Bilim dünyası, dinozorlar henüz sahneye çıkmadan milyonlarca yıl önce yeryüzüne hakim olan 9 metrelik dev kulelerin sırrını çözmeye çalışıyor. İskoçya’da bulunan fosiller üzerinde yapılan son analizler, Prototaxites adlı bu devasa organizmanın bilinen hiçbir canlı sınıfına ait olmadığını ortaya koydu.
Paleontoloji dünyası, yeryüzünün ilk “devlerini” yeniden tanımlıyor. Ağaçların ve ormanların henüz evrilmediği Devonyen Dönemi’nde, bugünkü bitkilerin boyu bir metreyi bile bulmazken, gökyüzüne doğru 9 metre boyunca yükselen devasa sütunlar artık büyük bir gizem. Edinburgh Üniversitesi öncülüğünde yürütülen ve Science Advances dergisinde yayımlanan çalışma, 160 yıldır “mantar” veya “yosun” sanılan bu devlerin, aslında çok hücreli yaşamın tamamen yabancı bir formu olabileceğini kanıtladı.
KİMYASAL İMZALAR ‘MANTAR DEĞİL’ DİYOR
İskoçya’nın Aberdeen kenti yakınlarındaki Rhynie Chert bölgesinde, 400 milyon yıllık antik sıcak su kaynaklarının içinde mükemmel korunmuş fosiller, modern teknolojiyle yeniden incelendi. Paleontolog Corentin Loron ve ekibi, gelişmiş kimyasal analiz yöntemlerini kullanarak fosillerin “moleküler parmak izlerini” çıkardı. Elde edilen veriler şaşırtıcıydı: Aynı bölgedeki fosilleşmiş gerçek mantarlarda bulunan yapısal moleküller, Prototaxites devlerinde yoktu. Bu durum, bu dev yapıların mantar dünyasından tamamen bağımsız bir evrimsel yol izlediğini gösteriyor.
AĞAÇSIZ DÜNYANIN SESSİZ MONOLİTLERİ
Stanford Üniversitesi’nden Profesör Kevin Boyce, Prototaxites’in dönemine göre devasa bir yapı olduğunu vurguluyor. Bitkilerin henüz diz boyuna bile ulaşmadığı bir dünyada, bu 9 metrelik kuleler manzaranın tek hakimiydi. Fotosentez yapmadıkları, yani enerjilerini güneşten almadıkları kesinleşen bu canlıların, çevredeki organik maddeleri ayrıştırarak beslendikleri tahmin ediliyor. Ancak dokularındaki tüpsü yapı ve karmaşık dallanma sistemi, onları günümüzdeki ağaçlardan veya mantarlardan tamamen ayırıyor. Uzmanlara göre karşımızdaki şey, evrimin “deneyip sonra vazgeçtiği” bambaşka bir yaşam biçimi olabilir.
“BİLİNMEZLİK KORKUTUCU AMA HEYECAN VERİCİ”
Araştırmanın lideri Loron, bu devlerin yere nasıl tutundukları veya hayatları boyunca dik durup durmadıkları gibi pek çok sorunun hala yanıtsız olduğunu belirtiyor. Bilim dünyasını ikiye bölen tartışma ise sürüyor; Paris Doğa Tarihi Müzesi’nden uzmanlar, tek bir türün analizinin tüm Prototaxites ailesini kapsamayabileceğini hatırlatıyor. Ancak kesin olan bir şey var: 400 milyon yıl önceki dünya, hayal ettiğimizden çok daha tuhaf ve bugünkü canlı gruplarına hiç benzemeyen “yabancı” devlerle doluydu.