hayatı boyunca aynı tip migren ağrısını çeken bir hasta ile 50’li veya 60’lı yaşlarında ilk kez şiddetli ağrıyla tanışan bir kişiye uygulanan tedavi protokolünün tamamen farklı olduğunu vurguluyor.

UYKUDAN UYANDIRAN VE SİNSİ İLERLEYEN SÜREÇLER ALARM VERİYOR
Uzmanların dikkat çektiği bir diğer sinsi tehlike ise günlerden haftalara yayılan bir süreçte şiddeti kademeli olarak artan veya form değiştiren ağrılar. Özellikle kişiyi gecenin bir yarısı uykusundan uyandıracak kadar ağır seyreden, yatar pozisyona geçildiğinde, öksürürken veya ıkınırken şiddetlenen baş ağrıları kafatası içi basıncın tehlikeli boyutlara ulaştığını gösteriyor. Bu tabloya durdurulamayan kalıcı kusma, yüksek ateş, boyun tutulması, nöbetler veya zihinsel bulanıklık eklendiğinde; menenjit, ensefalit gibi ağır beyin enfeksiyonları ya da bağışıklık sistemi çöküşleri akla geliyor. Kanser geçmişi olan hastaların da bu tip ağrı değişimlerini kesinlikle ihmal etmemesi gerekiyor.