Bugün yine bir bayram sabahı…

İnsan, böyle günlerde biraz olsun eski bayramların huzurunu arıyor.

Çocuk seslerinin sokağa taştığı, sofraların bereketle kurulduğu, insanların birbirine daha fazla kulak verdiği zamanları…

Fakat gözümüzü açtığımız dünya, ne yazık ki artık o eski iyimserliği taşımıyor.

Televizyon ekranlarından yükselen savaş görüntüleri, ekonomilerin kırılganlığı, enerji krizleri ve geleceğe dair büyüyen belirsizlikler, bayram sabahlarının bile üzerine ağır bir gölge düşürüyor.

Aslında bugün sizlerle bambaşka bir konuyu aktarmak niyetindeydim.

Avrupa Birliği ile Vietnam arasında sessiz sedasız tamamlanan ve önümüzdeki yılların küresel dengelerini değiştirme potansiyeli taşıyan “Kapsamlı Stratejik Ortaklık” anlaşmasını detaylarıyla ele alacaktım.

Çünkü çoğu zaman manşetlerin arasında kaybolan bu tür gelişmeler, geleceğin gerçek yönünü gösterir.

Fakat ne zaman telefonumu elime alıp mesajlarınıza, epostalara baksam, ne zaman bir dost meclisine girsem, insanların aklında aynı kaygının dolaştığını görüyorum.

Bir tarafta Avrupa’da aylarca çalışıp biriktirdiği parayla bu yaz küçük bir tatil yapmanın hesabını yapan insanlar var.

Ancak artık onların zihnindeki soru şu: “Uçaklar kalkacak mı? Jet yakıtı bulunamazsa seferler iptal olur mu?”

Diğer tarafta ise çok daha temel bir korku büyüyor.

“Kışın evimizi nasıl ısıtacağız? Faturaları ödeyebilecek miyiz?”

İlk bakışta birbirinden farklı gibi görünen bu iki endişe, aslında aynı küresel kırılmanın iki ayrı yüzü.

Çünkü dünya artık yalnızca siyasi krizlerle değil, enerji, teknoloji ve lojistik savaşlarıyla da yeniden şekilleniyor.

Orta Doğu’daki Yangın Sadece Bölgeyi Yakmıyor

Tam üç aydır Orta Doğu’da insanlık onuru bombaların altında eziliyor.

Savaşın coğrafi sınırları belli olabilir, ancak ekonomik etkileri sınır tanımıyor.

Biz ekran başında yalnızca insani dramı izlediğimizi sanıyoruz.

Oysa o patlamaların yankısı, çoktan küresel ekonominin damarlarına ulaşmış durumda.

Dünyanın enerji akışının en kritik geçitlerinden biri olan Hürmüz Boğazı üzerindeki gerilim, artık yalnızca bölgesel bir mesele olmaktan çıktı.

Küresel piyasaların sinir uçları oraya bağlanmış durumda.

Avrupa’nın son günlerde yaşadığı telaş tam da bunun göstergesi.

Brüksel’de yapılan acil enerji toplantılarında artık tek bir soru konuşuluyor:

“Önümüzdeki kışı nasıl atlatacağız?”

Doğalgaz depolarındaki doluluk oranlarının yaz sonunda yüzde 80 seviyesine ulaşacağı açıklanıyor.

Yetkililer, şimdilik fiziksel bir arz kesintisi beklenmediğini söyleyerek piyasaları sakinleştirmeye çalışıyor.

Fakat gerçek şu ki, kimse tam anlamıyla rahat değil.

Çünkü enerji krizleri önce fiyatlarla başlar, sonra hayat tarzlarını değiştirir.

Bugün Avrupa’da akaryakıt istasyonlarında fiziksel bir petrol kıtlığı yaşanmıyor olabilir.

Ancak fiyatlar çoktan kontrolden çıkmış durumda.

Ve asıl tehlike, gökyüzünde beliriyor.

Eğer önümüzdeki haftalarda siyasi gerilim düşmezse, küresel piyasaların ilk büyük darboğazı jet yakıtında yaşanacak.

Bu da milyonlarca insan için yaz tatillerinin, iş seyahatlerinin, hatta uluslararası lojistiğin aksaması anlamına geliyor.

Modern dünyanın en büyük yanılsaması şuydu:

Konforun sonsuza kadar süreceği düşüncesi.

Oysa şimdi insanlar yalnızca savaşın görüntülerinden değil, günlük hayatlarının yavaş yavaş kırılmasından korkuyor.

Uçağın kalkmaması, faturanın ödenememesi, market raflarının pahalanması…

Bunların hepsi artık aynı küresel denklemin parçaları.

Avrupa’nın Yüzü Doğu’ya Dönüyor

Ancak hikâyenin yalnızca karanlık tarafı yok.

Batı dünyası, Orta Doğu’daki enerji krizinin baskısıyla boğuşurken, bir yandan da sessiz ama stratejik bir yön değişikliğine gidiyor.

Rotasını Asya’ya çeviriyor.

İşte tam bu noktada Vietnam devreye giriyor.

Avrupa Birliği’nin araştırma, inovasyon ve teknoloji politikalarının önemli isimlerinden Ekaterina Zaharieva’nın Hanoi ziyareti, sıradan bir diplomatik temas değil.

Avrupa Birliği ile bir ASEAN (Güneydoğu Asya Ulusları Birliği) ülkesi arasında kurulan ilk kapsamlı stratejik ortaklığın temel taşlarından biri.

Bu anlaşmanın satır aralarında çok daha büyük bir gerçek yatıyor:

Avrupa artık yalnızca enerjiye değil, genç insan gücüne, teknolojiye ve inovasyona erişmeye çalışıyor.
Çünkü Batı yaşlanıyor.

Üretim maliyetleri artıyor, enerji bağımlılığı derinleşiyor ve rekabet gücü zayıflıyor.

Buna karşılık Vietnam; genç nüfusu, mühendislik kapasitesi, dijital üretim altyapısı ve teknoloji odaklı büyümesiyle yeni dönemin cazibe merkezlerinden biri hâline geliyor.

Avrupa’nın “Ufuk Avrupa” programı kapsamında Vietnam’la geliştirdiği onlarca ortak proje aslında şunu söylüyor:

Geleceğin savaşları yalnızca enerji kaynakları için değil, beyin gücü için de verilecek.

Yapay zekâdan yeşil enerjiye, yarı iletken teknolojilerinden dijital dönüşüme kadar birçok alanda yeni ittifaklar kuruluyor.

Ve dünya ekonomisinin ağırlık merkezi, sessizce Atlantik’ten Pasifik’e doğru kayıyor.

Türkiye Bu Yeni Dünyada Nerede Duruyor?

Asıl sorulması gereken soru ise şu:

Biz bu büyük dönüşümün neresindeyiz?

Dünya bir taraftan enerji güvenliği için mücadele ederken, diğer taraftan teknoloji eksenli yeni ekonomik bloklar kuruyor.

Küresel güçler yalnızca bugünü değil, 20-50 yıl sonrasını planlıyor.

Peki Türkiye?

Biz hâlâ günlük siyasi tartışmaların ve kısa vadeli ekonomik kaygıların içinde debelenirken, dünya yeni bir düzen kuruyor.

Oysa Türkiye’nin önünde hâlâ büyük fırsatlar var.

Coğrafi konumu, genç nüfusu, üretim kapasitesi ve lojistik avantajlarıyla bu yeni denklemde güçlü bir oyuncu olabilir.

Ancak bunun yolu yalnızca kriz yönetmekten değil, uzun vadeli teknoloji, enerji ve eğitim stratejileri oluşturmaktan geçiyor.

Avrupa burnunun dibindeki enerji krizinden kaçış yolu ararken, kilometrelerce ötede Vietnam’la teknoloji köprüleri kuruyorsa, bizim de yalnızca günü kurtarmaya değil, geleceği inşa etmeye odaklanmamız gerekiyor.

Çünkü artık mesele sadece bu kış evlerin ısınıp ısınmayacağı değil.

Mesele, önümüzdeki yirmi yılda hangi ülkelerin ayakta kalacağı.

Yine de bir bayram sabahında umudu tamamen kaybetmek istemem.

Enerji depolarındaki doluluk oranları, en azından kısa vadede büyük bir çöküş ihtimalini azaltıyor.

Jet yakıtı krizi ihtimali ise dünya liderlerini er ya da geç yeniden diplomasi masasına zorlayacaktır.

Çünkü modern ekonomi, uzun süreli kaosu taşıyabilecek kadar dayanıklı değil.

Dilerim ki bu bayram; savaşların değil barışın, korkuların değil umudun konuşulduğu günlerin başlangıcı olur.

Ve en önemlisi, dünyanın bu büyük dönüşümünü yalnızca izleyen değil; yön veren ülkelerden biri olabileceğimize dair inancımız hep diri kalsın.

Söz sizde…
İnsanlık, bir tatil planının bile savaşların gölgesinde iptal olabildiği bu düzende, gerçekten ne kadar güvende yaşayabiliyor?

Ve Türkiye, enerji krizleriyle sarsılan bu dünyada yalnızca günü kurtaran bir ülke mi olacak, yoksa teknoloji ve üretim yarışında geleceğin kazananları arasında yer alabilecek mi?

Erhan Yurdayüksel

28 Mayıs 2026