ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack’a atfedilen belgeler, Washington’ın Suriye’yi Orta Doğu’nun enerji çıkış kapısı yapmayı hedefleyen kapsamlı bir planı masaya yatırdığını ortaya koyuyor. Körfez ve Irak’taki devasa enerji rezervlerini Akdeniz limanları üzerinden Avrupa’ya bağlamayı amaçlayan bu proje, deniz yollarının “silahlaştırılması” riskine karşı bir “stratejik zorunluluk” olarak nitelendiriliyor.

Planın Merkezindeki Kilit Projeler
“Kara köprüsü” olarak adlandırılan strateji, sadece yeni boru hatlarını değil, büyük ölçüde tarihsel önemi olan ancak çatışmalar nedeniyle atıl kalan altyapının rehabilitasyonunu hedefliyor.

Proje Hedef Durum / Kapsam

Kerkük–Baniyas Petrol Hattı: Petrol sevkiyatı Yaklaşık 4,5 milyar dolarlık rehabilitasyon

Katar–Türkiye Gaz Hattı Avrupa’ya gaz arzı: Körfez’den Türkiye’ye uzanan yeni hat

Azerbaycan–Kilis–Halep Hattı: Gaz sevkiyatı 2025’te devreye girdi, kapasite artırımı planlanıyor

Arap Doğal Gaz Boru Hattı: Gaz sevkiyatı Mısır-Suriye-Türkiye hattının genişletilmesi

Siyasi Vizyon ve Bölgesel Beklentiler
Antalya Diplomasi Forumu’nda konuyu değerlendiren Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara, ülkesinin coğrafi avantajını kullanarak Doğu ile Batı arasında “güvenli bir enerji koridoru” olmaya hazır olduklarını vurguladı. Eş-Şara’ya göre bu ağ, Ürdün üzerinden Körfez ülkeleri ve Türkiye ile entegre bir enerji hattı oluşturmayı hedefliyor.

Uzman Görüşü: Gerçekçilik ve Zorluklar Arasındaki Çizgi
Projenin teknik olarak uygulanabilirliği konusunda bölge uzmanları ikiye bölünmüş durumda. Analizler, projenin “kâğıt üzerinde” mantıklı ancak “sahada” oldukça riskli olduğuna işaret ediyor.

Siyasi ve Ekonomik Engeller (Sarkis Kassarjian)
Gazeteci Sarkis Kassarjian, bu projelerin yeni olmadığını, 2000’li yılların başından beri tartışılan ancak hayata geçirilemeyen fikirler olduğunu savunuyor. Kassarjian’ın dikkat çektiği ana noktalar:

Rekabet: Suriye’nin mevcut altyapısıyla Suudi Arabistan (Kızıldeniz), İsrail (Akdeniz) ve Türkiye’nin kurulu enerji koridorlarıyla rekabet etmesi çok zor.

İstikrarsızlık: Sınır ötesi enerji altyapısı; uzun vadeli siyasi istikrar, kurumsal şeffaflık ve hukuki güvenlik gerektirir. Suriye’de bu unsurların yokluğu, uluslararası yatırımcılar için büyük bir risk oluşturuyor.

Alternatifler: Irak ve Türkiye arasındaki mevcut Kerkük–Ceyhan hattı gibi daha sürdürülebilir ve bölgesel desteği olan projeler halihazırda mevcut.

Teknik Fizibilite (Ghassan al-Rai)
Petrol sektörü uzmanı Ghassan al-Rai ise konunun mühendislik boyutuna dikkat çekiyor:

Mevcut Altyapı: 2011 öncesinden kalan birçok pompa istasyonu ve yer altı hattı hâlâ mevcut. Bu hatların onarılması, sıfırdan inşa etmekten daha uygun maliyetli olabilir.

Finansman Sorunu: “Teknik olarak mümkün, ancak asıl mesele finansman, güvenlik garantileri ve siyasi mutabakattır.”

İnsan Kaynağı: Savaş nedeniyle yaşanan beyin göçü ve nitelikli mühendis eksikliği, böyle devasa bir projenin yönetimi için ciddi bir engel teşkil ediyor.

Editörün Notu: Bir Stratejik Kumar mı?
ABD destekli bu “kara köprüsü” planı, Hürmüz Boğazı’na olan bağımlılığı azaltmak isteyen Washington için stratejik bir çıkış yolu sunuyor. Ancak, bölgedeki yönetişim zafiyeti, güvenlik riskleri ve finansman ihtiyacı, projenin gerçekleşmesi önündeki en büyük engeller olarak öne çıkıyor.

Şam yönetimi için bu proje, hem ülkenin yeniden inşası hem de uluslararası sisteme entegrasyonu için bir “can simidi” olarak görülse de, bölgesel güç dengeleri ve güven ortamı tesis edilmeden bu ölçekteki bir yatırımın hayata geçmesi oldukça düşük bir ihtimal olarak değerlendiriliyor.