Bu arada yağmur şiddetini arttırdı. Sığındığımız yerde de bizim kılıca benzer kılıçlar vardı. Oradan almış olsak onlar fiş veriyor ve üzerine gereken damgayı basıyorlarmış.
Neyse olayı akışına bırakıp biz gezmemize devam ettik. Sırılsıklam bir halde meydandaki bir İtalyan restoranına oturduk. Nefis bir yemekten sonra meydanda dolaşmaya devam ettik. St. Mary Kilisesi tüm ihtişamı ile yükseliyor. İkiz kulelerinden birinin yüksekliğinin daha az olmasını açıklayan iki erkek kardeşin hikâyesi ilginç.
Polonya Kralı Boleslaw (1243-1279) hükümdarlığı sırasında Krakow meydanına bir kilise yapılmasını istemiş. Bu kilisenin iki kulesi olacakmış. İki erkek kardeş bu işe talip olmuş. Başlangıçta iki kulenin inşaatı aynı şekilde yükselmeye devam etmiş ama zaman ilerledikçe küçük kardeşin yaptığı kule diğerinden daha yüksek olmuş. Bunu gören ağabey çok kıskanmış ve küçük kardeşini bıçaklayarak öldürmüş. O zaman kulelerin yapımı durmuş. Ama rivayete göre inşaat gizli güçler tarafından tamamlanmış. Ağabey kilisede takdis edileceği gün aynı bıçağı yüreğine saplayıp kendini öldürmüş ve yüksek kuleden aşağıya düşmüş. Anlatılanlara göre karşıdaki Hall’in sütunlarından birinin üzerinde asılı duran bıçak aynı bıçakmış. Bu kilisede her saat başı melodisi yarım kalan bir trompet sesi duyuyorsunuz. Efsaneye göre Tatarlar ülkeye saldırdıklarında bir asker saldırıyı haber vermek için kuleye çıkıp trompetini çalıyor ama asker boğazından vurulunca melodi yarım kalıyor. Bu ses Polonya radyosunda da çalıyormuş.
Meydanı çevreleyen güzel kafelerden birine oturup bir taraftan yağan yağmuru diğer taraftan eserleriyle tarih kokan meydanı seyrediyoruz. Çok keyifli. Masal gibi… Yavaş yavaş gecenin karanlığı çöküyor. Ertesi gün Varşova’ya gideceğiz. Buradan ayrılmak zor ama oldukça yorulduk. Birkaç hatıralık eşya aldıktan sonra eve dönüyoruz. Yağmur hızını arttırıyor.

Sabah erkenden yola koyuluyorum. Eşim ve oğlum dinlenmek istiyor. Benim acele etmem gerekiyor zira burada gezmek istediğim bir kaç yer daha var. Özellikle Kazimierz getto bölgesini görmeyi hedefliyorum. Üzeri muşamba ile kaplı bir CityTour arabasına biniyorum. Sabah çok erken geldiğim için zar zor bir tane buluyorum.
Fransızca açıklamaları kulaklık ile dinliyorum. Zaman zaman şoför de anlatıyor. St Adalbert Kilisesinin önünden geçiyoruz.(XI. yüzyılda yapılmış.)
II. Dünya Savaşında Polonya’yı işgal eden Almanlar ülkedeki tüm Yahudilerin kollarına Yahudi olduklarını belirten bir kolluk takarak, etrafını kalın yüksek duvarlarla çevirdikleri gettolarda yaşamaya zorlamışlar. Krakow gettosu oldukça büyük bir alanı kapsıyor. Kazimierz mahallesi bir zamanlar Avrupa’nın en eski ve en tanınmış Yahudi mahallelerinden biriymiş. Gettolarda yaşam son derece kötüymüş. Bir odada yedi kişilik bir aile barınıyormuş. İnsanlar az miktarda yiyecekle yaşamak zorunda bırakılıyorlarmış. Binalar pislik içindeymiş. Her tarafta böcekler varmış. İnsanlara her türlü eziyet yapılıyormuş. Çoğu burada ölüyormuş. Ölmeyenlerde Nazi Kamplarına götürülüyorlarmış. Savaş bittiğinde ancak çok azı sağ kalabilmiş. Polonya’daki en büyük getto Varşova’daymış.

JuliuszSlowacki Ulusal Tiyatro binasından geçiyoruz. Bahçesi muhteşem. İçine giremedim ama onun da farklı olmadığını düşünüyorum. Barok sitilde yapılmış. Adını Polonyalı şair JuliuszSlowacki’den almış. Yavaş yavaş dolaşıyoruz. Apartmanlar ilgimi çekiyor. Çok değişik mimariler var.

Polonya’nın en uzun nehri Vistül’den geçiyoruz. Nehir Polonya’yı dolaşıp Gdansk’tan Baltık Denizi’ne dökülüyor. II. Dünya Savaşı sırasında gettoda bulunan tek eczanenin önüne geldiğimizde anlatılanlara göre, sahibi eczacı Tadeusz Pankievvicz burada yaşayan ve Yahudi olmayan tek kişiymiş.
Polonyalı Tadeusz Yahudilere yapılan zulmü gördüğü için onlara yardım ediyormuş. Kurtardığı pek çok Yahudi olmuş. Edindiği bilgileri “Krakow Gettosunun Eczanesi” adlı bir kitapta toplamış. Podgórze Mahallesindeki eczane şimdi müze olarak hizmet veriyor.
Gettodaki Kahramanlar Meydanında katledilen, çeşitli işkencelere maruz kalan Yahudilerin anısına yapılmış demir döküm 37 adet sandalye yerleştirilmiş. Mimar PiotrLewicki tasarımı. Burası gettodan Nazi kamplarına götürülenlerin toplandığı yermiş. Ayrıca trenin son istasyonu olduğu için çeşitli yerlerden toplanıp buraya getirilen esirlerin de iniş yeriymiş. İnsanlar sürekli yer değiştirmek zorunda bırakıldıkları için eşyalarını sırtlarında ellerinde taşırlarmış. Mimar bu durumu simgelemek adına sabit sandalyeler yapmış. Pencerelerde kurtarılan Yahudilerin fotoğrafları var.
Oskar Schindler’in Emaye Fabrikasının önündeyiz.
Ünlü yönetmen Steven Spielberg’in “Schindler’in Listesi” filmi burada yaşananları konu almış. Schindler burada fabrikası ( 1939-1943 )olan Alman bir sanayiciymiş. II.Dünya Savaşında pek çok Yahudi’yi fabrikasında çalışır göstererek onların hayatını kurtarmış. Fabrika şimdi müze olmuş. Schindler Almanlarla anlaşma yapıp her seferinde bir Yahudi’yi kurtarmak için onlara mal vermiş. Fabrika şimdi “Kraków Çağdaş Sanat Müzesi ve Kraków Tarih Müzesi.

Gettonun aşılamaz duvarlarından çok az bir kısım bırakılmış. Anlatılanlara göre bu duvarların üst kısmının mezar taşlarına benzer yapılması insanlara psikolojik baskı uygulayıp ölüme hazır hale gelmeleri içinmiş.
XIII. yüzyılda kireç taşından yapılmış, Florian Kapısı ( BramaFlorianska ) şehrin girişinde. 35m yüksekliğindeki kapı Kraliyet Yolunun başlangıcı. Duvarlarda ressamların yaptıkları tablolar asılı. Aralarından bazıları çok güzel. Kapının altında milli giysileri içinde çeşitli enstrümanlar çalan Polonyalılar çok hoşuma gitti.
Duvarların önünde orijinalini BertelThorvaldsen’in (1770-1844) yaptığı ve Ulusal Müzede bulunan Merkür heykelinin bir kopyasını görüyorum.

Dolaşa dolaşa tekrar eski şehre (RynekGlowny)geliyoruz. Krakow TownHall Kulesi girişindeki iki aslan heykelinden bir tanesi. Kapının karşısında Krakow Kalesi(Krakow Barbican)şehrin surlarından kalan yapılar.
St. Barbara kilisesinin önünde, Ortaçağda bir “Öğrenci Heykeli”. Gezmeye doyamıyorum ama otobüsümüz kalkacak. Polonyalılar simit benzeri bir şey satıyorlar. Lezzetli. ( Obwarzanki)

Koşturuyoruz. PolskiBus. Polonya’nın en iyi otobüs şirketi olduğu söyleniyor ama yer numarası verilmediği için nerede yer bulursanız oraya oturuyorsunuz. Bu pek de iyi olmuyor.
Yağmurun yağmasıyla güzel manzaralar yakalıyorum. Beş saatlik bir yolculuktan sonra Varşova Star Otele (Atos) geliyoruz. Otel şehrin dışında. İş oteli. Gece olduğu için yemeği otelde yedik ama iyi olduğunu söyleyemem. Hatta kötüydü.

Sabah erkenden uçuşumuz var. Taksi sabah 25 dakikada bizi Chopin Havaalanına götürdü. Havaalanında korktuğumuz gibi olmadı. Girişte X-Ray olmadığı için kılıç ile rahatça içeri girdik. Hemen kılıcı naylon ile kaplattık. Check-in işlemleri için kuyruğa girdik. Tam kılıcı vermiştik ki oğlum “Bu kırılabilir ”deyince kılıcı geri verdiler. Bizi başka bir yere gönderdiler. Orada bir polis kılıcı inceledi tamam deyip bagaja kırılacak eşya olarak verdi. Rahat bir nefes aldık. Bu arada Havalimanında çok sayıda tam donanımlı polisler gördük zira bir iki gün önce Lizbon Havaalanında bir bavulda silah görmüşler. Sahibine “Aç bakalım ”dedikleri an adam silahı alıp etrafa kurşun yağdırmış. Uçağa girerken oğlumun aldığı küçük kılıç kolyeyi polisler epeyce incelediler, ölçüp biçtiler. Büyük kılıçtan korkarken az kalsın küçüğü başımıza iş açacaktı. Neyse o da geçti. Ama bu sefer de ben Krakow’dan aldığım çok güzel şemsiyeyi Havaalanında unuttum. Pek üzüldüm.
Polonya ve Polonyalılar bizi çok güzel ağırladılar. Tüm gezginlerin bu Ülkeyi görmesini isterim. Muhteşem…

Polonya’da araçların kalkış saati tam vaktinde. Ne geç ne erken. Buna çok dikkat ediliyor. Yollarda manzaraları seyrede seyrede ilerliyoruz. İnsan o zamanları düşünmeden edemiyor. Bu yollarda hangi çileler çekildi kim bilir.
Hava yağışlı. Yağmur ara sıra dursa da devam ediyor. Tipik evler var. Minibüste yüksek sesle bağıra çağıra konuşan gülen turistler beni rahatsız etti. Polonyalılar Efendi insanlar. Belli ki bu davranışları onaylamıyorlar. Minibüsten inince yürüyerek kampa giriyorsunuz.
Auschwitz-Birkenau çalışma ve toplama kampı olarak kullanılmış. Girişte gruplar ve bireysel gelen turistler ayrılıyorlar. Her gruba bir rehber eşlik ediyor.

Rehberimiz bizi kampın girişinde topladı. Kulaklıklarımızı taktık. Eşim burayı görmek istemediği için oğlum ve ben girdik. Rehber hangi ülkelerden geldiğimizi sordu. Sonra da özellikle gençlere böyle bir yere geldikleri için teşekkür etti. Çocuklarıyla gelen ve çocuklarının konuşup ağlayarak gürültü yaptıkları aileleri uyardı. Buranın alçak sesle konuşulması ve saygı duyulması gereken bir yer olduğunu belirtti. Kamp hakkında kısa bir bilgi aldıktan sonra giriş kapısına doğru ilerledik. II.Dünya Savaşı Nazi Almanya’sı tarafından kurulmuş kamp iki bölümden oluşuyor. Ama biz Auschwitz’i gördükten sonra Birkenau’ya gitmek istemedik.

Yüreğimiz dayanmadı. Kampın girişinde Almanca “ArbeitMachtFrei”“Çalışma Özgür Kılar” yazıyor. Tabii insanlar buraya getirildikten sonra bahsedilen özgürlüğün ne demek olduğunu anlamışlardır. Kamp UNESCO Dünya Mirasları Listesinde yer alıyor. Herhâlde insanlık dışı bu yerlerin ibret olması istenmiş.
Kampın etrafı elektrikli tellerle çevrilmiş ve 5km’lik bir alana kurulmuş. Aslında kampın kurulduğu kasabanın adı Oświęcim. Hitler burayı işgal ettikten sonra adını “Auschwitz” olarak değiştirmiş. Hitler’in emriyle başta Yahudiler olmak üzere çingeneler, özürlüler, eşcinseller Avrupa’nın çeşitli yerlerinden iş ve çalışma vaadiyle toplanarak buraya getirilen etnik topluluklar. Aç susuz bırakılarak çalıştırıldıktan sonra gaz odalarında öldürülmüşler. Hitler’in saf Alman ırkı yaratmak idealine kurban gitmişler.

Kampta bir klasik müzik orkestrası devamlı çalarmış. Esirler acı çekerken komutanlar da bunu dinleyip içkilerini yudumlarlarmış.
Yürürken bir zamanlar acı içinde kıvranan zavallı insanların ayak seslerini duyar gibi oluyoruz. İnsanları sizi Kanada’ya iş için göndereceğiz deyip çoluk çocuk yaşlı genç trenlere bindirerek bu ve buna benzer kamplara getirmişler. Sonra da hepsini ayrı koğuşlara koymuşlar.
Esirlerin giysilerinin sergilendiği bölümde, çocuk giysileri de var. İçimiz parçalandı. Herkesin gözü yaşlı. Esirler kampa getirildiklerinde her biri için bir evrak düzenlenmiş. Kilo, boy, saç rengine kadar her bilgi yazılmış. Genellikle insanlar bu zulme dört ay dayanabiliyorlarmış. Doğum ve ölüm tarihlerine baktığınızda bunu görebiliyorsunuz.

Kampa 75 kilo giren birisi 25 kiloya kadar düştükten sonra gaz odalarına oradan da fırınlara gönderiliyormuş.
“Anne ve Çocuğu” adlı heykel gerçeği yansıtıyor. İnsanların kurşuna dizildiği bölümde Alman yetkililer onları pencereden seyreder içkilerini yudumlarlarmış. Şimdi burada çiçekler var.
Kampa getirmek için insanların toplandığı yerleri gösteren bir harita duvarda asılı. Komşumuz Yunanistan’dan bile esirler getirilmiş. Çalışmaya diye gelip öldürülmüşler. Soykırım. Hitler’in görüşüne göre değer taşımayan herkes…
Rehberimiz tam da nerelerden getirildiklerini anlatırken arkamda büyük bir gürültü koptu. Genç bir kız aniden bayılıp yere düştü. Aramızda bir doktor varmış o ilgilendi. Ambulans çağrıldı. Ambulans hastane gibi. Hemen müdahale ettiler. Ben de kolonyalı mendil verdim. İlk müdahalede kullandılar. Böyle ayrıntıların üzerinde çok dururum. Mendili ne için almıştım kime kısmet oldu. Belli ki kızcağız anlatılanlara dayanamadı.

Gaz odaları için Frankfurt’tan gelen taşların kutuları. Ne için gönderdiklerini acaba biliyorlar mıydı? Gaz odaları çok kısa sürede 500’den fazla insanı öldürülebiliyormuş.
Kampa gelenlerin gözlüklerini her türlü eşyalarını ayırıp biriktirmişler. Kim bilir belki de yıllar sonra tüm dünyadan gelen kişilere yapılanları daha iyi anlatabilmek için. Engellilerin eşyaları. Bu zihniyet onların yaşamasını da doğru bulmamış. İnsanların kap kaçakları da büyük camların arkasında sergileniyor. Buraya getirilenler bavullarının üzerine ad ve adreslerini yazmışlar. Bir gün gelirde kayıplarını arayanlar bulabilsin diye.

Gelir gelmez insanların saçlarını kazıyıp onlardan kumaş dokuyup diğer esirleri bunların üzerlerinde yatırıyorlarmış.
Bir yandan yağmur yağıyor ama hiç kimse aldırmıyor. Üzüntü her yeri kaplamış. Nasıl bir yer burası? Kampın komutanı Ruslar geldiğinde esir olmamak için kendine darağacı yaptırmış.
Gaz odalarına doğru gidiyoruz. İnsan düşündükçe fena oluyor. Buradan çıkan kokuyu düşünemiyorum. Zira orada cesetlerin yakıldığı fırınlar da bulunuyor. Zaten söylenilene göre uzun yıllar ormana bu koku sinmiş. Artık burada sadece taze çiçekler var. Öldürülen masum insanların anısına. Kampta yatakhaneler banyolar bir felaket. Ayrıca insanların kapatıldıkları hücreler yedikleri yemekler facia. Hüzün dolu. Masum insanların hiçbir şeyden haberi olmayanların adımlarını ölüme gidişlerini hissettim. İnanılır gibi değil. Bir otobüs ile Birkenau’ya götüreceklerdi ama biz istemedik. Tekrar minibüs ile Krakow’a döndük.

Brussels Airlines, zaman ve koşulların elverdiği ölçüde varış noktaları artırmayı planlıyor.

Kesintilerin geçen hafta açıklanan ve iş kayıplarını, azaltılmış bir filoyu ve varış yerlerinin kaybını içeren yeniden yapılandırma planıyla hiçbir ilgisi yok.

İlk plan, 21 Mart’tan bu yana geçen süreden sonra, hem iş hem de tatil amaçlı seyahat edenlere yönelik az sayıda hedefle yeniden başlamaktır.

Diğerleri zaman geçtikçe eklenecektir.

Şirket sözcüsü tarafından yapılan açıklamada: “Bu, bilet talebinin gelişimine ve Brussels Airlines’ın faaliyet gösterdiği ülkelerdeki mevcut seyahat kısıtlamalarına bağlı olacak.

İlk olarak havayolu Almanya, İsviçre, Yunanistan, Portekiz ve İspanya’daki varış noktalarına uçuşlara devam edecek.

Ancak uzun vadede şirket, Frankfurt, Münih ve Zürih’te ana şirket Lufthansa tarafından işletilen merkezler aracılığıyla Brüksel’den daha fazla yolcu göndermeyi planlıyor.

Bu, özellikle Lanzarote, Madeira, Kos ve Rhodes ile Saint Petersburg, Krakow, Varşova ve Vilnius’a daha az doğrudan uçuş anlamına geliyor. İki Afrika varış noktası, Conakry ve Ouagadougou da görev listesinden kaybolacak.

Korsika, Sicilya ve Girit uçuşlarının yanı sıra İspanyol varış noktaları Alicante, Bilbao, Ibiza, Las Palmas, Mallorca ve Tenerife’ye de hizmet verilecek.

Ancak Seville ve Valencia’ya uçuşlar, Bristol, Hannover, Moskova, Billund ile birlikte gidecek – Danimarka’da Lego Land’in evi, Marakeş ve Yunan Santorini Adası” Dedi…