Başkan Dr. Cemil Tugay, “Kendi sanatçılarımızın kıymetini biliyoruz, gerek üretmeleri gerekse ürettiklerini sergilemeleri için onlara imkân sunmaya devam edeceğiz” dedi.

İzmir Büyükşehir Belediyesi, Folkart ve Folkart Gallery iş birliğinde Kültürpark Atlas Pavyonu’nda iki önemli sergiye ev sahipliği yapıyor. 29 Ağustos-9 Eylül tarihlerindeki 94. İEF kapsamında ziyarete açılacak sergiler, fuar sonrasında da İzmirlileri ağırlamaya devam edecek. Atatürk’e ait fotoğraf ve kişisel eşyaların ilk kez sergilendiği “Ve Mavi Gözleri Çakmak Çakmaktı” Mustafa Kemal Atatürk sergisi ile dünyaca ünlü medya sanatçısı Refik Anadol’un veri bilimi ve yapay zekâyı sanatsal bir dile dönüştürdüğü Şifanın Algısı ve dünyada ilk kez İzmir’de sergilenecek Makine Rüyaları: Ege eserleri ile ilgili ön gösterim yapıldı. Törende konuşan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay, “Kendi sanatçılarımızın kıymetini bilen yöneticilerdeniz. Gerek üretmeleri gerekse ürettiklerini sergilemeleri için onlara pek çok başka imkân sunmaya devam edeceğiz. Bu yolda herkesin desteğini, katkısını bekliyoruz. Bu sergimiz, üç gün sonra açacağımız fuarımız, şehrimize hayırlı olsun. İnsanlarımızı buraya bekliyoruz” diye konuştu.

Sergiyi gezdiler
Sergiye, ev sahipleri İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay ve eşi Öznur Tugay ile Folkart Yönetim Kurulu Başkanı Mesut Sancak’ın yanı sıra İzmir’in sanat, iş dünyası ve siyasi parti temsilcileri de katıldı. “Ve Mavi Gözleri Çakmak Çakmaktı” Mustafa Kemal Atatürk sergisinin proje direktörü ve küratörü Fahri Özdemir, Başkan Tugay ve eşi Öznur Tugay’a sergiyi tanıttı. Refik Anadol’un eserleri ise davetlilerin büyük ilgisini çekti.

“Başa çıkamayacağımız hiçbir zorluk yok”
Düzenlenen törende konuşan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay, “Bugün 26 Ağustos 2025… 103 yıl önce Gazi Mustafa Kemal Atatürk, önce inandırdığı, sonra bir araya getirdiği, şahlandırdığı bir milleti, bir orduyu, Büyük Taarruz ile hareketlendirdi. 9 Eylül’de, üzerinde yaşadığımız bu topraklarda, bu dünyanın sonuçlanacak en muhteşem zaferlerinden birinin ilk gününü yaşattı. Böylesine anlamlı günde tarihimizin en büyük kahramanı olan Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü, onun resimleriyle, ona dair hatıralarla anıyor olmak, böyle bir serginin açılışını yapmak tüm İzmir için, tüm İzmirliler için büyük bir onurdur. Bu serginin oluşmasında emeği olan herkese çok teşekkür ediyoruz. Ne mutlu bize ki böyle şanlı bir tarihe sahibiz. Böyle gurur duyduğumuz zaferlere sahibiz. O günlere bakıp da bugün başa çıkamayacağımız hiçbir zorluk olmadığını, yenemeyeceğimiz hiçbir güçlük olmadığını düşünmemiz için bu serginin başka bir vesile olacağını düşünüyorum. Bütün İzmirlileri bu sergiyi gezmeye davet ediyorum” diye konuştu.

“Dünyada ilk kez İzmir’de sergilenecek”
İzmir Enternasyonal Fuarı’nın dünyanın en eski fuarlarından biri olduğunu kaydeden Başkan Tugay, “İzmir Enternasyonal Fuarı, uzun zaman hem Türkiye’nin tanıtımı, hem de diğer ülkelerin Türkiye’de kendilerini tanıtmaları için ev sahipliği yapmış bir etkinliktir. Bu etkinliği, öncelikle sürdürmek, daha sonra geliştirmek için çaba içindeydik. Kültürpark ve fuarı gezmeye gelenlerin unutamayacakları bir başka tadı onların ağzında bırakmak için Refik Anadol’un iki eserini de burada sergileyeceğiz. Folkart ailesinin de büyük gayretleri ile bu iki eseri de burada görme şansına sahip olacağız. Refik Anadol’u bütün dünya tanıyor. Ne mutlu bize ki iki eserinden biri, dünyada ilk kez İzmir’de sergilenecek. Atatürk’ün sergisi ile beraber çok sayıda İzmirliyi burada mutlu edecek bir sergi” ifadelerini kullandı.

“İzmir, sanatçı fabrikasıdır”
Sanata ve sanatçıya önem verdiklerini söyleyen Başkan Tugay, “Bunu, Atatürk’ün gözüyle değerli buluyoruz. Çünkü ‘Sanatsız kalan bir milletin hayat damarlarından biri kopmuş demektir’ diyen bir lider, medeniyetin, çağdaşlığın, gelişmişliğin ancak sanat ve bilimle olacağını defalarca bize söylemiştir. İzmir, sanatçı fabrikasıdır. İzmir’de sanat doğal olarak yeşerir ve gelişir” dedi.

“Bizleri onurlandırıyor”
Folkart Yönetim Kurulu Başkanı Mesut Sancak ise şöyle konuştu: “Bu serginin diğer Atatürk sergilerinden farkı, Çanakkale dönemi dahil, Atatürk’ün 1907’den 1938’e kadar uzanan liderlik, Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet yolculuğunu bütünlük içinde sunmasıdır. Bu serginin tümü dokunaklı ve hepimizi sarsacak görüntülerle dolu. Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve arkadaşlarının Kurtuluş Savaşı’nda gösterdikleri büyük özveri, halkımızın verdiği mücadele, bu ülkenin hangi zorluklar içinde kurulduğunu ve kurtulduğunu her adımda bize hatırlatıyor. Hepimiz bu sergiyi gezdikten sonra bu güzel topraklar üzerinde hep birlikte kardeşçe yaşayarak geleceğe hazırlanmanın tatlı telaşı içinde olmalıyız. Bu sergiyi Atlas Pavyonu’na taşımak çok önemliydi ve bize bu konuda destek olan İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Başkanımıza çok teşekkür ediyorum. Türkiye’nin adını tüm dünyaya duyuran yeni medya sanatçısı Refik Anadol’un iki sunumunu da Atlas Pavyonu’nda paylaşabileceğimiz için çok mutluyum. Bu konu da Başkanımızın önerisi ve isteğiydi. İki sunumdan birinin dünyada ilk kez İzmir’de sergileniyor olması da ayrıca şehrimizi ve bizleri onurlandırıyor”

Refik Anadol’dan mesaj var
Törende, Refik Anadol’un yazılı mesajı da davetlilere okundu. Mesajda, “Değerli misafirler, hepinizi içtenlikle selamlıyorum. Şu an Los Angeles’ta dünyanın ilk yapay zekâ müzesinin çalışmaları dolayısıyla bulunduğum ve aranızda olamadığım için üzgünüm. Fakat eserlerimizin bu şehirde sizlerle buluşmasından büyük bir onur duyuyorum. Özellikle çok kıymetli Atatürk sergisi ile beraber Şifanın Algısı isimli eserimiz, insan zihninin iyileşme süreçlerini yapay zekâ aracılığıyla şiirsel bir görselliğe dönüştürüyor. Makine Rüyaları: Ege ise bu toprakların rüzgârlarını, dalgalarını ve iklimini dijital bir hafızaya kaydederek yeniden hissetmemizi sağlıyor. Sanat ve teknolojinin kesişiminde kurulan bu yolculuğun sizlere yeni ufuklar açmasını diliyorum. Hepinize güzel bir akşam diliyorum” ifadeleri yer aldı.

Refik Anadol’un eserleri 30 Eylül’e kadar ziyaret edilebilecek
Çağdaş sanat dünyasında öncü konumda yer alan Refik Anadol’un Şifanın Algısı çalışması, ruh sağlığı tedavisi gören bireylerin beyin verilerinden yola çıkarak empati ve şefkati tetikleyen bir yapay zekâ veri heykeli olarak dikkat çekiyor. Makine Rüyaları: Ege ise Ege Denizi’nin çevresel verilerini dijital pigmentlere dönüştürerek doğayla yeniden duyusal bir bağ kurulmasına olanak tanıyor. 8 dakikalık eser, hem uzaktan izlenilebilen hem de ayna aracılığı ile sonsuzluk hissi veren bir çalışma olarak dikkat çekiyor. Anadol’un eserleri, Folkart’ın destekleriyle 29 Ağustos-30 Eylül tarihleri arasında Kültürpark’ta sanatseverlerle buluşacak.

Atatürk’ün özel eşyaları da sergide yerini aldı
“Ve Mavi Gözleri Çakmak Çakmaktı” Mustafa Kemal Atatürk sergisi, Atatürk’ün annesi Zübeyde Hanım’ın yazdığı mektup ile Mustafa Kemal Atatürk’ün kullandığı birçok özel eşyayı barındırıyor. Proje direktörlüğü ve küratörlüğünü Fahri Özdemir’in üstlendiği sergi, 476 eser ve 250’nin üzerinde benzersiz fotoğraf ile 1907’den 1938’e kadar uzanan Atatürk’ün liderlik yolculuğunu gözler önüne seriyor. 29 Ağustos-21 Aralık tarihleri arasında ziyaret edilebilecek serginin en çarpıcı unsurlarından biri de Atatürk’ün sağlık geçmişine ışık tutan objeler oldu. Defalarca elektrokardiyografi (EKG) çektirdiği cihazı, kullandığı tansiyon aleti, kişisel eşyaları ve onun imzasını taşıyan belgeler, sergilenen en sıra dışı parçalar arasında yer alıyor.

1600 yıllarda biri kutlanan anneler günü her sene Mayıs ayının 2. Pazar günü kutlanır.

Belçika, Danimarka, Finlandiya, İtalya, Türkiye ve Avustralya gibi ülkelerde Anneler Günü mayıs ayının ikinci pazarında kutlanmaktadır.

Başkenti Brüksel olan, Avrupa Birliği ve NATO askeri ittifakına ev sahipliği yapan Belçika’nın 50,781 teyit edilmiş COVID-19 ve 8,339 ölüm vakası vardır.

Bununla birlikte, yeni vakaların oranı, hastaneye kabuller ve ölümler Nisan ayı başlarındaki zirvelere göre istikrarlı bir şekilde düştü.

Belçikalı aileler Pazar günü, ‘Anneler Günü’nü sosyal bir mesafeye saygı göstererek evlerinde dört kişiye ve her zaman aynı kişilere ev sahipliği yapmak şartıyla kutlayacaklar.

Corona virüsü salgını nedeniyle bu sene Belçika da Anneler Günü karantina önlemleri ile kutlanacak.

Türkiye’de anneler günü bugün (10 Mayıs 2020) tarihinde kutlanacak.

Tarihteki ilk anneler günü kutlamaları, antik Yunan’da, tanrıların anası Rhea onuruna düzenlenen bahar kutlamalarına dayandırılabilir. 1600’lerin İngiltere’sinde “Anneler Pazarı” kutlanırdı.

Hıristiyanlığın Avrupa’da yaygınlaşmasıyla kutlama biçim değiştirerek “Kilise Ana” kutlamasına dönüştü. Kendilerine hayat veren ve kötülüklerden koruyan gücün “Kilise Ana” olduğuna inanılırdı. Zamanla kilise festivali ile “Anneler Pazarı” kutlamaları karıştı ve insanlar, kiliseyle birlikte annelerine de şükranlarını sunar oldular.

Anneler Günü Dünya’da farklı günlerde kutlanır. En yaygın şekliyle Mayıs ayının ikinci haftasındadır.

Belçika, Türkiye ve diğer ülkeler’de kutlanan Uluslararası Anneler Günü’nün kökeni ABD’ye dayanıyor.

ilk Anneler Günü töreni, 1908 yılında ABD’nin Batı Virginia eyaletindeki bir kilisede düzenlendi. Bu kutlamadan çok anma töreni Anna Jarvis tarafından düzenlendi.

Anna Jarvis, bundan üç yıl önce yine bir Mayıs gününde annesini kaybetmişti.

Jarvis, 1908 yılında da annesinin ölüm yıldönümünü takip eden ilk pazar günü kilisede sadece kendi annesi değil, hayatını kaybetmiş tüm annelerin anısına bir tören düzenledi.

Törenin düzenlendiği tarih mayıs ayının ikinci pazar gününe denk geliyordu.

TÜRKİYE’DE 1955’TE KUTLANMAYA BAŞLANDI

Modern Anneler Günü ve tarihinin Mayıs ayının 2. Pazar günü olmasının adresi ise ABD’dir.

Sosyal aktivist Anna Jarvis Anneler Günü’nün modern yaratıcısı olarak kabul edilmektedir.

İlk kez 1908 yılında Jarvis annesi adına bir anma töreni düzenlemiş ve organizasyonu ilk Anneler Günü’nü kutlamıştır.

Jarvis, Anneler Günü’nün resmi olarak kabul ettirme çalışmasına annesinin vefat ettiği 1905 yılında başlamıştır.

Annesinin hatırasını onore etmek isteği ile yola çıkan Anna Jarvis, annelerin insanlar için dünyadaki herkesten daha önemli olduğunu düşünüyordu.

Bunun için de tüm anneler için özel bir gün olsun istedi.

Türkiye’de ise Anneler Günü’nün mayıs ayının ikinci pazarında kutlanması Türk Kadınlar Birliği’nin girişimleriyle 1955 yılında kabul edildi.

İlk Anneler Günü’nde yılın annesi olarak Erzurumlu Nene Hatun seçildi.

23 Nisan Ulusal Egemenlik Ve Çocuk Bayramı’nın 100. yıl kutlamaları, korona virüs salgını ve salgınla mücadele kapsamında ilan edilen dört günlük sokağa çıkma kısıtlaması nedeniyle meydanlarda yapılamayacak.

İzmir Büyükşehir Belediyesi 100. yıl coşkusunu evlere taşımak için etkinliklerinin hepsini İzmirTube ve İzmir Büyükşehir Belediyesine ait tüm sosyal medya hesaplarından eşzamanlı yayınlanacak.

Etkinlik takvimi şu şekilde belirlendi:

22 Nisan Çarşamba

09.30 Çocuklar İçin Masal Saati

10.00 Bando Şehir Turu

12.00 Çocuklar İçin Sihirbaz Gösterisi

14.00 Atatürk ve İnsan Hakları Beyannamesi

15.00 İZDENİZ Gemilerinin Körfez’den Halkı Selamlaması

18.00 İZELMAN Öykü Yarışması Ödül Töreni

21.30 Arabalı Vapurda Haluk Levent Konseri

23 Nisan Perşembe

10.00 Sanatçılardan 100. Yıl Kutlama Mesajları

10.00-13.00 Tunç Soyer Şehir Turu

15.00 İzmir’den Dünyaya Barış, Sevgi ve Özgürlük Konseri

17.00 Zülfü ve Ferhat Livaneli ile 100. Yıl Milli Egemenlik Söyleşisi

18.30 Çocuklarla Pencereler Renkleniyor CO-LORFULLY’20

20.59 Işıkları Aç-Kapa

21.00 Balkonlarda

Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk aramızdan ayrılışının 80. yılında Dolmabahçe Sarayı ve Anıtkabir başta olmak üzere yurdun dört bir yanında anma törenleri düzenleniyor. Saat 9’u 5 geçe çalan sirenlerle hayat durdu.

Ebediyete intikalinin 80. yılında Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün hayata gözlerini yumduğu Dolmabahçe Sarayı’ndaki odası ve Anıtkabir ziyaretçi akınına uğradı. Resmi anma programları kapsamında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, devlet erkanı ve siyasi parti temsilcileri ile beraber Anıtkabir’i ziyaret etti.

Erdoğan başkanlığındaki heyet, Atatürk’ün mozolesine çelenk bırakarak, saygı duruşunda bulundu. Anıtkabir’deki törene Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay, TBMM Başkanı Binali Yıldırım, CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, kuvvet komutanları, yüksek yargı mensupları ve bakanlardan oluşan heyet katıldı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, ardından Misak-ı Milli Kulesi’ne geçerek, Anıtkabir Özel Defteri’ni imzaladı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, deftere şunları yazdı: “İstiklal Harbimizin Başkomutanı ve Cumhuriyetimizin kurucusu olan şahsınız vefatınızın 80. yıl dönümümde bir kez daha rahmetle anıyoruz. Zati alinizin ve aziz şehitlerimizin emaneti olan Türkiye Cumhuriyeti, dahili ve harici bedhahların saldırılarına rağmen, dünyanın en güçlü ve müreffeh devletlerinden biri yapma yolunda kararlıkla yürüyoruz. Cumhuriyetimizin 95. sene devriyesinde açılışı yaptığımız İstanbul Havaalanı, milletimizin en son gurur abidesi olarak tarihe nakşolmuştur. Ruhun şad olsun.” Erdoğan daha sonra Beştepe Millet Kongre ve Kültür Merkezi’nde Atatürk’ü Anma Programı’na katılacak.

TBMM’DE TÖREN…

Büyük Önder Atatürk’ün ebediyete intikalinin 80’inci yılı dolayısıyla TBMM’de tören düzenlendi. Törene TBMM Başkanvekili Levent Gök, AK Parti Grup Başkanvekili Muhammed Emin Akbaşoğlu, TBMM Katip Üyesi ve İYİ Parti Balıkesir Milletvekili İsmail Ok ile Meclis bürokratları ve çalışanlar katıldı.
Gök, Atatürk Anıtı’na kırmızı beyaz karanfillerden oluşan çelenk bıraktı. Törende daha sonra Atatürk’ün vefat ettiği saat 09.05’te sirenlerin çalmasıyla saygı duruşunda bulunuldu, İstiklal Marşı okundu.

Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün, ebediyete intikalinin 80. yıl dönümü dolayısıyla vatandaşlar, hayata gözlerini yumduğu Dolmabahçe Sarayı’na geldi.
Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün, ebediyete intikalinin 80. yıl dönümü dolayısıyla vatandaşlar, hayata gözlerini yumduğu Dolmabahçe Sarayı’na geldi.

DOLMABAHÇE’DE İNSAN SELİ…
İstanbul’daki anma etkinliklerinin adresi ise Dolmabahçe ve Caddebostan sahiliydi. Sabahın erken saatlerinde Atatürk’ün hayata gözlerini yumduğu Dolmabahçe Sarayı’na gelen vatandaşlar Ata’nın yatağına karanfil bıraktı. Caddebostan sahilinde bir araya gelen vatandaşlar ise oluşturdukları insan zinciri ile Gazi Mustafa Kemal Atatürk’e saygı duruşunda bulundu.

Ulu önder Mustafa Kemal Atatürk’ün ülkemize ve geleceğimize bıraktıklarını aktarmadan Atatürk’ü anmak elbette olmaz…

O halde, Ulu Önder’in ilelebet yaşatmamız için bizlere armağan ettiği şanlı Cumhuriyetimizi kurarken aldığı karar ve gerçekleştirdiği devrimleri hepbirlikte anımsayalım:

İNKILAPLAR:

Siyasal Alanda Yapılan Değişiklikler

Mustafa Kemal Paşa’nın önderliğinde 1919 yılında başlayan Ulusal Kurtuluş Savaşımız 1922’de tamamlandı. Osmanlı Devleti yöneticileri bu savaşın önderleri hakkında ölüm fermanları imzalamaktan çekinmediler. Kurtuluş Savaşı bittiği zaman bir yanda Büyük Millet Meclisi Hükümeti, öte yanda Osmanlı Saltanatı vardı. Büyük Millet Meclisi’nin 1 Kasım 1922 günü kabul ettiği bir yasa ile tarihimizde saltanat dönemi kapandı. Yeni bir dönem başladı. Osmanlı Saltanatının kaldırılmasından sonra 1921 Anayasası’nda değişiklikler yapıldı. 29 Ekim 1923 günü Türkiye Devleti’nin hükümet şeklinin Cumhuriyet olduğu kabul edildi.Cumhuriyetin ilanı ile tarihimizde Cumhuriyet Dönemi başladı.

“Ey yükselen yeni nesil! İstikbal sizindir. Cumhuriyeti biz kurduk, onu devam ettirecek sizlersiniz.” Mustafa Kemal Atatürk

Eğitim Alanında Yapılan Değişiklikler

Osmanlı Devletinde eğitim sistemi dine dayalıydı. Mahalle okulunu bitirenler isterlerse öğrenimlerini medreselerde sürdürürlerdi. Medreselerde genel olarak dini bilgiler öğretilirdi. Bu öğrenim kurumlarında tekniğe, bilime önem verilmezdi. Medreselerin yanı sıra İmparatorluğun devlet işleri için kurulmuş Enderun adlı Saray Okulu vardı. Çok sonraları Tanzimat Döneminde Ortaokul dengi Rüştiye, Lise dengi İdadi ve Sultani okulları açıldı. Daha sonra Tıp, Harp Okulu, Mülkiye Okulları kuruldu. Cumhuriyet döneminde dini eğitimin yanısıra, eğitim kurumlarında bilimsel yöntem ve ilkelere dayalı eğitim çalışmaları da başladı. Tüm okullar bu ilkelere göre yeniden örgütlendi. Atatürk eğitime, öğretime çok önem verdi. Bilgisizliği kısa yoldan çözmek, okuma yazmayı kolaylaştırmak amacı ile Türkiye Büyük Millet Meclisi 1 Kasım 1928 tarihinde Türk Alfabe Yasası’nı kabul etti.

Mustafa Kemal Atatürk eğitim alanında da Türk milletine örnek oldu.

Bu alfabe ile okuma yazma öğrenilmesi için Ulus Okulları açıldı. Bütün yurtta okuma yazma öğrenme çalışmaları başladı. Atatürk, Ulus Okullarında Başöğretmen olarak dersler verdi. Harf değişikliğini, dilde özleşme izledi. Arapça ve Farsça sözcüklerden oluşan Osmanlıca yerine Türkçe konuşulup yazılmaya başlandı. Atatürk Türk Dili’nin benliğine kavuşma çalışmalarını yürütmek amacı ile 12 Temmuz 1932 tarihinde Türk Dili Tetkik Cemiyeti’ni kurdu. Dilimiz yabancı sözcüklerden arındı.
depophotos_14843193

“Milli Eğitim programımızın, Milli Eğitim siyasetimizin temel taşı, cahilliğin yok edilmesidir. Cahillik yok edilmedikçe, yerimizdeyiz…Milli Eğitim’in gayesi yalnız hükümete memur yetiştirmek değil, daha çok memlekete ahlâklı, karakterli, cumhuriyetçi, inkılâpçı, olumlu, atılgan, başladığı işleri başarabilecek kabiliyette, dürüst, düşünceli, iradeli, hayatta rastlayacağı engelleri aşmaya kudretli, karakter sahibi genç yetiştirmektir. Bunun için de öğretim programları ve sistemleri ona göre düzenlenmelidir.” Mustafa Kemal Atatürk

Başöğretmen Mustafa Kemal Atatürk çocuklara ve gençlere verdiği değeri birçok hareketiyle göstermiştir.
Ekonomik Alanda Yapılan Değişiklikler

Lozan Barış Antlaşması ile yabancı uyruklulara tanınan kapitülasyon ayrıcalıkları kaldırıldı. Ülkemiz kendi zenginlik kaynaklarına sahip çıktı. Her alanda devlet öncülük etmeye başladı. Bankalar, fabrikalar kuruldu. Modern tarım çalışmalarına başlandı.

Yollar, özellikle demiryolları yapımında büyük çaba gösterildi. Böylece yurdun en uzak yerlerine ulaşma olanağı hazırlandı. Ekonomik bağımsızlığımız kazanıldı. Ekonomik alanda sağlanan bu başarılar sonucu yurdumuz bayındırlaştı. Ulusumuz zenginleşti. Halk için ağır bir yük olan aşar vergisi kaldırıldı. Çağdaş vergilendirme yöntemleri uygulanmaya başlandı.

“İstiklalin tamamiyeti ancak istiklal-i mali (ekonomik bağımsızlık) ile mümkündür.”
“Kılıçla ülke alanlar, sabanla ülke alanlara yenilmeye mahkumdur.” Mustafa Kemal Atatürk

Mustafa Kemal Atatürk yaşamı ve davranışlarıyla medeni hayatın sembolü olmuştur.
Ölçü Birimlerinde Yapılan Değişiklikler

Atatürk dünya ile ilişkilerimizi düzenli yürütmek için ölçü birimlerinde değişiklikler yaptı.Uzunluk ölçüsü birimi olarak arşın, endaze; ağırlık ölçüsü birimi olarak okka, dirhem gibi ölçüleri kaldırarak bugün kullanmakta olduğumuz ölçü birimlerini kabul etti.Yurdumuzda daha önce takvim Hicri takvime göre düzenlenmişti. Buna göre dünyanın kullandığı takvimle aramızda 580 yıl kadar bir farklılık vardı. 1 Ocak 1926 tarihinden sonra bizde de Miladi takvim kullanılmaya başlandı. Eskiden ülkemizde ezani saat kullanılıyordu. Bu saat uygar ülkelerin kullandığı saate uymuyordu. Takvimde olduğu gibi saatler arasındaki bu uymazlık büyük karışıklıklara neden oluyordu. Bunları önlemek için takvimle birlikte bugünkü kullandığımız saat kabul edildi. Hafta tatili Cuma’dan Pazar gününe alındı.

“Uygarlığın coşkun seli karşısında direnme boşunadır ve o, dalgınlar ve söz dinlemeyenler hakkında çok amansızdır. Dağları delen, göklerde uçan, göze görünmeyen zerrelerden yıldızlara kadar her şeyi gören, aydınlatan, inceleyen uygarlığın kudret ve yüksekliği karşısında, Ortaçağ’a ait düşünüş biçimleriyle, ilkel hurafelerle yürümeye çalışan milletler, yok olmaya veya hiç olmazsa tutsak ve aşağı olmaya mahkûmdurlar. Halbuki Türkiye Cumhuriyeti halkı, yenileşen ve olgun bir kitle olarak sonsuza dek yaşamaya karar vermiş, tutsaklık zincirlerini ise tarihte görülmemiş kahramanlıklarla parça parça etmiştir. 1925”

Atatürk’ün sofrasıyla ilgili manevi kızı Sabiha Gökçen’in şu sözleri önemlidir: “Şu bilinmelidir ki, Gazi Paşanın sofrası asla bir işret âlemi yeri, bir vakit geçirme, bir zaman öldürme yeri değildi. Dünya ve yurt sorunlarının, ilmin, felsefenin, sanatın, insanlık idealinin ve uygar Türk ulusunun geleceğinin sabahlara kadar tartışıldığı bir okuldu bu sofra.”
(Mustafa Selim İmece,Atatürk’ün Ş.D.K. ve İS., s. 47)

İLKELERİ:
– Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, Halkçılık, Devletçilik, Laiklik, İnkılapçılık

Hemen ve kesinlikle söyleyebiliriz ki; Atatürk ilkelerinin temel niteliği; sevgi, insanlık sevgisi, insanların birbirlerini sevmesidir.

Kurtuluş Savaşı’nın askeri yönü sona ermiş ve ülke düşmandan temizlenmişti. Buna rağmen yeni değer yargıları olan bir toplum meydana getirmeye engel bazı unsurlar vardı. Bu unsurların en önde gelenleri bilgisiz ve dar görüşlü kimselerdi. Türk toplumunu kalkındırmak, hayat seviyesini gelişmiş toplumların düzeyine getirebilmek için bazı çalışmalar yapılmalıydı. İşte Atatürk İlkeleri bahsi geçen hayat seviyesini yakalayabilmek ve kalkınma hamlesini ortaya koyabilmek için ön görülen çalışma prensiplerini belirtmektedir. Bu açıdan Atatürk ilkeleri Türk milletinin çağdaş medeniyetler dairesi içerisine girebilmiş müreffeh bir toplum olabilmesi adına istikbalde izleyeceği yol haritasını oluşturması bakımından oldukça önemli bir yere sahip olup bu prensipler 5 Şubat 1937 yılında anayasaya altı ilke olarak girmiştir.

Tabii ki yukarıda bahsi geçen çağdaş medeniyetler dairesi içerisine girebilmek için de öncelikle toplumda Milli Mücadeleyle uyanmaya başlamış bulunan millet olma bilincini geliştirmeye ihtiyaç vardır. Eğer bu bilinç pekiştirilemezse, millet kendine güven duyamazdı. Bu yüzden daha önce egemen olan ümmet anlayışı, yerini millet anlayışına bırakmalıydı. İşte Atatürk İlkeleri adını verdiğimiz bu prensipler Ümmet devlet olma anlayışından ulus devlet olma anlayışına ulaşmamızda da büyük katkılar sağlamıştır.

İLKELERİNİN TEMEL NİTELİĞİ
Amacı, içinde bulunduğu topluluğun yani Türk Milleti’nin çağdaş uygarlık düzeyine çıkması olan Atatürk; bu amaca varabilmenin tek temeli olarak (sevgi)’yi kabul etmişti. İçinde bulundukları toplumları çağdaş uygarlık düzeyine ulaştırmak ve böylece mutlulaştırmak isteyenler ancak ve ancak bu yoldan giderek yani insanları birbirlerine sevdirerek amaçlarına ulaşabilirlerdi. Atatürk bu düşünce ve kanısını, kendini örnek vererek, hayatı boyunca sık sık tekrarlamış ve her seferinde “Ben şimdiye kadar millet ve memleket iyiliğine ne gibi devrimler ve aşamalar yapmışsam hep halkımızla ilişki kurarak onun ilgi ve sevgisinden, gösterdiği samimiyetten kuvvet ve ilham alarak yaptım.” demiştir. (M. Goloğlu, Devrimler ve Tepkileri: 140)

Hattâ, bir ara kendisinden, her istediğini yapabilecek kadar güçlü diktatör diye söz edilince aynen şu karşılığı vermiştir: “Ben diktatör değilim. Benim kuvvetim olduğunu söylüyorlar. Evet, bu doğrudur. Benim isteyip de yapamayacağım hiç bir şey yoktur. Çünkü ben zorbalık ve insafsızca davranış bilmem. Bence diktatör, başkalarını kendi iradesine zorla bağlayandır. Ben kalpleri kırarak değil, kalpleri kazanarak hükmetmek isterim.” (T.Î.T. Enstitüsü, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri: 3/98)

Ve Atatürk, bir toplumun çağdaş uygarlık düzeyine ulaştırılması yani mutluluğa kavuşturulması için olduğu kadar, tüm insanların mutluluğu yani dünya barışı için de (sevgi )’yi temel ilke kabul ediyordu. Nitekim; ikinci toplantısını Türkiye’de yapan Balkan Devletleri Delegeleri Konferansının 25.10. 1931 günü Ankara’daki son birleşiminde Fransızca olarak yaptığı konuşmada; “İnsanları mutlu edeceğim diye onları birbirlerine boğazlatmak, insanlık dışı ve son derece acınacak bir sistemdir. İnsanları mutlu edecek tek araç; onları birbirlerine yaklaştırarak, birbirlerine sevdirerek karşılıklı maddî ihtiyaçlarını sağlamaya yarayan davranış ve enerjidir. Dünya barışı içinde insanların gerçek mutluluğu ancak bu yüksek ideal yolcularının çoğalmaları ve başarıya ulaşmaları ile mümkün olacaktır.” demiştir (T.Î.T. Enstitüsü, Enstitüsü, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri: 2/208)

Ve Atatürk; yüreğindeki katıksız insan sevgisini, en kesin bir şekilde çocuklara karşı duyduğu büyük sevgi ile ispatlamıştır. (Ülki N.A. Banoğlu Nükte ve Fıkralarla Atatürk: 1/42)

Fakat Atatürk, sevgi konusunda çok önemli bir uyarıda bulunarak, sevginin temelinin toplum sevgisi olması ve bu sevginin başında da insanın kendi milletini sevmesi gerektiğini belirtmiş ve şöyle demiştir: “Fakat bu sevgi, ulusal varlığınızı herhangi bir kişiye vermenize sebep olmamalıdır.” “Gerçek yolda yürüyebilmek için tek temel, milletin ortak isteğine ve eğilimine değinmek ve varlığımızı onun gereğine bağlamayı davranışlarımıza ilke yapmaktır. Bir insan memleketine ve milletine yararlı bir iş yaparken, gözünden bir an uzak tutmamak zorunda olduğu ilke, milletin gerçek eğilimidir. O halde, ilham ve kuvvet kaynağı milletin kendisidir.”, “Türkiye Cumhuriyetinin yeni kuşaklara vereceği terbiyenin, Millî Terbiye olduğunu kesinlikle açıklarım.” (T. 1. T. Enstitüsü, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri: 2/201)

Ve çünkü diyor, Atatürk: “Bilerek yada bilmeyerek, isteyerek yada istemeyerek kendisine zarar verenlere karşı kırgınlığı derin olan milletimizin, kendi uğrunda esaslı ve hayırlı çaba harcayanlara karşı da sonsuz sevgi bağlılığı ve değer bilirliği söz götürmez bir gerçektir. Millet; istek ve istidadının yöneldiği doğrultulan görmeye çalışan ve görebilen evlâtlarını daima takdir etmiş ve korumuştur.” (Meclis Tutanağı: 10.11.1926)

Atatürk’ün önce milletimize sonra tüm insanlığa bıraktıklarını kısaca özetlemek elbette imkansız…

Ancak son olarak;

Her vatandaşa düşen kutsal görev; fikirlerinin halen bizlerle yaşadığı ve bugünlerimizi borçlu olduğumuz Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk’ün kurduğu Cumhuriyeti ilelebet korumak, muhafaza ve müdafaa etmektir.

Huzur içinde uyu ATAM…Ruhun şad olsun

“Benim naçiz vücudum, bir gün elbet toprak olacaktır. Fakat Türkiye Cumhuriyeti, ilelebet payidar kalacaktır.” Mustafa Kemal Atatürk…

Ulu Önder Atatürk’ün 10 Kasım 1938’de ebediyete intikal edişi şüphesiz ki Türk milletini derin bir üzüntüye boğdu. Ancak bugün bize düşen; onun da “Beni görmek demek mutlaka yüzümü görmek değildir. Benim fikirlerimi, benim duygularımı anlıyorsanız ve hissediyorsanız bu kafidir.” sözünde ifade ettiği gibi, Ulu Önder’in fikirlerini, ilke ve inkılaplarını yeni nesillere aktarmak ve Cumhuriyet’i ilelebet yaşatmaktır.

O’nun Türk milletine en büyük armağanı Türkiye Cumhuriyeti’ni kurmak olmuştur.

Gerçekleştirdiği devrimler ile Türk milletine çağ atlatmış, Türkiye Cumhuriyeti’nin dünya ülkeleri arasında saygın bir hale gelmesini sağlamıştır.

Atatürk inkılapları ile çağdaş bir devlet niteliğine kavuştuk. Dünyada saygınlığımız arttı. Yabancı uyruklulara tanınan kapitülasyon ayrıcalıkları kaldırıldı.Tarımın modernleşmesinde devlet öncü oldu. Bankalar, fabrikalar kuruldu. Sonunda ülkemiz bayındır oldu. Ulusumuz zenginleşti. Böylece, Türk Milleti için, güzel ve aydınlık günlere doğru yeni bir adım atılmış oldu. Bu yüzden Büyük Lider Mustafa Kemal Atatürk’ün fikirlerine ve de O’nun gerçekleştirdiği inkılaplara sahip çıkmak hepimizin görevi…

“İki Mustafa Kemal vardır: Biri ben, et ve kemik, geçici Mustafa Kemal… İkinci Mustafa Kemal, onu “ben” kelimesiyle ifade edemem; o, ben değil, bizdir! O, memleketin her köşesinde yeni fikir, yeni hayat ve büyük ülkü için uğraşan aydın ve savaşçı bir topluluktur. Ben, onların rüyasını temsil ediyorum. Benim teşebbüslerim, onların özlemini çektikleri şeyleri tatmin içindir. O Mustafa Kemal sizsiniz, hepinizsiniz. Geçici olmayan, yaşaması ve başarılı olması gereken Mustafa Kemal odur!” Atatürk…

O’nun ülkemize ve geleceğimize bıraktıklarını aktarmadan Atatürk’ü anmak elbette olmaz. Yukarıdaki sözünden de anlaşıldığı gibi O’nu bir ulusun kahramanı yapan, her zaman kendinden önce insanlık için yaşamasıydı…

Türkiye Cumhuriyeti’nin 95. kuruluş yılını yaşıyoruz. Cumhuriyet’in ilanına tanık olmuş kişileri bulabilmek artık olanaksız. Cumhuriyet’in 50. yılında TRT’de hazırladığım programda İkinci Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, Ord. Prof. Dr. Hıfzı Veldet Velidedeoğlu ve gazeteciler Mecdi Sadrettin Seyman ile Münir Müeyyet Bekman 29 Ekim 1923’ün öncesi ve sonrasını anlatmıştı. Biz şimdi biraz daha gerilere gidelim ve olayları kısaca hatırlatalım.

Atatürk Cumhuriyeti ilan edecekti. Ancak uygun zaman ve zemin arıyordu. 2 Ağustos 1923’te ikinci TBMM çalışmalarına başladı. İşgal kuvvetleri İstanbul’u terk etti. Artık Türk topraklarında hiçbir yabancı asker kalmamıştı. Bu ayın en önemli olayı Ankara’nın başkent oluşudur. 9 Ekim’de İsmet İnönü ve 14 arkadaşının verdiği önerge kabul edildi. Ekim ayında önemli başka olaylar gelişiyordu. Zaman bir şeylere gebeydi.

50 yıl sonra…

Cumhuriyet fikri genç subaylık döneminde oluşmasına rağmen Kurtuluş Savaşı’nın zafere ulaşmasına kadar bu düşüncesini açıkça ifade etmeyen Atatürk, 28 Ekim akşamı Çankaya Köşkü’ndeydi. O gece yakın arkadaşları Kemalettin Sami, Halit Paşa ve Milli Müdafaa Vekili Kazım’ı (Dirik) yemeğe davet etti. Her zaman olduğu gibi İsmet İnönü de davet edilenler arasında idi. Atatürk ’ün “Efendiler! Yarın Cumhuriyeti ilan edeceğiz” dediği o geceyi 50 yıl sonra İnönü şu sözlerle aktaracaktı:
“ Atatürk bizi Çankaya’da toplamıştı. Yemek hep beraber yendi. Atatürk ertesi günü Cumhuriyet ilan olunacağını söyledi. Bunu söyledikten sonra herkes ayrıldı. Bana kalmamı söyledi. Hiçbir konuşma olmadan masanın başına yan yana oturduk. Evvela kanun metnini görüştük. Her madde üzerinde tabiatıyla eski ve yeni arasında bir mukayese yapıyordu. Atatürk neticeyi dikte ediyordu bense yazıyordum. Bu suretle çerçeve tamamlandıktan sonra tekrar okudum. Atatürk dikkatle dinledi, düşündü. ‘Hazırlık tamam’ dedi. Ertesi sabah metni bir kere daha gözden geçirdik ve beraberce Meclis’e gittik.”

Ankara’nın önemi

Atatürk kesin kararlıydı. Mutlaka çıkaracaktı. Cumhuriyet herkesin zihninde olmuş bir haldeydi. Cumhuriyetin ilanı büyük bir rejim değişikliğidir. Tabii eski rejimin taraftarları mutlaka vardı. Çaba sarfetmişlerdir. Uzun emek sarfetmişlerdir. Cumhuriyetin imparatorluk idaresinden esaslı farkı, yalnız hükümet teşkili değil, memleketin idaresi şekli değil, memleket idaresinin merkezinin Ankara’ya gelmesidir. Onun için Ankara’nın merkezi idare olmaktan kurtulması İstanbul hükümetleri için ümit olarak beklenebilirdi.

Tarihi uyarı

Yalnız 50 seneyi o şartlar içinde idrak ediyoruz ki artık her fikir, gerek yazıyla gerek sözle çok partili siyasi hayatta söylenebilecek devreye geldik. Burada, muhtelif cereyanlar zaman zaman söylenebilir mi? Söylenme daha ileri teşebbüslere varır mı? Bu yüzden memleketin huzuru ve idaresi temelinden sarsılır mı? Bu endişeleri, idare edenler kafalarında bir ihtimal olarak bulundurmaları lazımdır.

‘MUSTAFA KEMAL PAŞA, PADİŞAH MI OLDU?’

HIFZI VELDET VELİDEDOĞLU:

Cumhuriyetin ilanı Meclis’te çalışanlar olarak bizi sürpriz olarak yakalamadı. Fakat etrafta sürprizli olmadı dersem hakikati söylememiş olurum. Mesela Cumhuriyet’in ilanından bir süre sonra memleketim olan Çorum’a babamı ziyarete gittiğim zaman oradan benim Meclis’te çalıştığımı bilen babamın arkadaşları, eski okul arkadaşlarım “Mustafa Kemal Paşa padişah mı oluyor” gibilerden sorular yöneltmişlerdi, hiç unutmam.

Memleket buna hazırlıklı mıydı meselesi düşünülebilir. Bence hazırlıklıydı. Mustafa Kemal Paşa’dan başkası Cumhurbaşkanı seçilseydi belki millet tamamen yadırgardı. Gazi Mustafa Kemal Paşa Cumhurbaşkanı oldu, denildiği zaman bu bir reaksiyon uyandırmadı. Yalnız bir noktayı daha o zamanki anılarıma dayanarak söylemek isterim. Bazıları Mustafa Kemal Paşa diktatör olacak mı, diye bir endişe duyuyorlardı. Mustafa Kemal Paşa Cumhurbaşkanı olmakla diktatör olmak bir yana hukuken elindeki yetkileri bırakıyordu. Eski duruma göre hem meclis başkanı, heyeti vekili başkanı yani parlamentonun başkanı, icra kuvvetinin başkanı, devletin başkanı vesaire vesaire. Şimdi yetki ayrılığı oluyordu. Sonuç olarak Gazi Mustafa Kemal Paşa Cumhurbaşkanı olmakla diktatör olmak şöyle dursun elindeki yetkilerden bir kısmını da bırakıyordu.

Paşa itiraz etmedi

Cumhuriyetin ilanından sonra1924 anayasası yapılırken bu yetki meselesi mevzuunda yaşadığım bir anımı anlatayım. Milletvekilleri başta Mahmut Esat (Bozkurt) olmak üzere bu anayasa üzerinde çalışanlar müzakerelerde Cumhurbaşkanının yetkilerini en çok kısmak için ne lazımsa yaptılar, her şeye itiraz ettiler. Hakikaten 1924 Anayasası’nda Cumhurbaşkanının yetkileri kısıldı. Mustafa Kemal Paşa buna hiçbir suretle herhangi bir şekilde itiraz etmedi ve bunu gayet tabii buldu, kabullendi. Hatta daha sonra Mahmut Esat’ı adliye vekili bile yaptı yani şunu söylemek istiyorum. Atatürk’ü Batılılarda da bizde de birçokları diktatör olarak tanımlarlar ve öyle tanımlamak isterler. Atatürk bir diktatör değildi. Otoritesi vardı ama bu otorite kendisinin dikta eğiliminden değil milli mücadelenin başı ve milli mücadele kahramanı olmasından ileri geliyordu.

‘YAŞASIN CUMHURİYET’ SESLERİ

MÜNİR MÜEYYET BEKMAN:

Basın mensupları 28 Ekim gecesi Çankaya’da bir toplantı olduğunu biliyordu. Ancak o gece Cumhuriyetin ilanına karar verildiğinden haberleri yoktu. Onu ancak ertesi günü yani Halk Fırkası’nın öğleden evvel ve öğleden sonra yaptığı toplantı neticesinde öğrendik. Meclis’te hararetli konuşmalar oldu. Bazı muhalif mebuslar müzakerenin acele yapılmamasını istiyordu. Bu teklif rağbet görmedi. Cumhuriyetin ilanını isteyen hatiplerin hepsi konuşmalarını “Yaşasın Cumhuriyet” sesleri ile bitiriyordu. Cumhuriyet alkışlarla “Yaşasın Cumhuriyet” sesleri ile gerçekleşti.

Haberi ilk veren gazeteci

MECDİ SADRETTİN SAYMAN:

Çankaya Köşkü’nde Büyük Millet Meclisi başkanına ait tahsis edilmiş istasyondaki binada çeşitli temaslar ve toplantılar oluyordu. Haber alamıyorduk, her şey gizli tutuluyordu.

Viyana’da intişar eden Neue Pres’in temsilcisi Mösyö Lazar benden türlü konulara ait bilgi istemişti. Bu arada ve söz arasında aynı gün öğleden sonra Gazi Paşa tarafından kabul edilmek şerefine nail olacağını da söylemişti. Bana ısrarla paşaya hangi meseleler üzerinde sualler sorayım, bilgi rica edeyim diye sormuştu. Gazi Paşa’ya sorabilirsiniz demiştim; Türkiye’nin idare şekli kati suretle tayin etmiş midir? Yoksa bir tekamül bahis konusu mudur? Hükümet merkezi neresi olacaktır? Sonra Büyük Millet Meclisi’nde Gazi Paşa’nın odasına gitti. Meclis toplantı halindeydi. Hararetli konuşmalar salon dışına aksediyordu. Yarım saat kadar geçmişti. Kapı açıldı, önde Viyanalı gazeteci, arkasında görüşme sırasında tercümanlık yapan Hamdullah Suphi (Tanrıöver) üstadımız çıktılar. Mösyö Lazar Meclis bahçesinde koluma girerek heyecanla aldığı beyanatın ana çizgilerini bana anlatmaya başlamıştı. Bir aralık cebinden notlarını çıkarmak ihtiyacını duydu. Ve adımlarını kısaltarak bilhassa hükümet merkezine dair Gazi Paşa’nın söylediğini aynen okudu.

Türkiye’nin merkezi

Beyanat şöyle bağlanıyordu. “Ankara Türkiye Cumhuriyeti’nin merkezidir.” Bu ifadenin önemi beni cezbetmişti. Sordum demek Cumhuriyeti telaffuz etti. Cevap aldım hem de kaç defa ısrarla hem de kaç defa. Meclis’e koştum Hamdullah Suphi Bey’i bularak sordum. Konuşmalarda Gazi Paşa Cumhuriyetten bahsetti mi? O da tekrarladı hem de kaç defa kaç defa. İçim rahatlamıştı öğrenmek istediğim tamamlanmıştı. Postaneye koştum. Telgrafımı yazmaya başladım.

Telgrafımda bugünlerde mühim kararların verileceğini tebaruz ettirmiştim. Ve Cumhuriyet ilan edilmesi ihtimalini bilhassa işaret ettim. Fakat düşündüm benim bu telgrafım gece yarısı İkdam’a varacak. İkdam’da gece sekreterliği yapan arkadaş belki bunu neşretmekten çekinecek, patronu uyandıramayacak Yazıişleri müdürünü bulamayacak ve ertesi güne talik edecek diye bir endişeye kapıldım. Mösyö Lazar’a Gazi Paşa’nın verdiği beyanattan bir iki canlı cümle kattım. “Bugün Viyanalı gazeteciyi kabul eden Gazi Paşa muhtelif mevzulara temas ederken ez cümle demiştir ki” diye beyanattan 5-10 satırı ekledim.

Yusuf Efendi’yi unutmam

Telgrafı Yusuf Efendi’ye verdim kelimeleri saymaya başladı. Hiç unutmam hâlâ gözümde canlanır. Yusuf Efendi Cumhuriyet kelimesine gözü takılınca gözlüğünü biraz oynattı, kalemi elinden bıraktı. Gişenin ufak deliğinden yüzüme bakmaya başladı. Bir şey söylemeye cesaret etmedi. Yani bir iftihar bir sual hayır hiçbir şey fakat ifadesinde hepsi vardı bunların sonra anladı ki ben bunları düşünerek, bilerek kâğıda döktüm kelimeleri saydı ve makbuzu hazırladı. O gün cebimde o telgrafın parasını ödeyecek kadar para yoktu. Bu Telgraf buradan 22 Eylül’de çekilmişti. Avusturyalı gazeteciyi Atatürk o gün kabul etmişti ve İkdam’ın 23 Eylül 1923 tarihli nüshasında bu haber intişar etmişti. Cumhuriyetin ilan edileceği haberini ilk defa veren gazeteci olarak mutluyum.