Yayılmayı önlemek için bulaşma katsayısının mümkün olduğunca düşürülmesi gerekiyor.

Peki bulaşma katsayısı nedir ve nasıl belirlenir?

Koronavirüs kapsamında alınan tedbirlerin kademeli olarak gevşetilmesi, Almanya’da güncel bulaşma katsayısının artmasını da beraberinde getirdi.

Robert Koch Enstitüsü (RKI) tarafından Cuma günü 0,83 olarak açıklanan bu sayı, bugün ise 1,10 olarak belirlendi.

Peki Almanya’da önlemler gevşetilirken dikkate alınan ve salgının kontrol altına alınmasında önemli bir gösterge olan bulaşma katsayısının yüksek olması ne anlama geliyor ve bu sayı nasıl hesaplanıyor?

Hastalığın yayılma hızının düşmesi

Almanya’da bilim insanlarının “reprodüksiyon” olarak adlandırdığı bulaşma veya bulaşıcılık katsayısı, kısaltmasıyla “R değeri” şeklinde ifade ediliyor. Bu katsayı, virüsün yayılma potansiyelini açıklayan en temel kavramlardan biri.

Belirtilen sayının 1’den büyük olması, enfekte kişilerin bu hastalığı en az bir başka kişiye daha bulaştırdığı anlamına geliyor. Bu durum da toplumda hasta sayısının yükselişe geçmesi demek.

Bulaşma katsayısının 1’den küçük olması ise enfekte kişi sayısının giderek azalması anlamına geliyor. Bu durumun matematiksel karşılığı ise “R n geçiyor.

Peki hangi faktörler bulaşma katsayısını etkiliyor ve bu sayı nasıl hesaplanıyor?

Bu sorunun cevabını açıklayan epidemiyolojist Adam Kucharski, matematiksel modellemeler yaparak enfeksiyonun gidişatını daha iyi anlamaya çalışan bir bilim insanı.

Çalışmalarının sonuçları ise siyasetçilerin daha iyi kararlar almasına yardımcı olabilir.

Bulaşma katsayısını değerlendirerek virüsün yayılma hızını azaltmak ve temel haklara getirilen kısıtlamaları gevşetmek mümkün.

Dört temel değişkenle hesaplanıyor

Adam Kucharski COVID-19’dan önce Ebola, SARS ve grip gibi hastalıklar hakkında da çalışmalar yürütmüş bir araştırmacı.

Çalışmalarını “Bulaşıcılığın Kuralları: Bazı Şeyler Neden Yayılıyor ve Neden Duruyor” adlı kitabında açıklayan Kucharski, bir hastalığın bulaşma potansiyelinin dört değişkene bağlı olduğunu belirtiyor.

Yazı dili İngilizce olan bu kitapta, bu değişkenlerin baş harfleri birbiri ardına sıralandığında ise D-O-T-S (Türkçe: Noktalar) adlı kural ortaya çıkıyor.

Süre (Duration): Enfeksiyonun ne kadar sürdüğü, bulaşma katsayısını belirleyen en önemli etkenlerden biri olarak sayılıyor. Bir kişi ne kadar uzun süre hasta kalırsa, diğer insanlara o hastalığı bulaştırma olasılığı da o kadar artıyor.

O kişinin çabuk bir şekilde toplumdan izole edilmesiyse, başka insanlara virüs bulaştırmak için daha az zamanının olması anlamına geliyor.

Ancak SARS-COV2’yi semptomlar başlamadan 2-3 gün önce kapmış olmak da mümkün. Bu da insanların hastalık taşıdıklarını farketmeden başkalarına virüs bulaştırmalarını kolaylaştıran etkenlerden.

Fırsat (Opportunity): Virüsü bulaştırmak için, enfekte olmuş bir kişinin en az kaç kişiyle temas etmiş olması lazım?

Adam Kucharski’ye göre, günde ortalama 5 farklı temas sonucunda virüs bulaşmış oluyor.

Bu durum da davranışlarımızı neden değiştirmemiz gerektiğini açıklayan sebeplerden biri.

El sıkışmak yerine el sallamak gibi yöntemlerle sosyal mesafelendirmeyi arttırmak, virüsün dolaşımını da azaltmayı sağlıyor.

Bulaştırma olasılığı (Transmission probability): Virüs taşıyan bir kişinin, ikili buluşmalarda da virüsü diğer kişiyle bulaştırma olasılığı yüksek mi?

Adam Kucharski ve ekibi, bu tür karşılaşmalarda her üç buluşmadan birinin virüsün bulaşmasıyla sonuçlandığını belirtiyor.

Yatkınlık (Susceptibility): Bu üç koşulun sağlanması durumunda, virüsün bulaştığı insanda tutunup hasta etme olasılığı nedir?

Bu zamana kadar hiçbir aşının bulunmadığını ve enfeksiyon oranının yüksek olduğunu göz önünde bulundurursak, bu sorunun cevabının neredeyse yüzde 100 olduğunu söyleyebiliriz.

Bağışıklığın artmasıyla birlikte bu oranın düşmesi bekleniyor. Ancak anlamlı bir düşüş olması için, aşının bulunması şart.

Siyasi kararlar için kilit öneme sahip

Bu dört değişkenin değerlerinin çarpılması bize bulaşma katsayısını veriyor.

Dolayısıyla, virüsün yayılmasını önlemenin yolu bu dört değişkenin bilinmesinden geçiyor.

Hasta kişilere izolasyon, sosyal mesafelendirme, dirsek içinde öksürülme ve el yıkama gibi önlemlerle ilk üç değişkenin değerlerine müdahale mümkün. Ancak yatkınlık değerini değiştirebilmek için aşı şart.

Temel bulaşma ya da bulaşıcılık katsayısı R0 ise, bulaşma katsayısı R’dan farklı bir değeri işaret ediyor.

Alınan önlemlerden sonra veya bağışıklık kazanılması durumunda toplumda kaç kişinin bu hastalığa yakalandığını anlamak için kullanılan değer R olarak kabul ediliyor.

R0 sayısı ise önlem alınmaması durumunda virüsün kaç kişiye bulaşacağını belirtiyor.

Dolayısıyla R0 olarak tanımlanan “temel bulaşma katsayısı” kimsenin aşılanmadığı, hiçbir müdahalenin yapılamayacağı ve kimsenin bağışıklık kazanamayacağı durumlarda geçerli.

Almanya’da bu değerlerin hesapları Robert Koch Enstitüsü tarafından yapılıp yayımlanıyor.

Kurumun verileri ise, SARS-CoV-2’ın ‘temel bulaşma katsayısının’ 2,4 ve 3,3 arasında değiştiğini gösteriyor.

Bu da hiçbir önlem alınmaması durumunda, her enfekte kişinin 2 ile 3 arasında insana bu hastalığı yayabileceği anlamına geliyor.

Salgını kontrol alabilmek içinse bulaşma katsayısının 1’in altına getirilmesi ve tüm etkileşimlerin 3’te 2’sinin önlenmesi gerekiyor.

Bugünlerde alınan tüm önlemler “çan eğrisini bükmek” için.

Zira hasta kişi sayısının, sağlık sisteminin kapasitesini aşmaması gerekiyor.

Aksi taktirde doktorların, hangi hastanın hayatını kurtaracaklarına dair seçim yapması söz konusu olabilir.

Robert Koch Enstitüsü, kısa adı R0 olan bir kişinin virüsü bulaştırdığı kişi sayısını gösteren katsayının yeniden 1’in üzerine çıktığını gösterdi. Enstitünün açıklamasında, R0 tahmininin kesin bir veri olmadığı ancak bu sayıdaki artışın “önümüzdeki günlerde durumun yakından izlenmesi gerekliliğini” ortaya koyduğu belirtildi.

Almanya’da tüm dükkanların açılmasına izin verildi. Ülkede okullar kademeli olarak açılmaya başlandı ve futbol maçlarının da önümüzdeki hafta sonundan itibaren kaldığı yerden devam edebileceği belirtildi.

Almanya’nın corona virüsü salgınına yaklaşımı övgü toplamıştı. Çok sayıda test gerçekleştiren Almanya’da kısıtlamalar da hızlı bir şekilde yürürlüğe sokulmuştu.

Birçok bilim insanı, Almanya’nın yoğun testler yapmasının yayılımı kontrol altına almasında ve can kaybı düzeyini diğer birçok Avrupa ülkesine kıyasla düşük tutmasında önemli bir rol oynadığını ifade etmişti.

KISITLAMALARIN KALDIRILMASI İÇİN PROTESTOLAR DÜZENLENDİ

Almanya’da dün kısıtlamaların çok daha hızlı bir şekilde kaldırılması talebiyle bir dizi protesto gösterisi düzenlendi. Berlin, Frankfurt, Münih ve Stuttgart gibi büyük kentlerde düzenlenen eylemlere binlerce kişi katıldı.

Almanya Parlamentosu önündeki gösteriye katılanlardan 30’u sosyal mesafe kurallarını ihlal ettikleri gerekçesiyle gözaltına alındı. Gösterilere bazı aşırı sağcı grupların ve komplo teorisyenlerinin de katıldığı görüldü.

Kısıtlamaların daha hızlı kaldırılması talebiyle protesto gösterileri düzenlenmesine karşın Başbakan bilim insanı’e hızlı hareket ettiği eleştirileri yapanlar da var.

Merkel’in eyalet yöneticileriyle yaptığı toplantıda her 100 bin kişi için 50 yeni vaka eşiğinin aşılması halinde kısıtlayıcı önlemlerin yürürlüğe sokulması öngörülüyor.

“Corona virüsü salgını nedeniyle Almanya’da bugüne kadar 7 bin 549 kişi hayatını kaybetti, 171 bin 704 kişi ise karantina altına alındı“

Dünya çapında corona virüsü enfekte olanların sayısı 2.6 milyonu geçerken, corona virüsüne bağlı ölümlerin sayısı da 184 bini buldu. Corona virüsünün çıktığı ülke olarak uluslararası kamuoyunda bilinen Çin’den bir iyi haber daha geldi.

Geçen hafta içerisinde ABD Başkanı Trump’ın, “Sonuçları şaibeli. Verileri şeffaf paylaşmıyorlar” diyerek eleştirdiği Çin güncel verileri kamuoyu ile paylaştı. Çin hükümetinin yaptığı açıklamada son 24 saat içerisinde sadece 10 yeni Covid-19 tespit edildiğini duyurdu.

YURT DIŞI KAYNAKLI 6 HASTA VAR
Önceki gün bu verinin 30 olduğu açıklanırken, ülkeye dışarıdan gelenlerin sebep olduğu corona virüsü vaka sayısının da 6 olduğu belirtildi. Önceki gün bu oran 23’tü.

Öte yandan son 24 saat içerisinde Çin’de corona virüsüne bağlı ölüm gerçekleşmediği açıklandı. Dün için açıklanan verilerle birlikte Çin’de son 6 gündür ülkede corona virüsüne bağlı ölüm gerçekleşmedi. Resmi verilere göre Çin’de toplam ölüm sayısı 4 bin 632.

TÜRKİYE’DE VAKA SAYISI 98 BİN 674
Dün akşam Sağlık Bakanı Koca, corona virüsü ile ilgili güncel verileri kamuoyu ile paylaştı… Koca, son 24 saatte 3083 yeni vaka tespit edildiğini açıklarken son 24 saat içerisinde 117 insanın da Covid-19 sebebiyle yaşamını yitirdiğini açıkladı.

Güncel verilerle birlikte Türkiye’de corona virüsünden yaşamını yitirenlerin sayısı 2376’ye çıkarken ülke genelindeki toplam vaka sayısı da 98 bin 674’e ulaştı.

ABD’DEN PAZARLARA YASAK
Öte yandan ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, Çin’e bir çağrıda bulundu. Corona virüsü salgınının başladığı Çin’in Wuhan kentindeki canlı hayvan pazarlarını eleştiren Pompeo, bunların resmen kapatılmasını talep etti.

Pompeo, “Zoonotik hastalıklar ile canlı hayvan pazarlarında yasa dışı satılan hayvanlar arasında güçlü bir bağlantı olduğu için ABD olarak, Çin Halk Cumhuriyeti’nden bütün canlı hayvan pazarlarını kapatmasını ve yasa dışı olarak canlı hayvanları satmasını durdurmasını istiyoruz” dedi.

ALMANYA’DA ARTIŞ 3’ÜNCÜ GÜNDE
Avrupa’da corona virüsüne karşı en sıkı tedbirleri alan ülkelerden biri olarak gösterilen Almanya’da son 24 saatlik güncel veriler kamuoyu ile paylaşıldı…
Almanya’da corona virüsüyle mücadele eden en önemli kurum olan Robert Koch Enstitüsü, corona virüsü vaka sayısının artarak tespit edildiğini duyurdu.

Son 24 saat içerisinde 2.352 yeni vakanın tespit edildiğini açıklayan yetkililer son 3 gündür günlük vaka sayısındaki artışa dikkat çekti. Yetkililer 148 bin 46 toplam vaka olduğunu açıkladı.

Son 24 saat içerisinde corona virüsüne bağlı 215 ölüm gerçekleştiğini açıklayan Robert Koch Enstitüsü’nün verilerine göre toplam ölüm sayısı ülkede 5 bin 94’e çıktı.