Keleti Tren İstasyonundan bir yerlere gitmek bizim için artık çok kolay. Viségrad Budapeşte’den 40 km uzakta küçük bir kasaba. Aslında edindiğimiz bilgilere göre Budapeşte’den otobüsle de Visegrad’a ulaşabilmek mümkün ama tren daha cazip geldi. Bu bir bakıma iyi bir bakıma kötü oldu. Biletimizi aldıktan sonra trenimizi aramaya başladık. Saat yaklaşıyor ama biz treni bir türlü bulamıyoruz. Kimse dil bilmiyor. Bize yardımcı olamıyorlar. Koşuşturmaktan yorulduk. Kendimizi Berlin’e giden bir trene attık. Zira herkes ısrarla bu tren diyor. Meğerse Visegrad, arada bir durak olduğundan oradan geçen her trene biniliyormuş. Bir kompartımana yerleştik. Hala huzursuzluk var ama bilet kontrolü için gelen memur da doğru tren olduğunu onaylayınca rahat bir nefes aldık.

Trende yanımıza Suudi bir genç oturdu. Yarım yamalak İngilizcesiyle ülkesinden çıktığını ve sığınmacı olarak bir yere yerleşmek istediğini Berlin’de oturan teyze oğluna gittiğini anlattı. “Her tarafta savaş var, uçaklar ülkemin üzerinden vızır vızır geçiyor.” dedi. Bu insanların durumu ne olacak? İnsanlar, varlıklı ya da fakir yollara düşmüş güvenli bir ülke arıyor.
Bize kolonya ikram etti. Ne fena insan artık her şeyden tedirgin oluyor. Çok uzun sürmeyen bir yolculuktan sonra Visegrad tren istasyonunda indik.

Visegrad tarih boyunca konumu nedeniyle önemli bir yerleşim yeri olmuş. Tarihi Roma İmparatorluğu’na kadar uzanan Ortaçağ kalesinin kalıntıları ile ünlü. Macar Kralı MatthiasCorvinus’un yazlık sarayı da burada. Kale, 1242’de Moğol istilası sırasında yıkılmış ancak daha sonra Macar kralı IV. Béla tarafından tekrar inşa edilmiş. 1320 yılından sonra,1544’te Osmanlı fethine kadar Macar krallarının ikametgâhı olmuş. Yemyeşil dağlar arasından kıvrılarak akan Tuna’yı, bu güzel manzarayı seyretmek için gelen herkes büyüleniyor.

Visegrad, küçücük bir yer. Kimsecikler yok. Sonradan anladık ki kimse buraya tren ile gelmiyor. Zaten bu da banliyö treni değil. Oldukça fazla ücret ödemişiz. Otobüs çok daha ucuz. Nehir kıyısına nasıl gideriz diye sorduk. Bize tarif ettiler. Anlaşılan burası bir sayfiye yeri. Bahçe içindeki evlerin hepsi birbirinden güzel. Tuna kıyısı plaj olmuş. Nehre girenler, kayıklarını gezi için hazırlayanlar. Küçük kafeler, restoranlar… Buraya Nagymaros deniliyor. Eğer trenle gelmeseymişiz buradan karşı tarafa gemi ile geçme fırsatını yakalayamayacakmışız. Şansımız varmış diyorum çünkü bu gemi gerçekten orijinal.

Genelde Macarlar ve buraya dağ sporları yapmak için gelen çocuklu İtalyan, Alman ve Fransız turistleri görüyorsunuz. Etraf son derece yeşil. Tuna bir deniz havasında. Karşıki dağın tepesinde kaleyi fark ediyoruz. Buraya nasıl gideriz deyince gemi bileti alın diyorlar. Gemi yolcudan başka araba, bisiklet taşıyor. Buna gemi demek çok doğru olmaz daha ziyade sal diyebiliriz. Zira bu sal ona yanaşan başka bir kılavuz geminin yönlendirmesiyle hareket ediyor.

Tuna’nın şahane manzarası eşliğinde ilerliyoruz. İlginç bir yolculuk. Karşı tarafa geçtiğimizde bir restoranda bilet satan bayana taksi istediğimizi söylüyoruz. Keşke dağa tırmanabilsek ama bu oldukça zor. Bayan 20 dakika beklememizi söylüyor ama biz bir buçuk saat bekliyoruz. Bu arada bir şeyler içiyoruz. Herkes karşı tarafa geçmek için bekliyor. Çevreyi dolaşmak için ilginç arabalar yapmışlar. Biz binmedik ama herhalde zevkli olurdu.
Sal yanaşınca kalabalık oraya doğru yürüyor. Bize de dolmuş tipli bir araba geliyor. Şoför geç kaldığı için defalarca özür diliyor. Çok güler yüzlü bir adam.10-15 dakikada dağa tırmanıyoruz. Orman manzaraları o kadar güzel ki… Yolda sohbet ediyoruz. Dönüşte bizi alacağı saati kararlaştırıp ayrılıyoruz. Kalenin girişi aşağıda. Merdivenle yukarı tırmanılıyor. Girişte Ortaçağ giysileriyle ok attıran animatörler var. Bu gösteri hemen hemen tüm Ortaçağ kaleleri ve şatolarında oluyor. Devamlı tırmanıyorsunuz. Tuna’nın en yüksekten görüldüğü yer. Visegrad, Tuna Nehrinin delta yaptığı bir alana kurulmuş.

Manzarayı görebilmek için adımlarımızı hızlandırıyoruz. Ve işte! İnanılmaz muhteşem an. O zaman kalenin (Fellegvar) yerinin ne kadar doğru seçildiğini anlıyorsunuz. İnsanı hayran bırakıyor. İyiki gelmişiz de bu güzel manzarayı görmüşüz. Macar arkadaşımın burayı gezmemiz konusunda ısrarı ne kadar doğruymuş.
Uzun bir süre doğayı, hoş kıvrımlarla akan Tuna’yı seyrettik. Daha da yukarıya çıkıp av köşkünü de göreceğiz. İçerde av hayvanlarına ait boynuzlar, doldurulmuş av hayvanları, zaman giysileri, bayrakları, kısacası Ortaçağ dönemine ait bir çok eşya ve o çağın yaşamını anlatan resim var.

Kale oldukça iyi bir yenileme görmüş. Bir izci grubu da gezenler arasında. Liderleri her resmin önünde açıklamalar yapıyor. Mesleğim nedeniyle bir hayli ilgimi çekti. Bahçede içine eller ve başın geçtiği düzeneğe gezginler başlarını ve kollarını sıkıştırarak poz veriyorlar. Ne tuhaf insanların öldürüldüğü, işkence gördüğü bu aletler şimdi anı için kullanılıyor. Çağlar boyunca uygulanan şiddetin sonuçta gülüp geçilen bir şey olması. Düşündürücü…

Her gezgin buradan Tuna’yı seyretmeli. Budapeşte’de şehrin ortasından ve daha birçok yerden geçen Tuna’ya bir de buradan bakmalı. İstemeye istemeye aşağıya iniyoruz. Aşağıda turistik eşya satan dükkânlar insan kaynıyor. Biz de geziyoruz. Macarcada birçok sözcük Türkçeden geçmiş. “Bebek” “Babak” gibi. Bu ülkede dikkatimi çeken bir başka şey de fazla şapka satılmaması. İlk defa burada rastladım desem yalan olmaz.

Macar ressam DemjenAttilla (1926-1973) adına bir anma plaketine rastladık. Ressamın soyadı ilgimi çekti. Bizi almaya gelen Macar şoför ile aşağıya indik. Bizi köy meydanına otobüs duraklarına yakın bir yere bıraktı. Yemek yemeği planladığımız restorana yakın bir kilise binası oldukça değişik. “Restoran Kovacs-Kert “. Yemekler leziz ve çok uygun fiyatta. Ayrıca servis mükemmel. Budapeşte’ye otobüs ile döneceğiz.

Otobüs saatleri duraklardaki levhalarda belirtilmiş. Zamanında geliyor. Otobüsün pencerelerinde Hindistan’daki gibi raylar üzerinde hareket eden perdeler var. Hava o kadar sıcak ki insan nefes almakta zorlanıyor. Yolculuk iki saatten fazla sürüyor. Perişan olduk. Otobüs Szentendre’den de geçiyor. Budapeşte’ye yaklaştıkça trafik sıkışıyor.
Bir an önce, hava kararmadan gitmek istiyoruz. Parlamento Binasını gündüz gözüyle görmeği hedefliyoruz. Otobüsten iner inmez koşuşturuyoruz. İlk önce meşhur Merkez Kapalı Çarşıyı(KözpontiVasarcsarnok) ziyaret ediyoruz. Ovam Meydanında. Binanın çatısı ve üzeri Zsolnay seramikleri ile kaplı. İçerde Macaristan’ın yöresel ürünleri satılıyor. Özellikle örtüler pek güzel. Birçok satılık eşyanın üzerinde “Bu Çin malı değildir” ibaresini okuyorsunuz. Hoş. Fiyatlar pek ucuz değil. Turistik bir yer. Ama az da olsa pazarlık yapabiliyorsunuz. Böyle tarihi bir binanın içinde demir konstrüksiyon beklenilir bir tarz değil. Güzel bir düşünce.

Parlamento binasına gitmek için Tuna kıyısı boyunca çalışan, sarı tramvaya biniyoruz. Bina şehrin Pest tarafında bulunuyor. Budapeşte’nin sembolü. Gece ışıl ışıl görmüştük. Şimdi gündüz göreceğiz. Macar Mimar İmreSteindi tarafından 1885-1904 yılları arasında tamamlanmış. Anlatılanlara göre yapının bitirilmesinin ardından geçen bir iki hafta içinde mimar vefat etmiş. Steindi’nin isteği üzerine, binanın inşaatında sadece Macaristan’ın her yerinden gelen Macarlar çalışmış. Prens II. FerencRakoczi’nin atlı heykeli burada bulunuyor.

Yapı Londra’daki Parlamento binasına benziyor. Birçok kulesi, 691 salonu,13 asansörü var. İç süslemeleri için 40 ton altın kullanılmış. Bizim girdiğimiz bahçe tarafında II. Dünya savaşına ait bir yeraltı sergisi vardı. İnsanların acıları. Artık bu konuda çok fazla bir şey görmek istemiyorum, beni fazlasıyla üzüyor.
Hava o kadar sıcak ki Budapeşte Belediyesi, Parlamento’nun önünde, bunalan insanları ferahlatmak amacıyla akıllıca bir çözüm bulmuş. Zaman zaman yerdeki düzeneklerden su fışkırtılıyor. Bir güzel serinliyorsunuz.
1848 Macar Devriminin Kahramanı Lagos Kossuth’un heykeli güzel gözüküyor. Macaristan’ın ilk Başbakanı TiszaIstvan’ı anmak üzere yapılmış anıt.

Parlamento Binası dev heykellerle çevrili. Bu da yapıyı daha da güzelleştirmiş. Tuna kıyısına indik. Akşam oluyor ve Tuna yine o güzel renklerine kavuşuyor. Buraya yakın görülmesi gereken bir yer daha var. Savaş anılarını ne kadar görmek istemesem de Avrupa’da bundan kurtulmak imkânsız.

16 Nisan 2005’te Heykeltıraş GyulaPauer ve bir Türk anne babanın çocuğu olan Can Togay tarafından tasarlanmış “Cipök un Dunaparton” “Tuna Kıyısı Ayakkabıları” adlı bir anma eseri. Zincirli köprü (SzéchenyiLánchíd) ile parlamento arasında. 1944’te Hitler’in Gestapoları tarafından çoluk çocuk buraya getirilen Yahudi ailelerden ayakkabılarını çıkararak Tuna’ya atlamaları istenmiş ve hayatlarına son verilmiş. Bu acı olayın anısına metalden, bronzdan yapılan kadın çocuk erkek ayakkabıları tam kıyıda duruyor. İnsan çok duygulanıyor. Bir an için ne hissettiklerini düşünüyorsunuz…
Artık akşam oldu ve bizim güzel Macaristan gezimizin sonu. Yarın, Türkiye’yedönüyoruz. Çok güzel bir ülke, çok güzel insanlar..

Pécs’tenayrılmak zor. Tren saatine kadar biraz daha dolaşmak isteyinceZsofia bize eşlik etti. “ Minaret Restoran” duvarda bir tur şirketinin İstanbul turu ilanı meydandaki “Duna Döner” Türklerin Macaristan izleri. Yürüyüş sırasında gördüğümüz yapıların tarihleri ve ne oldukları hakkında bilgi veren Zsofia, Galatasaray üniversitesinde bir eğitim programına katılmış. Türkleri ve İstanbul’u çok seviyor. Széchenyi Meydanında pembe boyasıyla, ilk yapıldığında iki katlı ev olan Nádor otelin binası 1845’te inşa edilmiş. 1891 yılında, Pécsli mimar ImreSchlauch’un erken eklektik tarzda yaptığı iki katlı köşe bina Pécs Şehir Mahkemesi. Ünlü Macar mimar SándorDévényi tarafından 1980’lerin başında inşa edilen otelin mimarisi oldukça değişik.Zsolnay Müze binası ilk olarak 1476 yılında il halk kütüphanesi olarak kullanılmış 1928’de ise müze haline dönüştürülmüş. VilmosZsolnay’ın Mısır ve İran’dan topladığı ve kendi fabrikasında imal ettiği seramikler burada sergileniyor. Heykeltıraş AmerigoTot (ImreTóth, 1909-1984) ile Macar heykeltıraş, oyuncu, Pierre Székely (PéterSzékely, 1923-2001) tarafından yapılan taş heykellerin bulunduğu Modern Macar Sanat Galerisi bahçesiyle o kadar güzel ki…

1887’de Beyaz Rusya’da doğan ünlü ressam, matbaacı ve tasarımcı MarcChagall’ın Taş Baskıları ve Eskizleri sergisine rastlama şansını yakalamamız bir başka güzel anı..Heykeltıraş İmreVarga’nın eseri, Büyük Macar besteci LisztFerenc / Franz Liszt’in heykeli, Başpiskoposluk Sarayı’nın balkonu olduğu düşünülen yapay bir balkondan aşağıya doğru sarkıyor. SzentIstván Meydanı’nda GyörgyKlimó’ adına bir anma plaketi çakılmış.GyörgyKlimó, Pécs’te çağdaş bilim ve edebiyatın hamisi olarak bilinen bir Roma Katolik piskoposu. Pecs Katedralinin arka tarafındaki apsistengeçiyoruz. En son olarak Bishot kalesi duvar sistemine ait dairesel bir yapı, Barican’ı görüyoruz. XV. Yüzyılda,Osmanlı’ya direnmek amacıyla yapılmış. Kule hendek kalıntıları ile çevrili. Eski bir asma köprü üzerinden geçerek ana kapıya varılıyor.

Tren vakti geldi.
Budapeşte’ye rahat bir yolculuk ve güzel anılarla döndük. Artık otelimizi bulmakta zorlanmıyoruz. Yollara alıştık. Apartmanın giriş katında yerel ürünleri satan bir pazar kurulmuş. Yiyecek, örtü ve benzeri şeyler sergilenip satılıyor. Kendi ürünlerini satan Romenler çoğunlukta. El emeği göz nuru eşyalar. Benim ilgimi en çok yaşlı bir Macar Hanımının çocuklar için yaptığı oyuncaklar çekiyor. Hanımın zarafeti ve yaptıkları mükemmel. Bunun yanında Macar salam ve peynirleri hem ucuz hem de pek güzel. Bugün meşhur Kahramanlar Meydanına gitmeyi hedefliyoruz.
Metronun en eski hattını kullanacağız. Gerçekten oldukça değişik. Tavan basık. Eski fayanslarla eski trenle tam bir nostalji. Metrodan çıktığınızda büyükçe bir caddeyi geçerek meydana varıyorsunuz.
Sağ tarafta devasa sütunlarıyla (SzepmüveszetiMuzeum) Güzel Sanatlar Müzesi yükseliyor. Macaristan’ın en zengin sanat koleksiyonlarına sahip. Burada her zaman bir sergi açılışı oluyormuş. Muazzam bir yapı. Biz oradayken XIV.yy’da Macaristan Krallığının güneyine yerleşen fresk ressamı ve mimarı olan “AquilaJanos”un sergi açılışı vardı.

Sanatçının gerçek adı ve uyruğu bilinmiyormuş. Kökenini ve yaşamını sadece Fresklerde yazan “JohannesAquila” yazısından anlamaya çalışılıyorlarmış. Alman asıllı olabileceği varsayılmakta.
Ve tam karşıda Kahramanlar Meydanı. Macarca adıyla “Hösök Tere”. Metro istasyonu da adını meydandan almış. Buraya gelen metro aynı zamanda Orta Avrupa’nın en eski metrosuymuş. Kahramanlar Meydanı Budapeşte’nin en büyük caddesi Andrassy’nin sonunda bulunuyor. Bu caddenin her iki yakasına konsolosluk binaları sıralanmış.
Türk Konsolosluğu da burada. İki kilometreden fazla uzunlukta, çok geniş, ağaçlarla dolu güzel bir bulvar. Bitiminde Deak Meydanına bağlanıyor.

Kahramanlar Meydanı Karpatlardan buralara gelen Macarların 1000.yılı anısına yapılmış ve UNESCO koruması altında. Yarım ay şeklinde sütunlar ve heykellerden oluşuyor. Heykeltıraş GyörgyZala ve Mimar Albert Schickedanz tarafından 1896’da yapılmış. Tam ortada 36 metre yüksekliğinde bir sütun ve üzerinde Cebrail’in heykeli bulunuyor. Sütunların arasında Macar krallarının heykelleri ve her heykelin altında onların hayatlarını gösteren rölyefler çok harika gözüküyor. Ayrıca yerler tüm bu yapılara uygun şekilde döşenmiş, siyah, beyaz taşlar ile kaplı. İnsan bu devasa yapının güzelliği karşısında büyüleniyor. Meydanda turistik bir atraksiyon olarak pedalla işleyen ve içine on kadar kişi alabilen ortasında masa olan, hem bira içilen hem de müzik çalan arabalar yapmışlar. Bunları kiralayan gruplar önünüzden neşe içinde geçiyorlar. Daha önce şehirde park etmiş halde gördüğüm bu arabaların ne olduğunu pek anlayamamıştım ama şimdi çok hoşuma gitti.

Meydanın sağ tarafından arkaya doğru yürüdüğünüzde parkın içinde bir masal şatosu ile karşılaşıyorsunuz. Vajdahunyad Şatosu. Gölün ortasındaki adacıkta yer alıyor. Bir köprü ile geçiyorsunuz. Gölde araba şeklinde rengârenk kayıklar yapmışlar. O kadar güzel bir görüntü ki sözcükler tarife yetmiyor.
Dingin, sakin, huzur dolu bir ortam. Kışın burası donunca buz pateni sahasına dönüşüyormuş. Şehrin nefes alması için düşünülmüş muhteşem bir yer. Şatonun her kulesi başka bir sanat akımını yansıtıyor. Girişteki iki kulenin önünde bir fotoğraf çektirmek için hazırlanıyoruz. Zira iki ayrı mimaride yapılmış kuleler oldukça farklı bir kare oluşturuyorlar. Şato Varosliget parkında yer alıyor. Halk buraya “Şehir Ormanı” diyor.
Kapıdan içeri girdiğinizde bahçedeki ağaçlarla bütünleşen yapılar olağanüstü gözüküyor. Nerenin fotoğrafını çekeceğinizi şaşırıyorsunuz. Gizemli bir görünüşü var. Avrupa’nın en büyük tarım müzesi de burada. Yapı Kahramanlar Meydanı ile aynı zamanda yapılmış. Bahçede bulunan bir heykel tüm ziyaretçilerin ilgi odağı. Benim de çok ilgimi çekti. MiclosLigeti’nin eseri Anonymus.(1903).( tarih yazarı)

Ortaçağda Kral III. Béla’nın vakanüvisinin heykeli olduğu söyleniyor. Başındaki kapüşon karanlığı, elindeki tuttuğu altın renkli kalem de tarihe ışık tutan değerli notları simgeliyormuş. Alttaki Latince yazıda “Muhteşem Kral Béla’nın Noteri” diye yazıyor. Meraklı grubundan sıyrılıp yanına yanaşarak fotoğraf çektirebilmek mucize. Mutlaka kenarından kıyısından biri daha kareye girmeyi başarıyor.
Heykellerdeki kumaş kıvrımları inanılmaz. Kitaplarını koymuş, okumaya hazırlanan beyefendi her an ayağa fırlatıp size bir şeyler söyleyecek gibi. Bu kadar sanat akımını bir arada görünce insan hangi birini incelesin bilemiyor. Sanat bombardımanı altında kaldık. Bazı yapıların boyaları dökülmüş ama bu sanki özellikle yapılmış gibi ortama esrarengiz bir hava yüklemiş. Ürkütücü.

Parkta dolaşırken rastladığımız iki Türk genci ile sohbet ediyoruz. Üniversitede okuyan gençler değişim projesiyle Budapeşte’ye gelip bir yıl kalmışlar. Şimdi dönüyorlarmış. Erasmus projesiyle bu ülkeye gelen epeyce Türk üniversite öğrencisi gençlerimiz var. Aynı şekilde Polonya’da karşılaşmıştık. Parkın çimlerinde oturan çocuklu aileler buranın keyfini çıkarıyor. Bu arada fotoğraf çekme sevdasıyla suya düşen bir turist de bize hoş anlar yaşatıyor. Parktan çıktığımızda çevrede dolaşan faytonlardan birindeki turist kadının çantasını kapıp kaçmaya çalışan biri ve onu yakalamak için aniden yerinden fırlayıp koşturan kahraman faytoncu bizi çok heyecanlandırdı. Ama arkadaki kamerayı fark edince bir film çekimi yapıldığını anladık. Rahatladık.

Meydandan Andrassy caddesine doğru yürüdük. Caddeye girerken Kafe Kara büyük bir Türk kafesi. Baktık çaylar, nargileler. Oldukça kalabalık. Anlaşılan buralarda Türk izleri devam ediyor. Biz de biraz oturup soluklanıyoruz.
Cadde boyunca oldukça değişik ve güzel yapılar var. Ağaçlarla nefes alan cadde insanın içini ferahlatıyor. Bu şehrin en büyük caddesi.
Bir gün daha bitiyor. Güzel Budapeşte’ye doyulmuyor. Yarın bir yolculuk daha yapacağız. Macar arkadaşımız Visegrad’ı görmeden bu ülkeden gitmeyin deyince biz de onun sözünü dinleyip sabah erkenden yollara düşeceğiz.

2010 yılında Avrupa Kültür Başkenti projesi kapsamında Pécs şehri İstanbul ile birlikte yılın kültür başkenti seçilmiş. Yılında Dünya Kültür Başkenti seçilmiş Osmanlı izlerinin fazla olduğu güzel bir şehir. Geçmişte öğrencilerimle birlikte geldiğim şehri bir defa daha görmek kısmet oldu. Geldiğimde tanıştığım Tiyatro eğitmeni Macar arkadaşımın konuğu olacağız. Bir Macar evinde ağırlanmak gezimize ayrı bir anlam katıyor.

Pécs Budapeşte’ye iki buçuk saat uzaklıkta. Bir gece burada kalacağız. Trenden iner inmez arkadaşım Eva ve öğrencisi Zsofia bizi karşıladı. Daha önce de söz ettiğim gibi Macarlar bize benziyorlar. Çok içten, samimi.
Budapeşte tren istasyonunda rastladığımız savaştan kaçan Suriyeli mülteciler ilk önce Pécs’e geliyorlarmış. Burada Devlet yardım alanları kurmuş. Daha sonra Budapeşte’ye gidiyorlarmış. Eva da yardım heyetinde çalışıyor. Bize insanların çok büyük zorluklarla buraya geldiklerinden bahsetti. Kimse bu duruma düşmesin. İnsanlık dramı. Eva orada çalıştığı için biz genç kızımızla şehri gezeceğiz. O daha sonra bize katılacak. Ama yaptıkları plana göre biz Eva’nın oğlunun evinde kalacağız. Akşam yemeğinde de Eva’nın evine davetliyiz. İstasyondan eve doğru yürürken
Yakovalı Hasan Paşa Camii’nin önünden geçiyoruz.(Yakova, Kosova’nın bir şehriymiş).Bu caminin minaresi orijinal haliyle duruyor. 16.yy’da yapılmış. İçerde caminin küçük bir maketi bulunuyor. Osmanlılar gidince burası hastane olarak kullanılmış. Bir ücret ödeyerek gezebiliyorsunuz.

Broşür istedim ama yokmuş. Yola devam edince eski bir otobüs görüyoruz. Çocuklar için kitap, ya da satın alabilecekleri çeşitli eşyalar içeren bir yere dönüştürülmüş. Hoşumuza gidiyor.

Memi Şah’ın XVI.yy’da yaptırdığı hamam kalıntıları yolun kenarında.
1850-1870 Yılları arasında yaşamış Pécs’li şair Koczian’nın adı verilmiş bir sokaktan geçiyoruz. Ev büyük bir demir kapıdan sonra girdiğimiz avlunun içinde. Şirin bir ev. Eşyalarımızı bırakıp Macar yemekleri yapan bir restorana (MatyasKiralyVendéglö) gidiyoruz. Burası küçük bir yer olduğu için herkes birbirini tanıyor, selamlaşıyor.
Garson biz turistleri görünce eli ayağı dolanıyor. Durmadan yanımıza gelip bir isteğimiz olup olmadığını soruyor. Bu arada sadece Macarca konuşuyorlar. Yemekler nefis ve çok ucuz. Hele en son gelen tatlı enfes. Siyah bira da pek fena değil.

Pecs’in büyük ana meydanına geldiğimizde Gazi Kasım Paşa Camii ile karşılaşıyoruz. Caminin tepesinde hem haç hem de ay var.Minare yıkılmış.Ama “Széchenyi”Meydanını süslüyor.
Burada bronzdan yapılmış bir atlı heykeli pek hoş. HunyadiYanoş’unheykeli. Ortaçağda Macar komutan.(1406-1456)Arka arkaya sıralanmış üç eser ilginç bir güzellik oluşturmuş. Komutan bir başka yapıta doğru elini uzatmış. SaintTrinité. Arada camii var. Sanki Macar tarihinin özeti gözler önünde.
Biraz sonra Eva da bize katıldı. Birlikte geziyoruz. Şehrin merkez meydanından ilerleyip yerel ürünlerin satıldığı bir küçük dükkâna giriyoruz. Pecs’te her şey ucuz.
Belediyenin önünden geçerek, ara sokaklardan birinde ikinci el eşyaların satıldığı bir dükkâna giriyoruz. Dikkatimi “Şapka” sözcüğü çekiyor.”Şapkak” ilginç. Biraz ilerde birçok turistik yerlerde gördüğümüz kilitler.
Bu nerden çıkmış bilmem ama kilit şans için kullanılan bir obje olmuş durumda. Demir kullanılarak yapılmış bir çalışmayı da yine kilitler süslüyor.

Unesco Dünya Mirasları arasında yer alan erken Hristiyanlık dönemine ait mezarları “Sopianae”yı görmeye gidiyoruz. Giriş ücretli. Tüm yazılar Macarca. İçerde İngilizce açıklamalar bulunuyor. 200 Yıl önce yapılan kazılarla bu mezarlar ortaya çıkmış.
Çok iyi bir restorasyon yapılmış. Mezarlar mimari yapıları bakımından oldukça karakteristik. Ayrıca duvarlardaki resimler de renkli ve ayrıntılı. Toprağın altında bulunan mezarları camlı bölmeler ardında görüyorsunuz.16 Mezar var. Bu bölgeye eskiden “Sopianae” denilirmiş. Şimdi Modern Pécs’in içinde kalmış.
Mezar odaları kısa ince yürüyüş yollarıyla birbirine bağlanıyor. Ayrıca mezarların ilk yapıldıkları zamanları canlandıran simülasyon görüntüleri harika.
Renklerin bugün yapılmış gibi canlı olması inanılır gibi değil. Resimlerde hiç bir oran yok. Minyatür gibi yapılmışlar. Camlar kullanılarak eserler korunuyor.
Mezarların 2000 yıldan fazla geçmişleri var. Toprağın altındaki hazine. Çıkışta otomatik makinalara para koyup tarihi bir madalyon alıyorsunuz. Ama oldukça uyduruk madalyonlar. Tam turistik.

Buradan çıktıktan sonra Saint-Pierre Katedrali’ne varıyoruz. Hem tarihi hem de yapı özellikleri açısından Macaristan’ın tanınmış eserleri arasında. XII. yy ’da, 1064′ teki yangında hasar alan eski bir kilisenin onarılması ile yapılmış. Önündeki bronz heykel Macar filozof,teolog,Katolik piskopos Baron SzepessyIgnacz’a ait.(1780-1838)
Pécs’in Erken Hıristiyan Nekropolü, 2000 yılında UNESCO Dünya Mirası alanı olarak belirlenmiş. Karşı taraftaki parkın içinde bulunuyor. Sessizliğin yeşilin içinde.Bu kalıntının alt kısmında burada bulunan eşyalara ait bir müze var.Parktan geçerek ve meydandan geçerek Zsolnay mahallesine doğru yürüyoruz. Dünyaca ünlü Porselen üretimiyle tanınan Zsolnay ailesinin koruma altındaki tarihi binalarının bulunduğu yer.

Zsolnay (Jolnai)Porselenleri tüm dünyada tanınıyor.1852 yılında iflas etmiş bir tuğla fabrikasını satın alan MiklósZsolnay burayı bir porselen fabrikasına dönüştürmüş. Fabrikada porselen üretiminde kullanılan teknik her zaman bir sır olarak kalmış. En çok hoşuma giden seramik çatı kiremitleri. Burada üretilen porselenin kendine özgü yeşil bir rengi bulunuyor. Ayrıca değişik türde bir porselen fayans üretimi de yapılıyor.
VilmosZsolnay’in tüm ailesi ile birlikte burada yaşamış. Ölümünün ardından 1900’de oğlu fabrikanın başına geçmiş.
Buradaki binalarda pek çok kültür ve sergi salonları yer alıyor. Ayrıca Amerika’da yaşayan ünlü koleksiyoncu dr.László Gugyi’nin 600 parçadan oluşan paha biçilmez bir Zsolnay koleksiyonu sergileniyor.
Zsolnay inşaat sektörü alanında da önemli ürünler geliştirmiş. Budapeşte’de XX. Yüzyıl başlarında, inşa edilen saraylar ve konakların bu ön cephelerinde ve çatılarında kullanılan porselen süsler ve kiremitler Zsolnay tarafından üretilmiş. Yüzlerce bina Pirogranitadı verilen bu inşaat malzemesiyle süslenmiş. Ürünler Avrupa’da birçok şehir yapılarını süslemek için de kullanılmış.

Güzel de bir kafesi var. Satış mağazasından ufak da olsa bir hatıra aldım. Ama her şeyin çok pahalı olduğunu söylemeliyim. Bahçede üretimde kullanılan eski makine sergileniyor. Burada üç saatten fazla zaman geçirip geze geze Eva’nın evine varıyoruz. Yemek hazırlıyor. Keyifli bir sohbetin ardından kaldığımız eve dönüyoruz.

Kuş temalı birbirini tamamlayan resimler. Kırsaldaki tipik Macar evlerini seyrederek ilerliyoruz. Basit fakat şirin evler. Doğa da yemyeşil olunca bir bütünlük oluşmuş. Bisikletiyle giden bir bayanın bir diğeri ile sohbetini fotoğraflıyorum. Bundan doğal ne olabilir diyeceksiniz ama ne yazık ki ülkemde herhangi bir köyde bu tip manzaralara rastlamak ya mümkün değil ya da oldukça ender.
Bölgede 96 yıl hüküm süren Osmanlı döneminde adı “Eğri” olan tarihi bir şehir. Eger nehri kıyısına yerleşmiş. Birçok Osmanlı eserine ev sahipliği yapan kent 1000 yıllık bir geçmişe sahip. Aslında şehrin tarihi çok daha eskilere dayanıyor.

Küçük bir yerleşim. Sakin, huzurlu. Macaristan’da çok keyif aldığım iki yerden biri. Diğerini daha sonra anlatacağım. Trenden indikten sonra, şehir merkezine ulaşabilmek için ağaçlarla kaplı büyükçe bir caddede yürüyorsunuz. Doğal olarak bu esnada değişik gördüğüm tüm yapıların fotoğrafını çekmeyi ihmal etmiyorum. Eger Osmanlı kuşatmasına direnen bir şehir olarak tarihe geçmiş. İlk kuşatmada alınamayan Eger Kalesi 1596 yılında Osmanlı’ya teslim olmuş. Neredeyse yüz yıla yakın Osmanlı hâkimiyetinde yaşayan şehrin sembolü tek başına yükselen bir minare. Yanında camii olmayınca bir garip olmuş. Dikilitaş misali şehrin ortasında öylece duruyor.
1700’lü yıllarda Macaristan’ın ilk Tıp Okulu burada açılmış.1880’li yıllarda çıkan büyük yangında birçok yapı hasar görmüş. Daha sonraları II. Dünya savaşında da hasar alan yapılar,1968’de yenilenmiş. Evlerin çoğunda satılık ilanları görülüyor. Özellikle tarihi yıpranmış binalarda…

Yeşilliklerin içinde 1956’da Macar devrimi adına dikilmiş bir anıta rastlıyoruz. Metalden yapılmış bir bayrak sanırım devrim sırasında gençlerin ellerinde yükselen Macar bayrağını simgeliyor. Sarı boyalı Eger Bazilikasının güzel bir mimarisi göz alıyor.
Girişteki sütunlar bazilikaya ayrı bir hava vermiş. İçeriye giriş serbest. Bu kadar büyük bir bazilikayı ücret ödemeden gezebiliyorsunuz.

Neoklasik tarzda Macar Mimar HildJozsef tarafından 1831-1836 tarihleri arasında yapılmış bir Katolik kilisesi. İçerdeki resimler çok güzel. Oldukça yüksek tavanlı bir kilise.
En az 20 dakika zamanınızı gezmeye ayırmalısınız. Bazilikadan çıktıktan sonra küçük bir turizm bürosuna rastlıyoruz. Burası hakkında bilgi almak istiyoruz, tanıtıcı hiç bir broşür yok. Ama herkes yardım etmeye çalışıyor. Eger halkı Macarcadan başka bir dil konuşmuyor. Eger zaten oldukça küçük bir yer oluğundan biraz yürüyünce ana caddeye varıyorsunuz. Öğlen oldu. Restoran sorunca burada birkaç yer tarif ediyorlar. Biz de gözümüze kestirdiğimiz bir restorana oturuyoruz. Hava fazlasıyla sıcak. Arada sırada su püskürten soğutucular dışarıdaki masaları serinletiyor.

“Déjavu” Restoran.Yemekler nefis.Garsonlar güler yüzlü. Oturduğumuz masa ayağının tam dengede olmadığını görünce hemen masamızı değiştiriyorlar. Bu sırada restoranın karşı tarafındaki bir lotocuyu görünce oynamak istiyorum. Tabii ki Macarca bilmediğimden resimlere bakarak olayı çözmeye çalışıyorum. Ve az da olsa bir miktar para kazanıyorum…
Dar, sevimli sokaklardan geçerek meşhur Eger Kalesi’ne doğru ilerliyoruz.Küçük bir dükkânagiriyorum. Macarların emaye bardakları çok hoşuma gidiyor. Üzerlerinde çeşitli desenler var. Ama yıkandıkça desenler çıkıyor.
Yol üzerinde bir Sistersiyen kilisesi görüyoruz. Katoliklerin bir tarikatı. Meydandaki sebze meyve pazarından meyve alıyoruz. Pek leziz.

Dobo Meydanına vardığımızda Eger Kalesi kendini gösteriyor.
Kale yükseklerde değil. Hafif bir yokuşla çıkabiliyorsunuz. Bir ressamdan kalenin karakalem bir resmini alıyoruz. Giriş kapısında kalenin düşmemesi için savaşan insanlar resmedilmiş.
İzmir-Bergama Akrapol’a çıkar gibi tırmanıyorsunuz. Bilet aldıktan sonra. Eğer bir rehbere denk gelirseniz size tarihini anlatıyor. Kale oldukça iyi bir restorasyon görmüş.

Surlardan tırmandıktan sonra tekrar bir kapıdan geçerek kale içine giriyorsunuz. Hava o kadar sıcak ki insan devamlı su içme ihtiyacı duyuyor. Hala devam eden restorasyon çalışmaları içeri girer girmez fark ediliyor.
O zamanın kıyafetlerini giymiş okçular size atış yaptırıyorlar. Burayı gezerken Osmanlının gücü her yerde hissediliyor. Yeniçerilerin kıyafetleri, silahları sergileniyor. Kanuni Sultan Süleyman’ın yağlıboya tablosu duvarı süslüyor.

Burada bir video gösterisi ile Kanuni’nin savaşa hazırlığı, ordularının askeri düzeni ve kuşatması anlatılıyor. Top atışına hazırlanan iki askerin bulunduğu yerde at ve nal sesleriyle savaş canlandırılıyor. O sırada aniden gelen bir top sesi bizi ürkütüyor. Kuşatmayı gösteren maket bu sahneyi canlandırıyor.
Kalenin içinde yeraltına inen bölümlerdeki rutubet kokuları her yeri kaplamış. O zamanlarda kullanılan çeşitli işkence aletleri sergileniyor. İnsan filmlerle gördüğü sahneleri anımsıyor. Ne kötü.
Surlardan şehri seyrediyoruz. Yalnız minare. Düşünüyorum acaba bizim ülkede böyle tek başına bir kilise çanı ile birlikte dikilmiş, olabilir miydi? Bana saçma geldi. Üstelik bu minare Eger’in simgesi olmuş. Tuhaf.
Kalenin içinde bir bölümde ayrı ücret ödediğiniz bir canlandırma müzesi de bulunuyor. Merak ediyor, giriyorum. Fena değil.

Aşağıya doğru inen dar çıkmaz bir dehlizde hücum eden düşman askerlerine kaynar su ve kızgın yağ döken Macar kadınlar canlandırılmış. Kalenin içinde bir de asansör var. Bu çok iyi düşünülmüş. İnsan onca merdiveni inip çıkarken yoruluyor. Kaleden çıkınca hemen görülen meydandaki müzisyen heykeli sizi eski çağlara götürüyor.
Burada bir pizzacıya (OczellaJozsef-PizzellaPizzeria) oturup biraz soluklanıyoruz.
Anlatılanlara göre, Osmanlı’nın, Eger kuşatması sırasında Macar askerleri çok miktarda şarap içmiş. Surların dışındaki Osmanlı askerleri uzaktan Macar askerlerinin ağız çevresini kıpkırmızı görünce, askerlerin ´Boğa kanı´ içtiği ve çok kuvvet kazandıkları dedikodusu yayılmış. Osmanlı askerleri ilk anlarda biraz ürkmüşler. Bugün Eger in en meşhur kırmızı şarabı bu adı taşıyormuş ´EgriBikaver´…Eğri nin boğa kanı..

Şimdi hedefimiz daha önceden ününü duyduğumuz “Güzel Kadınlar”vadisine gidip şarap mahzenlerini görmek.
Macarcada adı “Szépasszonyvölgy”. Biraz uzun… Ama ben edindiğim bilgilere göre başka dil pek konuşmayan Egerlilere bu ismi yazdığım bir kâğıdı gösteriyorum. İyi de onlar bana anlatıyorlar ben hiç bir şey anlamıyorum. Böyle çırpınırken bir dükkân sahibi bakıyor ki olmuyor onu takip etmemizi işaret edince takılıyoruz peşine.
Anlaşılan belli bir yere kadar gideceğiz oradan bir şeye bineceğiz ama neye pek kestiremiyoruz. Güzel yapıların önünden geçerek ilerliyoruz.
Yolun kenarında küçük turistik treni görüyoruz. Adamcağız treni yakalamak için koşturuyor, bağırıyor. Treni durdurup, bizi bindiriyor. Macar halkının yardımseverliği. Bize durmadan”Dottika”deyip duruyorlardı. Meğerse bu trenin adıymış.
Tren çeşitli yollardan üzüm bağlarının bulunduğu vadiye doğru yol alıyor. Yokuş aşağı iniyoruz. Pek hoş bir yolculuk. Vadideki bir meydanda duruyoruz. Burası hem şarap mahzenlerinin bulunduğu hem de bu şarapların tadıldığı bir yer.

Tren yolculuğunda, duvarlarınd adansöz resimleri bulunan bir bina ilgimi çekiyor. Herhalde bir lokanta diyorum ama bilmem.
Yemyeşil bir doğa. Hemen girişte üzüm ezen bir kız heykeli var. Kız pek güzel. Belki de burada üzümleri ezen güzel kızlar olduğu için vadi böyle adlandırılmıştır. Bu da benim yorumum.
Her mahzenin önünde içerden seçtiğiniz şarapları tadacağınız masalar dizilmiş. Buradan şarap da satın alabiliyorsunuz.

Enfes tatlar. Daha çok Macarlar gelmiş. Pek turist yok. Anlaşılan şöyle bir dinleneyim diyen bir Macar aile buraya geliyor. Nasıl olsa tren yarım saatte bir hareket ediyor. Zaten Eger ile buranın arası on beş yirmi dakika. Çokyakın. Biz “Borozoia” şarap evinde bu güzel tatlarıtattık. Burası kesinlikle görülmesi gereken bir yer. Mahzenler ayrı bir güzel.Beğendiğiniz bir yerin mahzenini gezebiliyorsunuz.
Ayrıca burada çeşitli şekerler satılıyor. Uzun kısa şekil şekil.Tren saati yaklaştı. Dottika’ya binip Eger’in yolunu tutuyoruz.
Gece yavaş yavaş çöküyor. Etrafta her şey şarap ile ilgili.
Trene yetişebilmek için ara sokaklardan koşturarak yürüyoruz. Nasıl oluyorsa garın arka taraflarında bir yerlerden çıkıp son anda Budapeşte trenini yakalıyoruz. Trenin penceresinden güneşin batışını seyretmek harika. Eger güzel anılarla arkamızda kalıyor. Yarın Pecs’e gideceğiz.

Ertesi sabah her turist gibi biz de sonunda teslim olup “HipHop”lara binerek şehri dolaşmayı, bazı yerlere gitmeyi planladık. Hedefimiz sonunda meşhur Géllert banyolarına görmek. Dolaşırken rastladığımız yapılar muhteşem insan hayran kalıyor. Dantel gibi işlenmiş. Budapeşte diğer Avrupa başkentlerine göre daha yeni bir şehir.
Saint-Etienne Bazilikasının önünden geçiyoruz.

Yapı 1906’da yapılmış. Heykellerle süslü. Budapeşte’nin Parlamento binası ile burası en fazla yüksekliği (96m) olan binalarından. Bu otobüslerin iyi yanı istediğiniz yerde iniyor aynı biletle sonra yeniden binebiliyorsunuz. Yalnız bence bu araçları çok iyi planlayarak kullanamazsınız hiçbir verim alamıyorsunuz. Nedeni bineceğiniz yerde otobüs saatlerinin farklı olması ve araçların belirli saatlerde seferlerinin bitmesi. Bir türlü yetişemiyorsunuz. Yani nerede inerseniz inin tekrar binmek için epey bekliyorsunuz.
Yollardan geçerken anlatılanları kulaklıkla dinliyorsunuz. İlk defa Türkçenin kullanıldığı bir “HipHop”a rastladım. Sevindim. Artık bizim de seyahat edebileceğimiz kabul edilmiş gibi. “FesztyFonciere” Sarayından geçiyoruz. Bu yapı bir zamanlar New-York’taki Gresham Sarayı kadar ünlüymüş. Şimdi butik ve antikacıların bulunduğu bir yer. Çatıda Tanrıların habercisi Hermes’in heykeli güzel gözüküyor.

Tuna ihtişamla akıyor. Nehir üzerinde gemiler dolaşıyor. Bu gece “Gece Turu” yapacağız. Şehri ışıklar içinde göreceğiz. Tuna nehri tam beş ülkeden geçiyor. Nehir derin değil. En fazla 12m. Bu yüzden gemilerin gövdeleri düz. 1838 yılında taşmış. Peşte tamamen sular altında kalmış. Bu sel felaketi binaların çoğunu harap etmiş. Bir de II. Dünya Savaşı üstüne gelince oldukça büyük bir yıkım yaşanmış. Şehir XVIII. yy ortalarında Peşte, Buda ve Eski Buda’dan oluşuyormuş. Bu turu seçmemizin bir nedeni de şehrin modern yüzünü görmek istememiz. Yeşil demir konstrüksiyonu ile “Özgürlük Köprüsü”1896 yılında imparator Franz Joseph tarafından açılmış.
Balina şeklinde yapılmış bir bina gerçekten çok orijinal. Tuna nehri kıyısında iki ambarın arasında kalan bu yapı “CET (Central European Time) Orta Avrupa Saati”. Binanın balina şeklinde olması Budapeşte şehrinin, Orta Avrupa merkezi olarak kabul edildiğini simgeliyormuş. Hem kültürel hem de ticari anlamda.

ZwackUnicum Müzesi buranın önemli bir yapısı. Unicum Macarların tanınmış bitkisel bir likörü. 1790 Yılından beri Zwack ailesi tarafından üretilmekteymiş. II. Dünya Savaşı sırasında Amerika’ya sığınan aile burada da likörü yapmış ama aynı başarıyı elde edememiş. Sonra yeniden ülkesine dönen aile yeniden üretime devam etmiş. Bir şişe Unicum bizimle birlikte Türkiye’ye seyahat etti. Leziz bir tat. İlk içildiğinde çocukların öksürük şurubu gibi ama daha sonra ağzınızda hoş bir tat kalıyor. Hatırı sayılır pahalı.
Şehrin modern yüzü, tarihi yüzü kadar güzel. Ultra modern rengârenk binalar. Özellikle pencereler dikkatimi çekiyor. Çatıları da unutmamak gerek.
1748 Yılında Avusturya İmparatoru II. Joseph tarafından kurulan Ekonomi ve Teknik Üniversite binası özellikle seramik işlemeli çatısıyla Tuna’nın kıyısına ayrı bir güzellik katıyor.

Sonunda Géllert Otel ve termal tesislerine vardık. Burası oldukça tanınmış bir termal. İniyoruz. Yanımıza mayolarımızı almıştık. Yani hazırız. Önce otel kısmını görüyoruz.
Otel 1912-1918 Yılları arasında yapılmış. Budapeşte aynı zamanda termalleri ile ünlü bir kent. Yüzün üzerinde doğal kaynak varmış. Termal cenneti. Termalin girişi otelin yan tarafında. Otelden geçiş sadece otel müşterilerine ait. Havanın çok sıcak olması bile turistleri burayı görme sevdasından vazgeçiremiyor. Caddedeki tabela sıcaklığı 33 derece gösteriyor. Büyük ve çok güzel bir demir işlemeli kapıdan giriyoruz.
Giriş muhteşem. Tavanlar çok yüksek ve güzel işlemelerle süslü. Her yerde heykel var. Tam bir termal kokusu alıyoruz. Sol tarafta hamam ve termal malzemeleri satılıyor. Giriş oldukça pahalı. Çeşitli paketler satın alabiliyorsunuz. Hem dış havuz hem iç havuz gibi. Kolunuza bir bant takıyorlar. Onunla içeri giriyorsunuz.
Metro kapısı gibi geçişlere bandınızı okutuyorsunuz. Dar koridorlardan soyunma kabinlerine ulaşıyorsunuz. Size anahtar veriyorlar. Güvenli. Temiz. Önce dışarıya çıkıyoruz. Heykellerle süslü havuzlar bizi karşılıyor. Bahçede bir büyük bir de biraz daha küçük bir havuz görülüyor. Küçük olanı termal. Önce büyük ardından küçük havuza giriyoruz. Sonra da içerdeki havuzlara geçiyoruz. Oldukça güzel ve büyük bir tesis. Ama çok kalabalık. Biz normal bir gün ve saatte gittiğimiz halde iğne atsan yere düşmez misali. Suyun faydasının fazla olduğu söyleniyor. Osmanlının hamam kültürü Macarları etkilemiş. Termal de çok olunca.

Epeyce vakit geçirdik. İçerdeki havuza bonesiz giremiyorsunuz. Orada satıyorlar. Çıkışta tekrar bandınızı okutuyorsunuz ve makina onu geri alıyor. Ancak o zaman çıkabiliyorsunuz. Hemen sağda otelin kafesi var. (CaféGéllert)Çok şık. Tuna manzaralı.Bir şeyler yiyip, içiyoruz. Fiyatlar diğer yerlere göre pahalı.
Tekrar otobüs durağında gelip beklemeye başlıyoruz. Ama gelen giden yok. Biz de metroya binmeyi planlıyoruz. Tuna kıyısında bir adam kendine taşlardan bir havuz yapmış aynasını koymuş, nehrin içinde tıraş oluyor. Elbiseleri de yanı başında. Evsizlerden sanırım.

Metroya binerek tren garına geliyoruz.1881′ de yapılan Keleti Merkez Tren istasyonu. Çok kalabalık. Salı günü Eger’e, çarşamba günü Pecs Kentine gideceğiz. Her iki bileti de aldık. Tren ucuz değil. Belediye görevlileri sıcak dolayısıyla insanlara su dağıtıyor. Hizmet. Eger’e daha basit bir tren ile Pecs’e daha konforlu bir tren ile seyahat edeceğiz.
Garda Suriye’deki savaştan kaçan göçmen gruplarını gördük. Gazeteciler röportaj yapıyorlardı. Geze geze Astorya otelin karşısındaki “Hip Hop” durağına geldik. Ve Matyas Kilisesi’ne çıkmak için Géllert tepesinde indik. Cumhurbaşkanı sarayına doğru yürüdük. Sandor Sarayı. 1944’e kadar Başbakan oturmuş, ondan sonra da Cumhurbaşkanı. Binanın adı ” Beyaz Ev” olarak geçiyor. Bu beyaz ev kavramında ne varsa çok değerli.

Bahçede Macar İmparatorluğunun ilk başbakanı GrofBethlenIstvan‘nın(1921-1931) heykeli bulunuyor. Birçok heykelin yanında elinde Macar bayrağının renklerini simgeleyen kurdeleler görüyorsunuz. Zarif. Burada şansımız yaver gidiyor ve askerlerin geleneksel nöbet teslim törenlerine rastlıyoruz. Askerlerin bir örnek siyah güneş gözlükleri takmaları ayrı bir âlem. Tören oldukça ilginç. Bir seremoni ile kapılarda nöbet tutan askerleri toplayıp gidiyorlar. Tören bittikten sonra Saint-Matthias Kilisesine doğru ilerliyoruz..
Tüm ihtişamıyla beyaz kilise ortaya çıkıyor. Aziz Matthias kilisesi bir Katolik kilisesi. İlk kez 1015 yılında roma tarzında yapımına başlanmış.1896 yılında gotik tarzda yeniden inşa edilmiş. Kilise Buda kalesi içinde yer alıyor.
Önceleri adı “Notre-Dame” mış ama daha sonraları 1458-1490 yıllarında yaşamış, ülkeyi yönetmiş derebeyi Matthias Corvin‘in adını almış. Anlatılanlara göre Matthias iki kez burada evlenmiş. Osmanlı’nın Macaristan’ı kuşatmasıyla burası camii olarak kullanılmış. Kanuni Sultan Süleyman Buda’yı alınca ilk namazını burada kılmış. Camiye çevrilince tüm freskler ve ikonlar sıvanmış ama hiçbirine zarar verilmemiş. Daha sonra rivayete göre buraya isabet eden bir top atışıyla meydana gelen patlamada kilise şapelinin yıkılmasıyla birlikte Türklerin buraya sakladığı Meryem Ana heykeli ve ikonlar ortaya çıkmış. Kilise 1723 yılında barok tarzda yeniden inşa edilmiş.

Balıkçılar tabyası ile Matthias kilisesi aynı meydanda. Bu değişik yapıda 7 Macar soyunu temsil eden 7 küçük kule yükseliyor. Kulelerin konik biçimde olmasının nedeni Macar çadırlarını temsil ediyor olmalarıymış. Şehrin en güzel görünümü burada. Adının böyle olmasının nedeni balıkçıların şehrin kuruluşu esnasında çok büyük kahramanlıklar göstermiş olmasıymış. Tuna ve Peşte en güzel buradan görülüyor. Bu yapıda bir ortaçağ havası var. Tam ortada güzel bir kafe var. İçerde keman çalan bir grup bu manzaraya eşlik ediyor. Bizim Türk olduğumuzu anlayınca “Üsküdar’a giderken.” şarkısını keman ile çaldılar. O sırada başka bir masadan gelen alkışa dikkat edince, Türk turistlerle rastlayıp selamlaştık. Müzisyenlerin CD’lerinden satın aldık. Çok güzel. Buranın tadına doyulmuyor. Çıkarken Türklerle sohbet ettik.

Almanya’da yaşıyorlarmış. Macar Kralı Istvan‘ın heykeli oldukça heybetli gözüküyor.1896’da yapılmış.
Kulelerin arasında geçişler, merdivenler bulunuyor. Satıcılar buralarda Macaristan’a has örtüler satıyorlar. Kapıdan geçerken heykeller dikkatimi çekiyor. Macar Krallarının heykelleri. Büyük boyutlarda yapılmışlar.
Buraya otobüs ile çıktık ama aşağıya yürüyerek inmeyi sokakları görmeyi istiyoruz. Sessiz yeşillikler içinde dar sokaklardan değişik yapıları görerek Buda’nın havasını koklayarak yürüyoruz. Pek güzel.
Yavaş yavaş akşam oluyor. HipHop’lardan aldığımız biletin içinde gemi turu da var. Epeyce yürüdükten sonra gemiye bineceğimiz yeri buluyoruz. Biraz erken geldiğimiz için tenha. Ama yavaş yavaş o kadar kalabalık oluyor ki facia. Bilette bir bardak içki de dâhil ama biz içmiyoruz. Oturacak yer bulmak çok zor. Bazı turistler hemen yerleşmişler ama tur boyunca fotoğraf çekebilmek için ikide bir ayağa kalkıyorlar. Sizsiz olun biraz fazla ücret ödeyin ama oturma yerleri olan düzgün gemilere binin. Budapeşte gece o kadar güzel ki tüm bu sıkıntıları unutuyorsunuz. Özellikle Parlamento Binası çok ışıklandırılmış. Mutlaka bu tur yapılmalı. İnsanı hayal âlemine götürüyor. Bir masal şehir. Bir saat geziyorsunuz. Tabii açıklamalar yapılıyor. Şehrin tarihi anlatılıyor.

Akşam rahat bir uykudan ve güzel bir kahvaltıdan sonra yola koyulduk. Niyetimiz sabahtan Budapeşte’yi daha sonra da Szentendre’yi gezmek. Gördüğümüz ilk yapı bir sinagogdu. Rumbach sokağı Sinegogu.1872 Yılında yapılmış. Restorasyon çalışmaları dolayısıyla kapalı. Ama zaten ibadet yeri olarak hizmet vermiyormuş. Daha ziyade sergiler açılıyor, tiyatro oyunları sergileniyormuş. Minareye benzer iki kulesi var.

Yola devam edince, Dob ile RumbachSebestyen caddelerinin kesiştiği yerde bir bina oldukça ilginç mimarisi ile beni şaşırtıyor. Ara sokaklardaki binalar kafeler derken bir hayli yürüdük.
1854-1859 yılları arasında yapılan Budapeşte’deki en büyük Sinagog’un önündeyiz. Dohany sokağının Sinegogu. Franz Liszt ve Camille Saint-Saens burada org çalmışlar. Burası Yahudilerin yerleştiği bir bölgeymiş. Yani getto. II. Dünya Savaşı sırasında Almanlar burayı radyo istasyonu ve ahır olarak kullanmışlar.
Avrupa’nın en büyük, dünyanın ikinci büyük Sinegogu. Şimdilerdeburada konserler festivaller yapılıyormuş. Herhâlde çekilen acılar biraz olsun hafifletilmek isteniyor.
Bahçesinde savaş sırasında öldürülen Yahudilerin mezarları bulunuyor. Ayrıca bahçede çok hoş bir ağaç heykeli var. HeykeltıraşImreVarga’nın eseri. Her yaprak ölen bir Yahudi’yi simgeliyor.
Karşıda eski bir apartmanın penceresinden yaşlı bir kadın dışarıyı seyrediyor. Her eski evde böyle bir baş görebiliyorsunuz. Belli ki evlerinde kalan yaşlılar. Bu beyaz saçlar eski yapılarla uyum içinde.

Binalar siyah, pembe, sarı o kadar güzel renklerde ve detaylı ki hangi birinin fotoğrafını çekeyim diye tereddüt ediyorum. Genelde eski ve restore görmemiş. Çok satılık levhası asılı.
Felsefe fakültesi o kadar güzel bir bina ki. Burada felsefe okumak kim bilir ne zevklidir.
Ulusal Müzeye varıyoruz. Bahçesinde güzel bir sergi ve bir heykelvar. İlgimi çeken terastaki banklar. Müzenin içi saray gibi.
Bahçede Macar şair JanosArany’nin heykeli yükseliyor. Budapeşte müzeler diyarı. Gez gez bitmiyor. Astoria otelinin bulunduğu Astoria durağından metroya biniyoruz.Budapeşte’ de metro oldukça eski. İlk hat 1896 yılında açılmış. Avrupa’nın en eski metrosu.70 li 80 ‘li yıllarda 2. ve 3.hat açılmış. Bir dördüncüsü de yapım halinde. Bileti aldıktan ve makinaya onaylattıktan sonra yürüyen merdivenlerin başında duran iki görevli biletinizi kontrol ediyor.
Devam edip Szentendre’ye gideceğiz ama bir durak metroda çalışma olduğu için Batthany metro durağında inip otobüse biniyoruz. Durakta göze çarpan Sainte – Anne Katolik Kilisesi ince işlemeleriyle çok zarif duruyor. Durağının karşısında market diye geçen bina ise saati ve tuğlalarıyla güzel bir yapı.

Otobüs ile gittikten sonra Hev ile devam ediyorsunuz. Banliyö treni. Fakat Szentendre şehir dışında olduğu için gelen görevliden tekrar bilet alınıyor Metro bileti burada geçerli değil. Biletler çok ucuz. Hev’den inince kendinizi aşırı bir sakinliğin ortasında buluyorsunuz. Merkeze ulaşmak için bir on dakika yürümek gerekiyor.
Szentendre Budapeşte’ye 25 km mesafede, minik pitoresk bir kasaba. Tuna Nehri’nin kıyısında. Antik bir ortaçağ şehri. “Sanatçılar Şehri” diye tanınıyor. Çok fazla sanatçının burada yeri var.
Oldukça turistik. Bence Macaristan’a göre çok pahalı. İzmir’in Çeşmesi-Alaçatı misali. En çok Türk turisti burada gördüm. Hatta o kadar ki birçok dükkân sahibi üç beş kelime bile olsa Türkçe öğrenmiş. Türklerin açtığı dükkânlar da var. Sanki Ege kıyılarında bir kasaba. Pazarlık yapmak mümkün.

Ana caddenin ortası boyunca stantlar kurulu. İncik boncuktan yiyeceğe kadar her türlü şey satılıyor. Dikkatimi çeken sanatçıların kendi yaptıkları ürünleri satmaları. Girişteki turizm bürosu size buranın tarihi yerlerini gösteren bir harita veriyor. Osmanlının Macaristan’ı kuşatması sırasında onlardan kaçan Sırpların bu köye sığındıkları söyleniyor.
SzittyaPita – KemencesKenyerlangoes. Burada pizza yapılıyor. Hem ucuz hem de leziz. Arka tarafta güzel bir de bahçesi var. Karnımız acıkıyor.
Sokağın ortasındaki stantta yemek pişiriliyor. Çevredeki koltuklara oturup yiyebiliyorsunuz. Pek ucuz değil ama çok beğendim. Çok renkli bir sokak. Ve çok kalabalık.
Marcipan Müze. Burası ilginç. Bademşekerini her şekilde yapıyorlar. Macaristan’ın simgesi haline gelmiş. Ben çikolata kaplı olanından yedim. Çok lezzetli.1935’ten beri yapılıyormuş. Pek ucuz değil. Ortadaki haç vebadan ölenlerin anısına dikilmiş. Hava değişti ve yağmur başladı. Aniden sırılsıklam olduk. Gezebilmek için yağmurun dinmesini bekledik.

Dükkânları geze geze Tuna’ya doğru yürüdük. Tuna kıyısında çok güzel kafeler var. Bir tanesine oturup
(CaféChristine) hem yağmuru seyrettik hem de o güzel tatlılardan yedik.
Kıyıdaki banklar belli ki sanatçılar tarafından boyanmış. Hepsi birbirinden güzel. Renkler, desenler. İnsan herhalde burada uzun ve keyifli bir zaman geçirebilir. Sanat ve doğa içiçe.
Budapeşte’ye dönüyoruz. Bugün tarihi Géllertfünikülerine binmek istiyoruz. Zincirli Köprünün tam karşısında yine bu köprünün mimarı Adam Clark tarafından yapılmış Buda Tünelini görüyoruz.1853-1857 Yılları arasında yapılan bu tünel önce yaya trafiğine açılmış ve daha sonra da araç trafiğine. Buda Kalesinin tam altında. Buda tepesi civarı bu bölgenin ilk yerleşim alanları. Buraları Unesco Dünya Mirasları arasında.
Buda kalesi ya da şatosuna GéllertFüniküleri ile çıkılıyor. Özel yapılmış demir kızaklarda hareket ediyor ve Buda şatosu ile Sandor Sarayı arasında.1870 ‘te yapılmış. O zamanlar tepeye çıkmak için kullanılıyormuş. II. Dünya savaşı sırasında şehrin diğer yapıları gibi burası da bombalanmış. İlk yapıldığında buharlı makinayla çalışıyormuş. Daha sonra 1985 yılında yeniden yapılmış ve elektrik ile çalıştırılmış. Şimdi sanıyorum sadece turistleri taşıyor. Binebilmek için uzunca bir kuyruk beklemek zorunda kalıyorsunuz.
Gidiş biletimizi aldık ama dönüş için bilet almadık. Zira yayan inmeyi düşünüyoruz. Tepede bizi muhteşem bir manzara karşıladı. Köprüleri tarihi kiliseleri ünlü Parlamento binasıyla şehir ayaklarımızın altında.
Buda şatosunun kapısından girdiğinizde hemen solda Budapest Terrace Kafe sizi davet edercesine bekliyor. İyiki oturmuşuz. Manzara ve şato kahvenin eşliğinde mükemmel.
Macaristan Ulusal Galerisi’nin bahçesinde dolaşıyoruz. Buda şatosunun hemen yanında yer alan galeri oldukça ihtişamlı. PrensEugene de Savoie(1663-1736)’nın atlı heykeli o kadar detaylı o kadar ince işlenmiş ki…
Galerinin bahçesinde Macar heykeltıraşMiklosLigeti’nin Tünde adlı heykeli elma veren bir kızı simgeliyor ve oldukça gerçeğe yakın.
Galerinin duvarındaki plaket dikkatimi çekiyor. Üzerinde ünlü Avusturyalı kompozitör Joseph Haydn yazıyor.” DieSchöpfung” (Yaradılış) oratoryosunu burada bir yaş günü kutlaması için seslendirmiş. Plaket bunun anısına. Şehirde birçok yerde ünlü kişiler anısına asılmış mermer plaketleri görmek mümkün.
Restore edilmiş kale duvarları arasında aşağıya indiğimizde VarkertBazar’a ulaştık.
Biraz heyecanlıyız. Bu akşam Devlet Macar Halk Dansları(NemzetiTancszinhaz) gösterisine bilet aldık. Bilet satan bayan bizimle Türkçe konuştu. Şaşırdık. Birkaç kez Türkiye’ye gelmiş.

Seyirci olarak fazla turist yok. Gösteriyi Macarlar seyretmeye gelmiş. Bina çok modern ve güzel. Tavanlar yüksek. VarkertBazar’ın içinde. Dış cephenin tamamen klasik olmasına karşın içerisi ultra modern. Biraz değişik bir şey başımıza geldi. Modern tuvaletlerin kapılarının arkasındaki yazılar çok ilginçti. Osmanlı’dan da söz ediliyordu. Buda kalesinin kuşatılmasından.
Tam zamanında salona girdik. Yerler numaralı değil. Önce Macarca bir konuşma ile oyunlar anlatıldı ve daha sonra gösteri başladı. Muhteşem. Dansçılar performanslarını hiç düşürmeden muhteşem bir gösteri sergiledi. Sonunda seyircilerle birlikte dans edildi.
Çıkışta gösterinin sarhoşluğu ile yürüdük. İngiltere kraliçesi Elizabeth’in heykelini gördükten sonra köprüyü geçerek otelimize döndük. Dünyanın her yerinde kraliçenin ya heykeline ya da resmine rastlamak mümkün. Bir gün daha bitiyor güzel anılarla…

Macarların önemli bir kısmının yaşadığı Avusturya’nın güneyinde Katolik Avusturya’yı istemeyen Macarlar 1673 yılında ayaklanarak, Osmanlı Devleti’nden yardım istemişler. 1683 yılında Vezir-i Azam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa komutasındaki Osmanlı Ordusu Macarlara yardım etmek için Avusturya’ya sefere çıkmış. Bu seferde bozguna uğrayan Osmanlı Ordusu, bundan sonra bölgede sürekli toprak kaybetmeye başlamış.
Türkleri Avrupa’dan tamamen uzaklaştırmak isteyen Papalığın da yardımıyla Avusturya Macaristan krallığının başkenti Budin’i yeniden ele geçirmiş, sonraki birkaç yıl içinde tüm Macaristan Osmanlı Devleti’nin elinden çıkmış. 1718 yılında imzalanan Pasarofça Antlaşmasıyla Macaristan yaklaşık 150 yıl süren egemenlik devrinden sonra bütünüyle Osmanlı’dan ayrılmış.

1848 ihtilali neticesinde Macaristan özerkliğini ilan etmiş ve Avusturya-Macaristan İmparatorluğu kurulmuş. Ancak Avusturya-Macaristan ilişkilerinin bozulması ve Macaristan’ın işgali üzerine KossuthLajos beraberinde 5000 kişi ile birlikte 1849 yılında Osmanlı topraklarına sığınmış ve iki yıl Kütahya’da yaşamış.

Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, I. Dünya Savaşı’nda alınan yenilginin etkisiyle 1918 yılında dağılmış. I. Dünya Savaşı sonunda Macaristan, “anayurt” olarak kabul ettiği Karpat Havzası’ndaki topraklarının önemli bölümünü kaybetmiş ve 10 milyon Macar ülke dışında kalmış. Günümüzde, Macaristan’a komşu ülkelerde önemli sayıda Macar azınlık yaşaması bu sebeptenmiş.

Macaristan, II. Dünya Savaşı’na 26 Haziran 1941 tarihinde Almanya’nın yanında yer almış ancak 19 Mart 1944’te Almanya’nın savaşı kaybetmesi üzerine, Nisan 1945’te Sovyet Ordusu Macaristan’a girmiş.1949’da ülke Komünist Sovyet Blok içinde yer almış.
Doğu Blokunun yıkılmasının ardından 23 Ekim 1989’da yapılan Anayasa değişikliği ile Parlamenter demokrasi rejimine geçilmiş.

Eşime doğum günü sürprizi yapmak adına daha kıştan Budapeşte biletlerini aldım. Macaristan’ı çok görmek istiyordu. Ben önceden gitmiştim ama bu kez daha detaylı gezerim diye düşündüm. 4 Ağustos doğum gününü orada kutlamak onun için inanılmaz bir mutluluk oldu.

Sabah erken saatte İzmir’den İstanbul Sabiha Gökçen Havalimanına uçtuk. Pegasus havayolları artık hiç bir ikramda bulunmuyor. Bilet fiyatlarını ucuzlattıkları için olsa gerek uçakta her şey para ile alınabiliyor. Tabii bu uzun uçuşlarda hiçte iyi olmuyor. Pilot uçuş süresini 2 saat 45 dakika veriyor. Saat farkı da işin içine giriyor. Macaristan yeşil pasaporta vize almayan ülkelerden. Yerel saat ile 11.45’te Budapeşte’nin LisztFerenc Havaalanına iniyoruz.
Macarlar, Polonyalılar gibi ünlü piyanistlerinin adını havalimanına vermişler. Pasaport kontrolünün önünde uzun bir kuyruk var ama korktuğum gibi olmadı sıra çabuk ilerliyor. Türkiye’den birçok tur bu mevsim Macaristan’a turist götürüyor. Turlarda gençler var. Bir an düşünüyorum bu genç insanlar neden kendi başlarına seyahat etmiyorlar diye…

Macar polisi efendi bir tavır ile pasaportu damgalıyor. Macarlar Avrupa Birliğinde olmalarına karşın hala çoğu yerde kendi para birimlerini kullanıyorlar. Forint.(Ft) Az da olsa para bozdurduk. Günlerden cumartesi olduğu için döviz bürosunu açık bulamayabiliriz diye düşündük ama yanılmışız. Her yerde döviz bürosu var ve geç saatlere kadar açık. 100€ için 224 Ft verdiler. Ama şehirde yeniden 302 Ft kadar bozdurduk. Her döviz bürosunda değişik bir kur. Kimi komisyon alıyor kimi almıyor.
Havaalanından çıkınca iki çeşit taksi var. Birine bilet alıyorsunuz diğerine biletsiz biniyorsunuz. Havalimanı ile merkez arası bayağı uzak. Daha önceden ayırttığımız 7 SeasonsApartments’a geliyoruz Daha sonradan anlıyoruz ki tuttuğumuz daire tam merkezde. Buradan her yere ulaşmak çok kolay. Bina “Király utca”’da. Utca Macarcada sokak demek.
Király ise kral demekmiş. Ben daha çok kiraza benzetmiştim ama… Macarcada Fransızca gibi harflerin üzerinde işaretler var. Ayrıca “ö” ve “ü” harfleri kelimelerin çoğunda kullanılıyor. Bazı harfler yazılıyor ve okunmuyor. Eğer uzaktan bir yerden Macarca konuşmalar kulağımıza gelirse bir an için Türkçe konuşuluyor sanıyorsunuz.
Taksiye 27 € ödedik. Aslında dönüşte metro ve otobüs kullanarak havaalanına gelmek için 800 Ft verdik. İnsan tam yeri bilmeyince acemi oluyor. Apartmanın altında pazar var. Daha sonra inip bakarız dedik. Tam giriş kapısını bulmakta zorlanıyorduk ki bir görevli gelip kapıyı açtı. Daire çok güzel. Mutfağında gereken her şey var. Ayrıca resepsiyondakiler de güler yüzlü ve bize çok yardımcı oldular. Anlaşılan Macaristan uzun süren işgaller ile değişip durmuş.

Bu sabah çok erken saatte kalktığımız için biraz yorulduk ama yine de kendimizi dışarı atarak bir an önce şehri yaşamak istedik. Cadde boyunca ilerleyip önce Deak Meydanına geldik. Burada gerçekten ilginç bir yapı olan Anker Sarayı ya da “AnkerEvi” bulunuyor. Bina 1910 yılında yapılmış. Eskiden çok sayıda insan bu binada otururmuş ama şimdilerde daha çok restoran, mağazalar var. Hatta tam altında bizim alışveriş yaptığımız büyük bir market göze çarpıyor.
Meydanda “Hip Hop tur” elemanları etrafınızı çevirip tur satmak istiyorlar. Daha sonra diyoruz. Fazla yürümeden Tuna ( Duna) Nehri gözüküyor. Tam nehir kıyısında ilerleyen sarı bir tramvay dikkatimizi çekiyor. Ayrıca bronzdan güzel heykeller buraları süslemiş.

Köşede “Dunacorso Restoran”a oturuyoruz. Hem nehri seyredip hem de Macarların meşhur Gulaşından yiyoruz. Yemekler çok leziz. Biraları da harika. Soproni marka bira içiyoruz. Burada en pahalı şey su. En fazla parayı su içebilmek için ödedik. Aslında çeşmeden akan suyun içilebildiğini söylüyorlar ama pek güvenemedik açıkçası. Kıyı boyunca ilerliyoruz. Bronz heykeller ve özellikle banklar dikkatimi çekiyor. Kol koyacak yerlerinin olması ve birbirinden bağımsız oturma yerleri. Bronzdan küçük Cin Heykeli. Heykeller o kadar güzel yapılmış ki insan hayran oluyor.
Başka bir meydana varıyoruz. Burada Baron EötvösJozsef’in heykeli yükseliyor. Macar yazar ve politikacı. İntercontinental Hotelin önünde pek heybetli.

Hedef Zincirli Köprüden geçmek olunca yürümeye devam ediyoruz. Yemyeşil bir meydan bizi karşılıyor. SzechenyiIstvan Meydanı. FerencDeak’ın heykeli oldukça ihtişamlı. Macar, avukat, noter ve politikacı. Metro istasyonuna adı verilmiş.
Çimlerin üzerinde yerden çıkan dev bir heykel çalışması modern sanatı yansıtıyor. Sanatçı ErvinHerve-Loranth tarafından yapılmış bu çalışma oldukça ilginç geliyor. Bir türlü buradan ayrılamıyorum. Bu kadar güzel bir çalışma. Sanatın sonu yok. Arka planda yer alan bina bugün FourSeasons Oteli olarak kullanılan Gresham Sarayı.1906 Yılında yeni sanat mimarisine uygun biçimde yapılmış.

Artık zincirli köprü çok yakın. Nerdeyse Parlamento Binası kadar ünlü. Budapeşte’de Tuna nehrinin iki yakası Buda ve Peşte’yi birbirine bağlayan 10 köprü var. Bunlardan ikisi yeni. Eski köprülerin hepsi II. Dünya savaşı sırasında yıkılmış. Bunlar savaştan sonra restore edilmiş.
Sadece Marguerite Köprüsü tamamen yeni olarak yapılmış. Elisabeth Köprüsü bombalandığında üzerindeki insanların tümü ölmüş. Bir hayli kalabalıkmış.
Zincirli Köprü 1839 yılında Kont Istvan Szechenyi’nin projesiymiş. İngiliz Adam Clark tarafından yapılmış. Köprüye girişte sağda ve solda aslan heykelleri bulunuyor. Bir efsaneye göre, heykeltıraş heykelleri çok mükemmel yaptığını eğer bir hata bile bulunsa intihar edeceğini söylemiş. Herkes aslanlara bayılmış ama bir çocuk “Neden bu aslanların dili yok? ” diye sorunca bakmışlar ki gerçekten yok. Onun üzerine heykeltıraş kendini köprüden atarak intihar etmiş. Ne onur…

Köprünün zincirleri İngiltere’den getirtilmiş. Herhâlde o zamanlar Macaristan bunları imal edecek güçte değilmiş. Karşıya geçtiğinizde sizi yine bir meydan karşılıyor. Ve meydanda ünlü GellertFüniküleri. Daha sonra çıkmayı düşündüğümüz için Tuna nehrinin ikinci paralelinden ilerliyoruz. Artık şehrin Buda kısmındayız. Budapeşte İzmir’in Karşıyaka ve Güzelyalı’sı gibi iki yakadan oluşuyor.
Jégverem caddesinde sağlı sollu ilginç yapılar var. Benim dikkatimi çeken devasa apartmanlarda sadece bir ya da iki balkonun olması. Belki de sonradan ilave edilmişlerdir. Bir otelin camlarını temizleyen kişilerin iş güvenliği ilgimi çekiyor. Memleketimi düşünüyorum.
Oldukça eski ve orijinal binalar arasında ilerliyoruz. Her tarafta bir yol çalışması ya da restorasyon var. Bir bakıyorsunuz yolu kapamışlar bir bakıyorsunuz açmışlar. Nehir kıyısından Parlamento Binası gözüküyor.

Protestan Kilisesi mimar SamuPecz tarafından 1896’da yapılmış, yüksek ve güzel bir yapı. Aynı mimar şehirdeki Merkez Pazarı da yapmış. Daha birçok eseri var. Bahçede ise bir heykeli. İçeriye girmek istedik ama ülkede rastladığımız çok az sayıda suratsız insanlardan olan bir din görevlisi içerde etkinlik var diyerek bizi almadı. Bu olayın bir turist için ne kadar önemli olduğunu düşünürsek bu sektörü canlandıran güler yüzlü insanlar demek uygun olur.
Şehirde adım başı bir çeşme var. Civarlarında da yerlerde yatan evsiz barksızlar. Dilenci yok ama bu da üzücü.
BudaiVigado. Bina 1898 ile 1900 yılları arasında inşa edilmiş. İlk yapıldığında silah deposu olarak kullanılıyormuş ama şimdi Kültür Merkezi.300 kişiden fazla seyirci alabilen bir tiyatro salonu var. Ayrıca içerde ve dışarda halkın oturabileceği kafeterya ve restoranlar güzel bir bahçe insanı ferahlatıyor.Devlet sanatçılarının folklor gösterileri burada yapılıyor. Bahçede Louis Corvin tarafından yapılmış bir çeşme bulunuyor. Çeşmede eski Macar giysileriyle bir avcı ve köpeğinin heykeli yükseliyor.LajosKutja, çeşmesi.

Kafelerdeki yazılar dikkatimi çekiyor. Dil ne garip bir şey. Caddenin bitimine yakın CaféLanchidSörözö’de oturuyoruz. Dışarıya masalar koymuşlar ama esas içerisi orijinal. Film afişleriyle süslü. Hava çok sıcak olduğu için dışarıda oturmak iyi geliyor. Tekrar yola koyuluyoruz. Zincirli Köprüden geçmek yerine bu sefer düz devam ediyoruz
Buradan Varbazar’a geliyoruz. Burası 2014 yılında restore edilmiş. Restorasyon yapılırken de eskiye uygun bazı ilaveler yapılmış Burada konserler ve çeşitli gösteriler yapılıyor.Aynı zamanda da şehrin panoramik manzarası pek güzel. Gelinler mutlu anlarını burada fotoğraflıyorlar. Asıl bina ünlü mimar MiklosYbl tarafından yapılmış.1875 ve 1883 yılları arasında tamamlanmış.
Yürümeye devam edince Tuna nehri kıyısında VarkertPalota karşınıza çıkıyor. Burası 1875-1883 yılları arasında MiklosYbl tarafından Buda kalesinin bir bölümü olarak yapılmış.1992 yılında restore edilmiş. Kasino olarak kullanılmış. Şimdilerde çeşitli aktivitelerin yer aldığı bir yapı olarak kullanılıyormuş. Küçük bir saray gibi.
Tam karşısında (1914-1918) I.Dünya savaşını simgeleyen devasa heykeller karşımıza çıkıyor. Asker heykelleri, o kadar büyük ki insan ürküyor.

Yürümeye devam ediyoruz. Anlaşılan bir günde yürüye yürüye Budapeşte’yi gezmeyi hedefliyoruz. Ama pek küçük bir şehir değil. Evet, bence en iyi gezgin en çok yürüyen kişi. Başka türlü tüm güzel detayları kaçırıyorsunuz. Ve yine bence zaman kısıtlaması olmadan biraz da yol bizi nereye götürürse diye gezmek. Sanırım seyahatin en can alıcı noktası bu.
Elizabeth Köprüsü gözüküyor. Bembeyaz bir köprü. Buradan karşıya geçeceğiz. Tam tepe,Gellert Tepesinde Hürriyet heykeli muhteşem.
Epeyce dolaşarak köprüye çıkıyoruz. Köprüden geçerken polis motosikletleri trafiği durduruyor. Ben acaba önemli biri mi geçecek derken bir de bakıyoruz motosikletler geçiyor. Çok değişik çok çeşitli motorlar. Yarış olsa gerek.
Karşıya geçildiğinde bir Katolik kilisesi(NagyboldogasszonyFőplébánia)görünüyor. Türkler burada iken cami olarak kullanılmış.1723 yangınından sonra epey hasar alan kilise çok iyi restore edilmiş. Yolun sağ tarafında Matyas City Hotel’in binası oldukça değişik. Eminim manzarası da güzeldir.

Buradan ünlü cadde VaciUtca ‘ya giriyoruz. Trafiğe kapalı ve lüks mağazaların bulunduğu bir yer. Tam köşede Boudda- Bar-Hotel var. Bina 1899’da yapılmış. Oldukça güzel.
Sokağın bitimine doğru iki yer çok ilgimi çekiyor. Bunlardan biri Philanthia diğeri ise SzamosMarcipanGourmet Haz.Philanthia çiçek ve hediye mağazası.Szamos ise ünlü kafe. Bu kafe özellikle çikolatalarıyla ünlü. Marcipan Macaristan’ın dünyaca tanınmış badem ezmesi çikolata ile karışık. Szentendre gezimizde ilk yapıldığı yere gittik. Macarlar tatlı, özellikle de çikolatalı tatlı konusunda muhteşemler. Yolunuz buralara düşerse bir kafede bu lezzetlerden tatmanızı öneririm.
Buradan geniş bir meydana çıkıyorsunuz. Vörösmarty Meydanı. Sizi bir heykeller topluluğu karşılıyor. Bu Macaristan’ın ünlü şairi MihalyVörösmarty’nin heykeli.(1800-1885)
Meydanda soluklanmak için Gerbeaud kafeye oturuyoruz. Harika bir yer. Yediğim tatlının tadını unutmak mümkün değil. Hava çok sıcak olduğu için dışarıya masalar konulmuş. Ama ben içeriyi görmek istedim. Saray gibi. 1858 yılından beri hizmet veriyor. Adını Emile Gerbeaud’dan almış. İsviçreli bir pastacı. İçtiğim kahvenin üzerindeki resim de çok güzeldi.