Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın hazırladığı yeni yönetmelik Resmî Gazete’de yayımlandı. Özel bakım merkezlerinin açılışı, personel şartları, ödemeleri, denetimleri ve uygulanacak yaptırımlar yeniden düzenlendi.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan “Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği”, Resmî Gazete’de yayımlandı.
Yayımlanan yönetmelik, 4 Kasım 2016’dan bu yana yürürlükte olan yönetmeliğin yerine geçti.
Yönetmelikle gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri tarafından açılacak engelli bireylere yönelik özel bakım merkezlerinin başvuru, açılış, çalışma ve fiziki şartları, personel standardı, denetimleri, uygulanacak yaptırımlar, bakım hizmetlerinin kapsamı ile ücret ve ödeme işlemlerine ilişkin usul ve esaslar düzenlendi.
“FIRSAT EŞİTLİĞİ” VURGUSU
Yönetmeliğe göre engelli bireylere yönelik hizmetlerin sunumunda bireysel özerkliğe saygı gösterilmesi, engelli bireylerin sosyal çevresine en yakın merkezde hizmet alması ve tüm hak ve hizmetlerden yararlanmaları için fırsat eşitliğinin sağlanması esas olacak.
Engellilerin bağımsız yaşayabilmeleri ve topluma tam ve etkin katılımları için erişilebilirliğin sağlanması, engelliliğe dayalı ayrımcılığın önlenmesi ve engelli bireylerin özel hayatları ile mahremiyetlerinin korunması da temel ilkeler arasında yer aldı.
Yönetmelikte, engelli bireyin evde bakımının sağlanmasına ilişkin koşullara sahip olduğunun tespit edilmesi halinde öncelikle evde bakıma destek yardımı veya evde bakıma destek hizmetinden yararlandırılması öngörüldü.
Ailenin bakım sorumluluğunu üstlenemeyeceğinin tespit edilmesi halinde ise alternatif hizmet modeli olarak özel bakım merkezinde bakım hizmeti verilmesi düzenlendi.
MERKEZ AÇILIŞINDA YENİ AŞAMALAR
Özel bakım merkezlerinin açılış süreci başvuru, konum uygunluk, ön izin, açılış onayı ve faaliyet izni olmak üzere beş aşamadan oluşacak. Merkez açmak isteyenlerin başvuruları Bakanlık bilgi sistemleri üzerinden alınacak. Her yıl şubat ayında ise il nüfusu, bakım merkezlerine ilişkin hizmet talebi, mevcut merkezlerin kapasiteleri ve açılış işlemleri devam eden merkezlere ilişkin bilgiler Bakanlığın internet sitesinde duyurulacak.
Merkezlerin açılış süreçlerinde il müdürlükleri bünyesinde açılış değerlendirme komisyonu görev yapacak. Komisyon en az bir mimar ve bir inşaat mühendisi olmak üzere en az beş üyeden oluşacak.
Komisyon, başvuruları dosya üzerinden ve yerinde inceleyerek merkezlerin yönetmelik ve ilgili mevzuata uygunluğunu değerlendirecek.
Faaliyet izni verilen bir merkezin hizmete başlayabilmesi ve engelli birey kabul edebilmesi için en az bir meslek personeli, bir sağlık personeli, dört bakıcı personel, bir temizlik personeli ve üç nöbet sorumlusu istihdam edilmesi zorunlu olacak.
BAKANLIK TARAFINDAN ÖDEME YAPILACAK
Yönetmelikle bakım hizmetleri karşılığında özel bakım merkezlerine Bakanlık tarafından yapılacak ödemeler de düzenlendi. Buna göre gündüzlü bakım merkezlerinde günde sekiz saat tam gün hizmet alan her engelli birey için 10 bin gösterge rakamı ile memur aylık katsayısının çarpımı sonucu bulunacak tutar aylık bakım ücreti olarak ödenecek. Günde dört saat yarım gün bakım hizmeti alanlar için ise bu tutarın yarısı ödenecek.
Yatılı bakım merkezlerinde 24 saat bakım hizmeti alan her engelli birey için aylık bakım ücreti, 20 bin gösterge rakamı ile memur aylık katsayısının çarpımı sonucu belirlenecek.
Personel sayısı, personelin niteliği, bakım kalitesi ve engelli bireylerin memnuniyet durumu dikkate alınarak belirlenen Bakım Hizmetleri Kalite Standartlarında yüzde 60 ve üzerinde standart karşılama oranına sahip yatılı bakım merkezlerine ayrıca teşvik verilebilecek.
Merkezlere bir engelli birey için 2828 sayılı Kanun kapsamında ödenen bakım ücreti ile yönetmelik kapsamında ödenen teşvik ücretinin toplamı iki net asgari ücret tutarını geçemeyecek.
YILDA EN AZ İKİ KEZ DENETLENECEK
Yönetmelikle özel bakım merkezleri için faaliyet denetimi, faaliyet dışı denetim ve uygunluk denetimi olmak üzere üç denetim türü belirlendi. Faaliyet denetimleri il müdürlüğünce hazırlanan denetim planı kapsamında yılda en az iki kez gerçekleştirilecek.
İhbar veya şikâyet üzerine ya da yazılı, görsel ve işitsel yayınlar ile sosyal medya ve elektronik ortamlardaki bildirimler doğrultusunda habersiz denetim yapılabilecek. Merkezler ayrıca denetim planından bağımsız ve habersiz şekilde her zaman denetlenebilecek.
Denetimlerde tespit edilen eksiklik ve aykırılıklar için uyarı ve süre verilmesi, idari para cezası ve merkez kapatma yaptırımları uygulanabilecek. İdari para cezasına konu eksikliklerin giderilmesi için en fazla 30 gün süre verilecek. Süre sonunda eksikliklerin giderilmediğinin tespit edilmesi halinde idari para cezasının iki katı uygulanacak.
Aynı eksikliklerin verilen süreler sonunda da giderilmemesi halinde merkez Bakanlık tarafından kapatılacak. Bir yıl içinde beş defa idari para cezası uygulanan merkez de Bakanlık tarafından kapatılacak ve bu kapsamda merkezi kapatılan kurucunun yeni merkez açmasına izin verilmeyecek.
Merkezde hizmet verilen kişilere yönelik tehdit, baskı veya özgürlüğün keyfi şekilde engellenmesi dahil fiziksel, cinsel, tıbbi, psikolojik veya ekonomik açıdan zarar veren davranışların engellenmesi için gerekli tedbirleri almayan kurucu veya sorumlu müdüre 400 günden az olmamak üzere adli para cezası uygulanacak.
Faaliyet izin onayı olmadan hizmete başlayan, izinsiz nakil veya devir yapan ya da faaliyet işlemleri sırasında gerçeğe aykırı belge veya beyanda bulunduğu tespit edilen merkezler ise Bakanlık tarafından doğrudan kapatılabilecek. Yönetmelik kapsamında kapatılan merkezlerin kurucularının yeniden merkez açmasına izin verilmeyecek.