Sanki bir masalın sihirli diyarındayız. Yolun iki yanına sıralanmış, yukarıda birbirleriyle kavuşan ulu ağaçların gizeminde gidiyoruz. Hani hiç bitmesin istersiniz ya işte öyle anları yaşıyoruz. Bu ne kadar güzel bir yol… Safranbolu Hanedan Konak Otele vardığımızda saat 16.00’yıgösteriyor.Karabük şehrinin ilçesi olan Safranbolu, Antik Çağda ”Demir Atlar Ülkesi” olarak da bilinen Paflagonya Bölgesinde yer alıyor ve MÖ 3000 yıllarına dayanan bir geçmişi barındırıyor. Hititler, Frigler, Lidyalılar, Persler, Romalılar ve Selçukluların egemenliği altında kaldıktan sonra XIV. yüzyılda, Osmanlı Devleti zamanında, en parlak dönemini yaşıyor.Özellikle 1994 yılında UNESCO Dünya Miras Listesi’nde Dünyada “En iyi korunan 20 kent “ arasına girmesine neden olan, günümüze kadar hiç bozulmadan gelen tipik Osmanlı mimarisi evleriyle tanınıyor.XVIII ve XIX. yy. ile XX yy. başlarında inşa edilen yaklaşık 2000 geleneksel Türk evi, bu tarihi dokuyu simgeliyor. Evler Safranbolu’nun iki ayrı bölgesine yerleşmiş. Birincisi kışlık olarak kullanılan ‘Şehir’ diye adlandırılan, ikincisi ise yazlık olarak oturulan ‘Bağlar’ diye bilinen bölge.Şehrin sokakları, rutubeti en aza indiren, sel sularına karşı dayanıklı ve ağaç köklerinin yeterli su almasına uygun olan taşlarla kaplı. Hiçbir ev bir diğerinin manzarasını engellemiyor.Şehir mimarisine özen gösterilmiş.Evler kalabalık aile yapısına uygun, genelde iki ya da üç katlı, taş, kerpiç ahşap ve kiremit kullanılarak yapılmış.Bahçeler sokaktan taş duvarlarla ayrılmış.Kaldığımız Hanedan Konak bu güzel evlerden bir tanesi. Girişte geniş bir oturma alanı ve mutfak bulunuyor. Tahta bir merdivenle çıkılan üst kata ise odalar yerleşmiş. Sahip ve işletmecileri Müzeyyen Hanım ve eşi Kamil Bey evin 300 yıllık bir tarihi olduğunu söylüyor. Kim bilir kimler burada ne hayatlar yaşadı diye düşünüyorum Odalarda kanaviçe işlemeli çarşaf takımları eskiyi hatırlatıyor. Pencereden yavaş yavaş ışıkları yanan Safranbolu’nun büyülü manzarasını seyrediyoruz. Akşam yemeği için nereye gidebiliriz diye sorunca “Tarihi Değirmen Restoran” diyorlar.Safranbolu’nun dışında, Yazıköy’de tarihi bir değirmenin bulunduğu,sular içinde bir yer. Gidiş yolu biraz zorlu ama buna değiyor doğrusu.Çok hoşumuza gitti.

Sabah, Müzeyyen Hanımın hazırladığı organik ürünler, reçeller ve tabii mis gibi kokan taze Safranbolu ekmeği ile yapılan mükemmel bir kahvaltının ardından gezme vakti geldi.. Evden çıkınca çok az bir yürüyüş ile çarşıya varılıyor. Evler o kadar güzel ki; durup fotoğraf çekmekten yürümekte zorlanıyoruz. Tam çarşının girişinde, köşede tarihi Kileciler Konağı ve karşısında 1903 yılında yapılan süslemeli Kileciler çeşmesi harika gözüküyor. Kahverengi boyalı Konağın ön duvarlarında Arapça yazılar dikkat çekiyor. Tarihi çarşıda Safranbolu Simidinin 162 yıldır yapıldığı,4 kuşak aile bireyleri tarafından işletilen fırın buraların
simgesi. Odun ateşinde pişirilen simitlerde susam kullanılmaması en önemli özellik. Safranbolu simidi önce haşlanıp sonra pişiriliyor. Tadı değişik. Ana caddenin iki yanına sıralanmış küçük dükkânlarda el işi ürünler, safran lokumu, tahta Safranbolu ev maketleri, magnetleri, gibi birçok hatıralık eşya satılıyor.1796’da inşa edilen İzzet Mehmet Paşa Camiinin önüne geliyoruz.Tamamı kesme taştan olan cami ve avlusu, alttan geçen Akçasu deresi üzerine yapılan kemerlerle ihtişamlı bir görüntü çiziyor. Diğer bir tarihi cami, Sadrazam Köprülü Mehmet Paşa tarafından yaptırılarak 1662’de açılmış. Köprülü Mehmet Paşa Camiinin hemen bitişiğinde içine 48 dükkânın yerleştiği tarihte “Yemeni” diye adlandırılan ayakkabıların yapıldığı eski Lonca çarşısı, “Yemeniciler Arastası” bulunuyor. Kahve Müzesi, 1640-1648 tarihleri arasında inşa edildiği tahmin edilen Cinci Han Kervansarayı, Cinci Hamamı çok güzel bir yapı. Girişinde peştamalların kurutulduğu alan dikkat çekiyor. Safranbolu Belediyesinin değişik binasını görüyoruz. “Aç durulur; susuz durulmaz!” deyişi Safranbolu’ya çok uymuş. Sayıları 100’ün üzerinde,
hemen hemen her sokakta bulunan çeşmeler bunun en doğru göstergesi. Zarif taş işlemeli aynasıyla Sarıaltın çeşmesi, bir konutun bahçe duvarına yaslanmış, farklı motiflerle bezeli, yapım tarihi 1927’yi gösteren Şükrü Efendi Çeşmesi… Taş bahçe adında küçük bir kafede kahve molası veriyoruz. Duvarda asılı halı beni çok duygulandırdı. Kahve içen kadınlar. Küçüklüğümde İran’dan gelen ve evimizde bulunan şimdi ise nerde olduğunu bilmediğim, maziyi hatırlatan halı. Eşya deyip
geçmemeli. Onlarla süren yaşamlar, geçmişler insanı olmadık anlarda olmadık yerlere götürüyor.Dolaşa dolaşa Tabakhane deresine doğru iniyoruz. Şimdiye kadar hiç
görmediğimiz türden bir müze gezeceğiz. Derenin civarı, 1800 ve 1900’lü yıllara kadar sayıları 100’ü geçen tabakhanelerin bulunduğu alan.

Safranbolu tarihinde dericilik üretimi son derece önemli bir yer tutuyor.Selçukludan Osmanlı’ya, Kurtuluş Savaşı yıllarına kadar orduların tüm deri ihtiyaçları buradan karşılanmış. İşte bu nedenledir ki; Askeri bir öneme sahip olan bu bölgede Debbağlık her zaman gizli tutulmak istenmiş.Özellikle Osmanlı tarafından buna büyük bir özen gösterilmiş. Dikkati başka alana çekmek için Dünyanın en pahalı bitkisi”, “Mucize bitki” olarak adlandırılan ve ilçeye adını veren Safran tarlaları ekilmiş. Böylece bu pahalı ve değerli bitkinin üretimi başlamış. Boya, yemek, kozmetik,ilaç ve gıda sektörü gibi birçok alanda kullanılan değerli Safran bitkisi ne yazık ki günümüzde yeteri kadar üretilemiyor.1937’de Karabük Demir ve Çelik Fabrikasının kurulması tabakhanelerde çalışan işçi sayısının azalmasına neden olmuş.Sonuçta1960 yılında hepsi birer birer kapanmak zorunda kalmış. Son kalan deri üretim atölyesi Ahmet Sarıtunç’a ait. 1999’da o da çalışmalarına son vermiş ama burası bir Gezi Müzesi haline getirilmiş. Böylece 800 yıllık tabakhane artık gezilebiliyor. Ahmet Beyin oğlu ve torunu müzeyi gezdiriyor. Kullanılan makine ve diğer aletler, malzemeler derilerin yapım aşamaları tek tek anlatılıyor. Tamamen bitkisel yöntemlerin kullanıldığı tabaklama süreci oldukça ilginç. Vaktiyle işlem sonunda arta kalan kireçli ve kıllı atıklar evlerin imarında kullanılmış. Tabakhaneler su gereksinimlerinin çok fazla olması nedeniyle hep dere kenarlarına yapılırmış. Ağır bir koku etrafa yayıldığı için tahammülü oldukça zor bir meslek.İzmir’den biliyorum.Eskiden Tabakhanelerin yerleştiği Yeşildere’de ne kadar arındırılmaya çalışılsa da, keskin koku bugün bile hissediliyor.Müzenin tam karşısında, derenin öbür tarafına Mostar Köprüsünün
küçültülmüş bir örneğiyle bağlanan taş köprü sizi Tarihi Tabakhane Kahve Evine götürüyor. O kadar hoş bir mekân ki; orada bir şeyler yiyip bu güzel yerin keyfini çıkaralım istiyoruz. Sahipleri Hasan Özkaynak ve eşi Feride Hanım yanımıza oturdular. Böylece güzel bir sohbet başladı.300-350 yıllık bu yer bir tabakhane Loncası. Eskiden esnafların toplandığı mekan. Feride Hanım doğma büyüme buralı. İlkokula giderken babası bu yeri satın almış. Zor geçinen bir aileymiş.O zamanlar tabakhane sayısı çok fazlaymış. Hayvan derileri tabaklanırken onları yumuşatmak için taze köpek pisliği gerekirmiş. Fakat bunu acil,soğumadan yetiştirmek şartmış. Bu yüzden buralarda çok fazla köpek beslenirmiş. Feride Hanım çocukluğunda okula giderken bunları toplayıp acele tabakhaneye götürür, para kazanır, defter ve kalemlerini alırmış.

Halk arasında şöyle bir deyim vardır. Biraz da argo ama acele edip, tüm engelleri çiğneyerek bir yerlere ulaşmaya çalışanlar için kullanılır. “Tabakhaneye bok mu yetiştiriyorsun?” denir. Hayatımda ilk kez bir deyişin kaynağını, bir bilenin, yaşayanın ağzından canlı dinlemek kısmet oldu. Her deyişin bir nedeni var elbette. Bahçede yeşilliklerin arasında içi yenmiş yumurta kabukları ile süslenmiş bitkiler dikkatimi çekti. Feride Hanım, özellikle damat ve gelinlerin buraya gelip yumurta ağaçları ile fotoğraf çektirdiğini söylüyor Evrenin yaradılışında yumurtanın yerinin çok önemli olduğu biliniyor. Çoğalmanın, dünyaya kök salmanın, üretkenliğin, verimliliğin, şifanın, başlangıç ve yaratılışın sembolü. Tabakhanenin arkasından yeşillikler içinden yürüyüp yine küçük bir taş köprüyü geçerek Safranbolu’nun eski tabakhane camisine ulaşıyoruz. Şırıl şırıl akan suların, mis gibi kokan çiçeklerin ,ulu ağaçların içinde çok güzel bir yapı. Yeniden Tarihi Eski Çarşıya doğru tırmanıyoruz. Gümüş mahallesine geldiğimizde bir ucu Tokatlı köyüne dayanan Tokatlı Kanyonunun diğer girişinin bulunduğu yere varıyoruz. Unesco Dünya Mirasları listesinde bulunan Kanyona bugün gideceğiz. Kanyonun uzunluğu yaklaşık 9 km’yi buluyor. Bir yerleşimin içinde kanyon olması çok ilginç. Şaşırtıcı. Safranbolu’nun dışına çıkıp, Hızar Çayı yatağındaki kireç taşı tabakalarının binlerce yıl aşınması sonucunda oluşmuş Tokatlı Kanyonunu Kristal Terastan seyretmek için sabırsızlanıyoruz. Eğer aşağıya inmek isterseniz,160 basamağı hesaba katmak gerekiyor.İnmesi kolay da çıkması düşündürüyor.Tahta platformlar merdivenlere bağlanmış. Ayrıca kanyonun eşsiz manzarası üzerinde, bir Zipline Parkuru kurulmuş. Türkiye’nin en yüksek hattı olması Adrenalin tutkunları için büyük fırsat. Buraya yürüyüş mesafesinde tarihi 5 kemerli İnce kaya Su Kemeri 2m uzunluğunda.1600-1700’lü yıllardan kalma kentin su ihtiyacını karşılıyormuş. Buradan da merdivenlerle aşağıya inebiliyorsunuz. Yolda son zamanlarda her yerde yapılması pek moda olan Tepetaklak diye bir ters evi de görüyoruz. Yeniden Safranbolu’ya dönüp Hıdırlık Tepesine uğruyoruz. Burada çok güzel bir park bulunuyor.Safranbolu’yu kuşbakışı seyrediyoruz. İnanılmaz güzel manzaralar. Safranbolu’ya varmadan önce, ilçeye çok yakın XVII. yy’dan beri varlığını sürdüren Yörük Köyünü gezelim istedik. Bu bölgeye yerleşen Yörük Türkmenleri yıllardır varlıklarını burada sürdürmüşler. 2 ya da 3 katlı bitişik nizamda inşa edilmiş ahşap taş evleri, konakları Osmanlı dönemi mimari özelliklerini taşıyan yapılarıyla köy Safranbolu’nun minik bir örneği. Bahçelerinde rengârenk petunyalar, sardunyalar ile tarihi evler,pek şirin. 1997 senesinde sit alanı olarak ilan edilmiş. 90’nın üzerinde tarihi konak bulunuyor. Ama restorasyon tam tamamlanmamış.

Çoğu yapı yıpranmış durumda, bakımsız. Oturanlar ile konuştuğumuzda halkın çoğunun başka yerlere özellikle İstanbul’a göç ettiğini söylüyorlar. Buranın bir başka özelliği de tanınmış kişilerin ailelerinin atalarının yerleştiği bir köy olması. Girer girmez Çökön meydanında yıpranmış tarihi bir evin önünde dünyada “La Diva Turca ”diye tanınan XX. yy’ın en önemli sopranolarından biri olan opera sanatçımız Leyla Gencer’in yüksek kaide üzerine yerleştirilmiş büstü sizi karşılıyor. Onun akrabası tanınmış Türk moda tasarımcısı Cemil İpekçi, ünlü televizyon haber sunucusu ve oyuncu Gülgün Feyman’ın kökleri de burada. Yeşilçam’ın ünlü yapımcısı ve yönetmeni Türker İnanoğlu da bu köyden.Yavaş yavaş evleri seyrede seyrede taş sokaklarda yürüyoruz. Köyün şirin camiini geçtikten sonra bir köşe başında halk arasında Kurşun Dökme diye bilinen ritüelin yapıldığı taşa geliyoruz. Vücuttaki kötü enerjiyi yok etmek için yapılan bu törenin şaman törelerine dayandığı düşünülüyor. Hala devam eden bir gelenek.350 yıllık tarihi bir çamaşırhaneye doğru ilerliyoruz. İlk kez böyle bir yer göreceğiz. Kapıda bizi Ender Gümüş Bey karşılıyor. Gezdirme ve bilgi verme görevini çok içten, gönüllü olarak yapıyor. Bektaşi Dergâhının yapıp köye bağışladığı bu çamaşırhane 1985 yılına kadar aktifmiş.İçeriye girdiğimizde ortada 12 köşeli büyük bir yıkama taşı aynı anda 12 kişinin çamaşır yıkayabilmesini sağlıyor. Bu taşın yüksekliği bazı yerde daha alçak bazı yerde daha yüksek. Nedeni ise çamaşırı yıkayan kişinin boyunun düşünülmesi. Köylülerin sosyalleştiği sohbet ettikleri bu yerde odun ateşi ile kazanlarda suların ısıtıldığı 4 minik odacık bulunuyor.Çamaşırlar açılarak üst üste taşa konulup tokaç ile dövülürmüş. Deterjan olarak ta odunun külü kullanılırmış. Taşın ortaya doğru bir eğim göstermesi kirli suların ortadaki delikten akması içinmiş. Yıkama tamamlandıktan sonra üç köşede oluk ya da kurna denilen temiz suyun aktığı çeşmelerde durulama yapılıyormuş. Kurnaların hacimlerinin hepsinin birbirinden farklı olması, çamaşır miktarları düşünülerek yapılmış. Köşedeki diğer bir oyuk ise başka görev üstlenmiş Bir ertesi gün çamaşır yıkamaya gelecek olanlar buraya bir odun bırakırlarmış.Güzel bir rezervasyon yöntemi. Havalandırma ise kapının üstünde kafesli bir bölüm olarak tek bir tarafa yapılmış. Cereyan yapıp insanlar hasta olmasın diye. Duvarda Yörük Ağalarının fotoğrafları asılı. Köyde yılda bir kez Ağustos sonu Eylül başında 3,4 gün süren “Köy Günü denilen” etkinlikler yapılıyormuş.Onun tüm masraflarını karşılayanlara da Yörük ağası denilip fotoğrafları duvara asılıyormuş. En ince ayrıntının bile düşünüldüğü bir mimari. Muhteşem. 300 yıllık başka bir konak Kasım Sipahioğlu Konağına gidiyoruz. Aslında konağın sahibi hala aynı ailenin akrabalarından hoş esprileriyle Filiz Teyze buranın ünlenmesine neden olmuş. Ama orada olmadığı için bize oğlu Aydın konağı gezdirdi.3 katlı konağın 2.katında Filiz Teyze ve oğlu yaşıyor. En alt katta hatıralık eşyalar satılıyor.Yörük sofrasına oturup el açması baklava ve gözleme yedik. Son derece lezzetli. Çok güzel bir mekân. Sahipleri de bir o kadar güler yüzlü, hoş sohbet.Dönüşte kaleye çıkıp bu sefer ışıklar içindeki Safranbolu’yu seyrediyoruz.

Genel-İş Sendikası İzmir 1, 2, 3 ve 9 No’lu şubeleri üyeleri, Kültürpark Fuar Alanı’ndaki Büyükşehir Belediyesi hizmet binası önünde toplandı.

Meşale yakan, çeşitli sloganlar atan ve halay çeken işçiler, daha sonra “Bu iş yerinde grev var” yazılı pankart açtı.

Sendikaların şube başkanları ve işçiler, pankartı büyükşehir belediye binasına astı.

Genel-İş İzmir 2 No’lu Şube Başkanı Ercan Gül, burada yaptığı konuşmada, gece yarısı itibarıyla yaklaşık 23 bin işçinin greve başladığını söyledi.

Mücadeleyi omuz omuza vereceklerini belirten Gül, “Huzursuzluk çıkarmaya değil ekmeğimizi büyütmeye geldik. Herkes sağduyulu olacak ve bu mücadeleye destek verecek. Kimsenin buraya zarar vermemesine izin vermeyeceğiz. Bu ekmeği büyütene kadar mücadelemizi sürdüreceğiz.” dedi.

Genel-İş İzmir 3 No’lu Şube Başkanı Serap Yılmaz ise işçilerin hak ettiği ücreti alana kadar direnişi sürdüreceklerini ifade etti.

Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’ndeki kabulde, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, KKTC’nin Ankara Büyükelçisi İsmet Korukoğlu, Türkiye’nin Lefkoşa Büyükelçisi Yasin Ekrem Serim ve Cumhurbaşkanı Dış Politika ve Güvenlik Başdanışmanı Akif Çağatay Kılıç da yer aldı.

Avrupa, bu çıkmazdan üç ana yol ile çıkmayı planlıyor: ileri teknolojide atılım yapmak, yeşil dönüşüm ile sanayi rekabetçiliğini dengede tutmak ve stratejik otonomiyi güçlendirmek. Yapay zekâdan biyoteknolojiye, kuantum teknolojilerinden dijital altyapılara kadar büyük ölçekli yatırımlar yapılacak. Ancak bu dönüşüm, yıllık 400–500 milyar euroyu bulacak ek yatırımlar ve kamu-özel sektör iş birliğini zorunlu kılıyor.

Türkiye için tablo oldukça ilginç. Coğrafi yakınlık, sanayi altyapısı ve genç, dinamik nüfusuyla Türkiye, Avrupa’nın dijital ve üretim dönüşümünde kritik bir rol oynayabilir. Özellikle otomotiv, tekstil, beyaz eşya ve makine gibi sektörlerde Türkiye, Avrupa üretim zincirine daha derin entegre olabilir.

Dijitalleşme ve teknoloji alanı ise Türkiye’nin en büyük avantajı. Genç nüfus, teknolojiye ve girişimciliğe yatkınlığı ile Avrupa’nın inovasyon açığını kapatabilecek potansiyele sahip. Yazılım, yapay zekâ ve ileri üretim teknolojileri, Türkiye’nin bu süreçteki “katma değerli oyun alanı” olabilir.

Enerji ve yeşil dönüşüm de Türkiye için fırsat sunuyor. Avrupa’nın yüksek enerji maliyetleri, Türkiye’nin yenilenebilir enerji potansiyeli ve enerji geçiş projeleriyle birleştiğinde, kıta için kritik bir stratejik merkez konumu yaratıyor.

Ancak dünya, sadece ekonomik dönüşüm ile şekillenmiyor. Devam eden savaşlar ve Amerika’nın İsrail ile iş birliği yaparak İran’a yönelik tehditleri, Orta Doğu’nun dengelerini yeniden sarsıyor. Bu süreç, küresel enerji piyasaları için büyük bir belirsizlik yaratabilir. Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol sevkiyatlarına yönelik olası bir darbe, fiyatları uçurabileceği gibi, aynı zamanda dünya ekonomilerini de sarsabilir. Peki, bu büyük çalkantı içinde Türkiye, Hürmüz sendromuna karşı hazırlıklı mı?

Suriye savaşı kısa süre içinde bir sürprizle son bulurken, sırada İran meselesi olduğunu bilmek için bir kahin olmaya gerek yok sanırım. Orta Doğu’daki dengeler hızla değişirken, Türkiye’nin bu dönüşümlere ne kadar hazırlıklı olduğu, küresel ekonomik ve jeopolitik istikrar açısından belirleyici olacak.

Dünyadaki bu belirsiz jeopolitik ortam, Avrupa’nın güvenli enerji temini konusunda daha fazla çeşitliliğe ihtiyaç duyduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Türkiye, hem jeopolitik konumuyla hem de enerji kaynaklarına erişim noktasındaki stratejik önemiyle bu süreçte kritik bir rol oynayabilir.

Avrupa’nın savunma stratejisinde ise Türkiye’nin ve Türk ordusunun önemi giderek daha belirgin hale geliyor. Kıtanın güvenliği, özellikle doğu sınırlarında, büyük ölçüde Türkiye’nin askeri kapasitesine ve stratejik konumuna dayanıyor. Avrupa, kendi savunmasını güçlendirmek adına Türkiye’nin katkılarına ihtiyaç duyuyor. Türk ordusunun, NATO çerçevesinde Avrupa’nın savunma hattının önemli bir parçası haline gelmesi, Avrupa için kritik bir güvenlik unsuru.

Elbette riskler de var. Avrupa’nın içe kapanan sanayi politikaları, regülasyon uyumsuzluğu ve sınırlı erişim, Türkiye’nin sürecin dışında kalmasına yol açabilir. Bu yüzden politika uyumlu yapılanma, konsorsiyum tabanlı projeler, dijital platformlar ve hibrit finansman modelleri kritik önemde.

Sonuç olarak, Avrupa rekabetçiliğinin yeniden inşası sadece kıtanın değil, yakın coğrafyasındaki ülkelerin de stratejik konumunu yeniden düşünmesini gerektiriyor. Türkiye, genç nüfusunu, dijital yeteneklerini, askeri gücünü ve stratejik coğrafi konumunu doğru kullanırsa, hem Avrupa ile entegrasyonunu derinleştirebilir hem de küresel ekonomik dönüşümde önemli bir aktör olabilir. Beklemek yerine hazırlık yapmak, artık en büyük avantajımız.

Erhan Yurdayüksel
05.09.2024

Aynı zamanda küçük el sanatları eğitiminin verildiği bir okulmuş. Bölge Türklere geçtiğinde, manastır “Taş
Camii” adını almış. Ne yazık ki diğer manastırlar gibi bakımsız. Birazçalışma yapılmaya başlanmış ama çok yetersiz. Güzel konumu hoşumuza gitti. Derenin aktığı bir düzlükte, ağaçların gölgesinde,bahçesindeki eski mezar taşlarıyla öyle sessiz sakin, huzurla bekliyor.

Yeniden anayola ulaşmak için çabalarken tarihi bir köprüde yapılan çalışma ilgimizi çekti. İnşaat mühendisi Dilek Okuyucu başkanlığında belediyeye bağlı bir heyet Pehlivanlı köyü girişinde, Tortum Çayı üzerinde bulunan “Kireçli Köprü ”yü restore ediyorlar.1290-1300 yıllarıarasında inşa edildiği düşünülen tek gözlü tarihi taş köprü ana yola çok yakın. Dilek Hanım bu işin çok hassas olduğunu, sonradan döşenen
taşların mutlaka diğerleriyle uyum içinde olması gerektiğini anlatıyor. Bu ölçümleri yapabilmek için oldukça yeni metotlar bulunmuş. Köprü taşıt trafiğine kapalı. Ufak bir seyir terası bulunuyor.

Ana yola çıkıp Uzundere’ye doğru gidiyoruz. Tortum şelalesi ve gölüTortum ilçesinde değil. Yoldaki tabelalar bizi yanıltıyor. Şelale Uzundere ilçesinde. Eskiden Uzundere Tortum’a bağlı bir köy olduğu için şelalenin
adı Tortum olarak kalmış. Uzundere’ye gelmeden yolun sağ tarafındaki Ağcakale (Engüzek Kalesi),sarp ve sivri kayaların üzerinde yükseliyor.

Duvarları kayaların devamı görünümünde. Ortaçağda Türk Beyleritarafından yaptırıldığı sanılıyor. Uzundere, Türkiye’nin 18 sakin şehrinden (Cittaslow) biri. Uzundere’yi yaklaşık 30 km kadar geçtikten sonra inanılmaz güzellikte Tortum gölüyle karşılaşıyoruz.

1700’lü yıllarda meydana gelen heyelan nedeniyle Kemerli Dağ’dan inen kütle Tortum Çayının önünü kapatmış
ve doğal bir göl çanağı ve baraj oluşturmuş. Gölün sularının bu doğal seti aşıp 48 m yükseklikten Tev vadisine dökülmesiyle Tortum Şelalesi ihtişamla akmaya başlamış.8 km boyunca bol dönemeçli bir yol göle
paralel seyrediyor. Tortum Gölü bir kuş cennetini de barındırıyor. Buradadört akbaba türü yaşıyormuş. Gölde alabalık ve sazan üretim çiftlikleri bulunuyor.

Biraz tırmandıktan sonra Seyir Tepesine varıyoruz. Göletrafındaki dağlar ile olağanüstü bir manzara sunuyor. Seyretmeye doyamıyoruz. Oldukça kalabalık. Mavi, yeşil renk etrafı çevreleyen gri sarp dağlar ile büyük bir uyum içinde.Artık Türkiye’nin en büyük şelalesi Tortum’u görme vakti. Yakınında cam bir seyir terası yapılmış ama açık değildi. Anayoldan ayrılarak fazla gitmeden otopark ve tesislerin bulunduğu yeşillikler içinde bir yere geliyoruz.

Su sesi geliyor ama şelale görünürlerde yok. Önce karnımızıdoyuralım istedik. “Ata Kardeşler” yeni açılmış restoranda balık pek lezizdi. Gürcü turist gruplara rastlıyoruz. Ayrıca oldukça fazla ziyaretçi
var. Şelale için ayrı bir ücret ödemiyoruz.

Çevre çok güzel düzenlenmiş. Heyecanla aşağıya doğru inen yolda ilerliyoruz. Bir dönemeçte devasa
şelale aniden karşımıza çıkıyor. Her an daha yaklaşıyoruz. Ara ara yapılmış seyir teraslarında unutulamayacak muhteşem güzelliği seyrediyoruz. Suyun gücüne tanık olmak, sesini dinlemek ürkütücü.
Eminim gece daha gizemlidir. Çok yer gördük ama iyi ki burayı görebilmişiz. Tek kelimeyle harika. Büyülendik. Çıkışta ufak tefek hediyelik eşya satan bir dükkânda oturan kişilerle sohbet ediyoruz. Bedri
Bey bize Erzurum’un köyleri ve buralarda yapılan çalışmalar hakkında
bilgi veriyor.

Keyifle içilen kahvenin ardından Yedigöller’e gitmek üzere ayrılıyoruz. İrili ufaklı göller yeraltı sularının birikmesiyle meydana gelmiş.Ulubağ Köyü tarafında yeşillikler içinde dar ve zorlu bir yoldan en büyüğü olduğunu düşündüğüm göle geliyoruz. Burada bungalov evler yapılmış.

Alabalık tesisleri bulunan bir restoranın göl kıyısındaki yerine oturuyoruz.Gümüşcü adındaki tesiste bu güzel manzara karşısında bir çay içmek istiyoruz ama az yerde rastladığımız hiç misafirperver olmayan bir
hizmetle karşılaşıyoruz. Geriye dönerek Çamlıyamaç Köyüne Öşvank Kilisesini görmeye gidiyoruz.963-973 yılları arasında yapılan kilise Vaftizci Yahya’ya adanmış. Gürcü Kralı Kuropalat Adernese’nin oğulları
David ve Bağrat tarafından yaptırılmış.

Tarihte piskoposluk merkeziymiş.Tadilat nedeniyle kapalı ama bir çalışma gözükmüyor. Renkli taş
bezemeler, kabartma figürler, büyük bir kubbe, uzun pencereler, bu kadar yıpranmış kilisede hala dikkat çekiyor. Kilisenin içinde bulunan freskleri göremiyoruz. Gotik tarzda yapılmış. Sanki çürüyor. Tortum
şelalesinde rastladığımız Gürcü turist grubu kilisenin tarihini anlatan rehberlerini büyük bir dikkatle dinliyor.

Tekrar Tortum ilçesine geri dönüp Zökün Gölü ve yüzen adaları görmek istiyoruz ama yağmurun fazla
yağması sonucu maalesef yol kapanmış. Başka bir zaman diyoruz.Narman’a gitmek için de yeterli vaktimiz olmaması nedeniyle Oltu gökkuşağı tepelerini görmeye karar veriyoruz. Muhteşem manzaralar. 45
Milyon yıla yakın geçmişi olduğu biliniyor. Rengârenk tepeler. Artık havakararıyor. Bugün fazlasıyla yol yaptık. Erzurum’a dönüyoruz. Akşam yemeğini Tarihi Emir Şeyh Köftecisinde yiyoruz. Yorucu bir gündü. Yarın yolumuz Kars’a doğru.

Güney Avrupa ve Türkiye’yi yakacak.

– Klimalar ne güne duruyor ?

Kuzey Afrika’da kuraklık daha da yaygınlaşacak.

Küçük ada ülkelerini deniz yutacak.

Asya, Afrika kuraklık ve fırtınalarla yaşanmaz hale gelecek.

-Bundan böyle o bölgelere seyahat etmeyiz!

iklim değişikliğinin aşırı hava olayları üzerindeki etkisi

hortumlar, sıcak dalgaları, tufansı yağmurlar ve kuraklık

bir biçimde dünya’yı vuracak.

Kimi bölgelerde insan yerleşimleri yeryüzünden silinecek. Felaketler daha büyük şiddette, daha sık cereyan ettiği takdirde yaşamın sürdürülmesi imkansız hale gelecek.

Göçler yeni iskan bölgeleri için baskı yaratacak.

Mercan adaları sakinleri için göç kaçınılmaz olacak.

-Bu oradakilerin sorunu, kendileri düşünsün !…

Küresel ortalama sıcaklık, sanayi öncesi dönemlere göre yaklaşık 1 derece yükselmiş.

Bir derece ısınma küresel ölçekte büyük bir etkiyi ifade ediyor.

Bir derecelik küresel ısı artışında

yaşam alanımızın ısısı minimum 3 kat artıyor.

Avrupa, özellikle Türkiye’nin de bulunduğu Akdeniz halkası artan sıcaklar yüzünden daha büyük risk altında.

2003’de 70 bin ölüme yol açarak rekor kıran sıcaklıklar bu yüzyılın ortasında artık rutin hale gelecek.

-Demek ki bundan böyle Hürrem tarzı dekolte giysiler daha rahat giyilebilecek !…

Doğu ve güney ABD ve Karayipler daha çok yağmur ve hızlanan rüzgarların getirdiği fırtınalara maruz kalacak.

-Aman haa!.. Kuzey ile Güney dizisini etkilemesin de !…

Emlak fiyatları fırlayacak ve yetersiz altyapı hasar riskini artıracak.

2005’de New Orleans’ı vuran Katrina kasırgası bunun en büyük örneği.

-Tedirginlik yaratsa da, deprem sonrası emlak yatırımı her zaman iyidir !…

Küçük ada ülkeleri için en büyük tehdit, yükselen deniz suları.

Riskin gerçekleşme olasılığı yüzde 90.

Afrika’da milyonlarca kişi gıda yardımına ihtiyaç duyacak.

Afrika çok daha tehlikeli bir yer olacak.

Güney ve Güneydoğu Asya’da yıkıcı yağmurlar, fırtınalar artacak.

Doğu Asya’da yüzyılın ortasında sıcaklık bugüne gore 2 derece daha artarken dayanılmaz bir nem oluşturacak.

İnsan eliyle geliştirilecek olan virüsler,kirli havada kolay yayılıp toplu ölümlerle insanlığın kabusu olacak.

-Bize bir şey olmazzzzz !…

-Pazar günü de bu kadar komplo teorisi, ya da kahanet hiç de çekilmez!

Deseniz de;

Bütün bunlar yaklaşık 800 sayfalık 3 yılda çok ciddi araştırmalar sonucu Birleşmiş Milletler (BM) tarafından bu güne kadar hazırlanan en kapsamlı raporun sadece basına sızan kısmın özeti…

Fransız Haber Ajansı AFP, tarafından IPCC’den elde edilip dünyaya duyurulan bu özet rapor;

pembe rüyalarından uyanamayanlar ve TV dizileri ile hoşca vakit geçirmekte olanlar arasında,

-Eğer Özeti buysa?!

Tamamından acaba kaç dizi senaryosu çıkar tartışmasını da beraberinde başlattı.

Bu konuda hemen bir açıklama yapmak isterdim ama önce reklamlarrr!…

****

Önce Reklamlar başlıklı yazımı 20/11/2011 tarihinde yaklaşık On yıl önce yine bir pazar günü yazmıştım.

Diziler değişti,

Reklamlar değişti,

Hürremin Dekolte modası değişti,

Bize bir şey olmaz düşüncesiyle,

Önce reklamlar anlayışı maalesef değişmedi!..

Yazının devamı nerede derseniz!?.

Sakın bir yere ayrılmayın!..

Reklamlardan sonra…

Erhan Yurdayüksel

09.08.2020

Özellikle ana ihracat pazarı Avrupa’da talebin giderek zayıflaması, Türkiye’de milyonlarca kişinin istihdam edildiği ihracatçı şirketleri zorluyor. Nisan ayında yüzde 41 düşen ihracat, mayıs ayında da yüzde 40,9 geriledi. Binlerce Türk şirketi, ihracatta yeniden canlanma için Avrupa Birliği (AB) ülkelerine gözlerini dikmiş durumda. İhracatçılar ve ekonomistlere göre başta Almanya olmak üzere, AB ekonomileri iyileşmeden Türkiye’nin ihracat gelirlerini artırması mümkün gözükmüyor.

AB’ye ihracat sert düştü

Ticaret Bakanlığı’nın mayıs ayı verilerine göre, ihracat geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 40,88 oranında gerileyerek 9 milyar 964 milyon dolar oldu. Böylelikle nisan ayından sonra mayıs ayında da ihracatta sert düşüş kaydedildi. Yılbaşından bu yana ihracattaki gerileme oranı ise yüzde 20 oldu. İhracattaki düşüş, en çok Avrupa Birliği ülkelerinde kendini gösterdi. Türkiye’nin 1 numaralı ihracat pazarı olan Avrupa’ya yapılan satışlardaki kayıp bazı ülkelerde yüzde 60’ı aştı. AB’ye ihracatta en büyük kayıp yüzde 65 ile İspanya’da yaşanırken, İspanya’yı yüzde 56 kayıpla İtalya, yüzde 45 kayıpla Fransa izledi. Türkiye’nin en fazla ihracat yaptığı ülke olan Almanya’da ise ihracat düşüşü yüzde 41,8 olarak gerçekleşti. Mayıs ayı ihracatı ile birlikte, Türkiye’nin en büyük pazarı olan Avrupa Birliği’nin ihracattaki payı son 2 ayda yüzde 50’den yüzde 45,4 seviyesine gerilemiş oldu.

En büyük kayıp otomotiv sektöründe

İhracatı en çok gerileyen sektörler arasında otomotiv, makine ve hazır giyim gibi Türkiye için stratejik önemde olan sektörler yer alıyor. Mayıs’ta otomotiv ihracatında yüzde 56 düşüş yaşanırken, hazır giyimde yüzde 48, makine ihracatında ise yüzde 45 düşüş oldu. Türkiye’de salgın sonrası dönemde ihracatı en çok düşen sektörün otomotiv sektörü olduğunu dile getiren Otomotiv İhracatçıları Birliği (OİB) Başkanı Baran Çelik, bunda sektör ihracatının yüzde 75’inin salgının şiddetli yaşandığı Avrupa ülkelerine gerçekleşmesinin etkisi olduğunu söylüyor.

“Toparlanma zaman alacak”

Mart ayının ikinci yarısından nisan sonuna kadar sektörün üretime ara vermek zorunda kaldığını ifade eden Çelik, “Mayıs ayında otomotiv firmalarımız üretime tekrar başladılar. Haziran ile birlikte biraz daha iyi rakamlar görebiliriz. Ancak sektörün tam kapasite üretime başlaması eylül ayını bulacaktır” diyor. Çelik’e göre işlerin düzelmesinde belirleyici olacak faktörün Avrupa Birliği ülkelerinde ikinci bir salgın dalgası yaşanıp yaşanmaması olduğunu söylüyor. Nisan ayında AB pazarının neredeyse tamamen durduğuna işaret eden Çelik, “İspanya, İtalya ve Birleşik Krallık’ta yüzde 97’ye varan oranlarda daralma yaşandı. Fransa pazarı da yüzde 90 daraldı. Mayıs ve Haziran ayları bir miktar daha iyi olacaktır ancak toparlanma zaman alacak” diye konuşuyor.

“Küçülme eylüle kadar sürecek”

Türkiye’de milyonlarca çalışanı istihdam eden hazır giyim sektörü de Nisan’da yüzde 61, Mayıs’ta ise yüzde 48,2 ihracat kaybı yaşadı. İstanbul Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği (İHKİB) Başkanı Mustafa Gültepe, sektör olarak ihracatlarının yüzde 70’e yakınını AB ülkelerine yaptıklarını kaydediyor. Son dönemde toparlanma sinyallerinin arttığını, buna karşın Eylül ayına kadar küçülmenin devam edeceğini belirten Gültepe, şunları söylüyor: “Salgın nedeniyle başta AB olmak üzere küresel ekonomilerin bu yıl ciddi oranlarda küçüleceği öngörülüyor. Ekonomilerin küçülmesi ve milyonlarca insanın işsiz kalması tüm dünyada talep daralmasını da beraberinde getirecek. Bu nedenle ihracatımızın bu yıl geçen yıla göre yüzde 20 – 25 daralacağını tahmin ediyoruz.”

“Almanya ile işbirliğini artıracağız”

İhracattaki kötü tabloya rağmen Türkiye’de şirketler, özellikle AB içinde en fazla ihracat yaptıkları Alman ekonomisindeki hızlı iyileşmeden umutlu. Sektör temsilcilerine göre, yakın gelecekte Türkiye ile Almanya arasındaki ticaret artacak. Türkiye’nin en büyük ihracat kalemlerinden birini temsil eden Makine İhracatçıları Birliği (MAİB) Başkanı Kutlu Karavelioğlu, küresel ölçekte makine üretimi konusunda Çin ve Almanya’nın salgın sonrası dönemi şimdiden planlamaya başladığını söylüyor. Bu süreçte İtalya, İspanya ve Fransa gibi AB’nin önemli makine üreticilerinin salgından ağır yara aldığına dikkat çeken Karavelioğlu, “Biz diğer rakiplerimizle yarışta öne geçmek için bilhassa bu ülke pazarlarını nakış gibi işlemek istiyoruz, Avrupa pazarının lokomotifi Almanya ile endüstriyel işbirliklerimizi daha da güçlendirmek için yoğun bir çalışma yürütüyoruz” şeklinde konuşuyor.

Bakan Pekcan: En kötü geride kaldı

Hükümet, ihracattaki kan kaybının Haziran ayı ile birlikte hızla düzeleceği görüşünde. Ticaret Bakanı Ruhsar Pekcan, ihracat rakamlarına ilişkin yaptığı açıklamada, ihracatın yıllık bazda düşmesine rağmen Nisan’a göre yüzde 10,84 arttığına dikkat çekti. Pekcan, ihracatta en kötünün geride kaldığını, toparlanmanın başladığını söyledi. Ancak ihracattaki toparlanma, başta Almanya olmak üzere Avrupa Birliği ekonomilerindeki iyileşmeye bağlı olacak.

“AB, dış ticarette belirleyici olmayı sürdürecek”

İstanbul Kültür Üniversitesi İktisat Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sinan Alçın, siyasi ilişkiler gerilimli olsa da, hem en büyük ihracat pazarı olan AB, hem de en fazla ihracat yapılan ülke olarak Almanya’nın Türkiye’nin dış ticaretinde belirleyici olmaya devam ettiğini söylüyor. Salgın sonrası yeni dönemde AB ülkeleri içerisinde bir normalleşme çabası olduğunu dile getiren Prof. Alçın, “Bu normalleşme adımları, Türkiye’nin hem ihracatına hem de ithalatına olumlu yansıyacaktır” diyor. AB ülkelerinin salgın sonrasında Çin’e daha az bağımlı olacak yeni bir tedarik zinciri kurmaya hazırlandığını vurgulayan Alçın, “Türkiye’nin bu yeni ticaret sisteminde nasıl bir rol alacağı önümüzdeki aylarda biraz daha netleşecek” diye konuşuyor.

Ülkenin çok okunan tabloid gazetelerinden Daily Mail, hazırladığı harita ile ülkelerin Covid-19’daki risk oranlarını listeleyerek Birleşik Krallık’a göre durumlarını paylaştı. Listede Türkiye de yer alıyor.

Corona virüsü salgınının Avrupa’da en sert etkilediği ülkelerin başında gelen İngiltere, yurt dışı turizmini ve havacılığı canlandırmayı planlıyor.

Alınan kararlarla birlikte ülkeye giriş yapan turist ve vatandaşlara 14 gün zorunlu karantina uygulanması kararı sonrasında turizm şirketleri ve İngiliz siyasetçiler tatilde öne çıkan İspanya, İtalya, Türkiye, Yunanistan ve Portekiz gibi ülkelerin bu uygulamadan muaf tutulması konusunda baskı yapmaya başladı.

İngiltere’nin çok okunan tabloid gazetelerinden Daily Mail, bu kuralın gevşetilebileceği ülkeleri de sıralayarak bir harita hazırladı. Haritada 1 Haziran’dan itibaren her ülkenin günlük corona virüsü vaka sayısı nüfusun 1 milyonuna ölçeklendirildi.

Haritada Birleşik Krallık’ta her 1 milyon insanda 28.52 doğrulanmış corona virüsü vakası tespit edildiği belirtilirken sıralama şu şekilde devam ediyor:

Birleşik Krallık– 28.52

İspanya– 4.30

Fransa– 3.94

İtalya– 5.87

ABD– 59.84

Yunanistan– 0.19

Portekiz– 29.13

Hollanda– 10.80

Türkiye– 9.85

İrlanda– 12.35

Almanya– 3.98

Belçika– 16.82

Meksika– 24.45

Fas– 0.73

Avustralya– 0.39

Yeni Zelanda– 0

Tokat, Tunceli, Gümüşhane, Bayburt, Giresun, Bingöl ve son olarak da Erzincan’da KKKA vakaları ortaya çıkmaya devam ediyor.

TÜRKİYE’DE İLK KEZ 2002’DE GÖRÜLDÜ

Mengücek Gazi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Faruk Karakeçili, şu açıklamalarda bulundu:

* Kırım Kongo Kanamalı Ateşi hastalığı, Türkiye’de ilk kez 2002’de görülen vakalardan sonra tanındı ve kesin tanı doğrulandıktan sonra ülkemizde birçok bölgeden vakalar bildirildi. Öncelikle Tokat ve Kelkit Vadisi sahasında görülen vakalardan sonra Kırım Kongo Kanamalı Ateşi hastalığı hâlâ varlığını korumakta ve her yıl birçok insanı etkilemektedir.

“TEMMUZ SONUNA KADAR DEVAM EDECEK”

* Hastanemize Erzincan’ın ilçeleri ile birlikte çevre illerden (Tunceli, Gümüşhane, Bayburt, Giresun, Bingöl) başvurular olmaktadır. Temmuz sonuna kadar vakaların devam edeceği kanaatindeyiz.

“COVID-19 NEDENİYLE GERİ PLANDA KALDI”

* Covid-19 nedeniyle ikinci planda kalsa da bakanlığımızın önerileri doğrultusunda diğer hekimlere ve sağlık çalışanlarına yönelik konuyla ilgili eğitim faaliyetleri düzenliyoruz.

* Kırım Kongo Kanamalı Ateşi hastalığı yeni bir hastalık değildir. Bazı vakalarda ölümle sonuçlanabilen bir kırsal bölge hastalığıdır.

* Hastanemizde tanı koyduğumuz hastaların hepsi ya kırsal bölgelerde ikamet edenler ya da herhangi nedenle buraları ziyaret eden kişilerdir.

Hollanda hükümeti, corona virüsü salgını nedeniyle uygulamaya konan seyahat yasaklarını 15 Haziran’dan itibaren yumuşatma kararı aldı. Ancak bu karar, Türkiye’yi kapsamayacak.

Hollanda televizyonu NOS’un bildirdiğine göre, hükümet sadece Schengen bölgesindeki ülkelerin bir kısmını turuncu koddan sarı koda indirmeyi kararlaştırdı.

Türkiye, turuncu kodlu ülkeler arasında kalmaya devam edecek.

Turuncu kod “sadece gerekli hallerde gidilmesi gereken ülkeleri” belirtirken sarı kod, “dikkat, güvenlik riski var” anlamına geliyor.

Hollanda vatandaşlarının, sağlık ve güvenlik konusundaki sorumlulukları kendilerine ait olmak koşuluyla, Schengen Anlaşması’na dahil Avrupa Birliği (AB) ülkelerine turistik amaçlı gezi ya da aile ziyareti için yeniden seyahat edebilmeleri anlamına geliyor.

Danimarka gibi, şimdilik Hollandalı turist kabul etmeyen ya da İngiltere gibi, Hollanda vatandaşlarına karantina zorunluluğu getiren ülkelere de bir süre daha zorunlu haller dışında seyahate izin verilmeyecek. Bu ülkeler, turuncu listede kalacak.

TÜRKİYE İÇİN YÜRÜRLÜKTE OLAN UYARI DEVAM EDECEK

Hollanda hükümeti, Fas kökenliler ve Türkler için de şimdilik kuralları yumuşatmayacak. Turuncu listedeki Türkiye ve Fas için yürürlükte olan, “zorunlu olmadıkça gitmeyin” uyarısı devam edecek.

Hükümet, seyahat yasakları konusunda yarın daha kapsamlı bir açıklama yapacak. Yarınki bakanlar kurulu toplantısında, yeni dönemde Hollanda’ya gelecek turistler konusundaki politikalar da netleştirilecek.