Erhan Yurdayüksel: AB’nin Genişleme Rüzgârı

Brüksel’in  Yeni Masası, Çatısı Eksik Evimiz: Genişleme Rüzgârı ve Türkiye’nin Sessizliği

Brüksel’de yapraklar dökülürken, Avrupa’nın merkezinde entegrasyon saati yeniden kuruluyor.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Genişlemeden Sorumlu Komiser Marta Kos’un ev sahipliğinde toplanan İkinci AB Genişleme Forumu, “Daha Geniş Avrupa – Daha Güçlü Avrupa” başlığıyla kapılarını aralıyor.

Siyasi liderler, iş dünyası, sivil toplum ve gençler, barışın, istikrarın ve refahın sınırlarını doğuya doğru genişletmenin yollarını aramak için bir arada.

Ancak masada haritalar açılırken, liyakate dayalı reformlar konuşulurken, fonlar ve yol haritaları çizilirken gözler kaçınılmaz olarak coğrafyanın en büyük, en kadim aktörüne, Türkiye’ye çevriliyor.

Ya da daha doğru bir ifadeyle, çevrilmesi gerekirken çevrilemeyen o derin sessizliğe…

Ekonomik Ayna: Küresel Ağlar, Yeni Ortaklıklar ve Kaçırılan Fırsatlar

Avrupa’nın bu yeni genişleme dalgası sadece kıtasal bir jeopolitik hamle değil, aynı zamanda küresel tedarik zincirlerinin yeniden yazıldığı, soğuk ve acımasız bir ekonomik hesaplaşma.

Brüksel bir yandan Karadağ, Arnavutluk, Moldova ve Ukrayna gibi ülkeler için “gösterge niteliğindeki yol haritaları” masaya yatırıp komşuluk sınırlarını tahkim ederken, diğer yandan Kanada, Avustralya ve Hindistan gibi okyanus ötesi ve kıtalararası stratejik ortaklarla da yeni nesil ticaret, teknoloji ve güvenlik birlikteliği formüllerini hızla olgunlaştırıyor.

Dünya ekonomisi korumacılık duvarları ve tedarik güvenliği ekseninde yeniden şekillenirken, Batı bloku kendi içindeki ve güvenilir ortaklarıyla olan ekonomik entegrasyon halkasını her geçen gün daha da genişletiyor.

Peki, küresel ölçekte bu büyük kartlar yeniden dağıtılırken Türkiye bu tablonun neresinde?

Yıllarca Gümrük Birliği’nin omurgasında, Avrupa’nın sanayi üssü ve Batı’nın en kritik tedarik kalelerinden biri olan Türkiye, bugün kendi içindeki enflasyon sarmalı, hukukun üstünlüğü erozyonu ve kurumsal yorgunluk nedeniyle bu küresel ve kıtasal rüzgârın oldukça gerisinde kalmış durumda.

Ukrayna’nın savaşın gölgesinde reform adımları attığı, Moldova’nın kurumsal dönüşüm için kollarını sıvadığı bir dönemde, Türkiye’nin adının bu liyakat odaklı genişleme paketlerinde sadece “uzak bir ihtimal” olarak anılması, ekonomik tarihimizin en büyük kaçırılmış fırsatlarından biridir.

Bir ülkenin ekonomisi sadece faiz oranlarıyla, döviz kuruyla ya da büyüme rakamlarıyla ölçülmez.

Ekonominin ruhu güvendir, o güveni sağlayan şey ise kurumsal ve hukuki istikrardır.

Türkiye ekonomisi, yüksek enflasyonun ve yapısal reformlardaki tıkanıklığın ezici ağırlığı altında nefes almaya çalışırken, tam da bu günlerde tarihin kaydettiği en büyük mali skandallardan biri olan dev fon vurgunu ve borsa kriziyle sarsılıyor.

Yüz binlerce yatırımcının birikiminin buharlaştığı, piyasalara olan güvenin en dip seviyeye indiği, tasfiye edilen fonların ve milyarlarca liralık iade süreçlerinin konuşulduğu bir iklimde, Türkiye’nin Avrupa’nın yeni tedarik zinciri ve “yakın kıyı ticaret” (nearshoring) vizyonunda hak ettiği konumu alması imkânsızlaşmaktadır.

Brüksel’deki forumda “yatırım ve büyüme” masaya yatırılıp şeffaflık övülürken, Ankara’nın devasa bir soygunun ve denetimsizliğin yarattığı enkazla boğuşması, sadece ekonomik değil, acı bir idari dramın resmidir.

Dramın Anatomisi: Sınırlar İçinde Yalnızlaşmak

Avrupa’da sular durulmuyor:

Forum öncesinde, Pazar günü Genişlemeden Sorumlu Komiser Marta Kos, aday ülkelerden gelen zengin kültürel dokuyu ve müzikleri yansıtan özel bir konser eşliğinde coşkulu bir resepsiyona ev sahipliği yaptı.

Ortak bir geleceğin notaları Brüksel’de umutla yazılırken, Türkiye’nin bu büyük senfoninin ve ortak geleceğin dışına itilmiş olması son derece düşündürücüdür.

On yıllar boyunca bu yolda yürümüş, fabrikaları Avrupalı ortaklarıyla entegre olmuş, insan kaynağıyla ve dinamik gençliğiyle Batı’ya en yakın köprüyü kurmuş bir ülkenin, bugün içerideki kayıtsızlık, denetimsizlik ve skandallar yüzünden stratejik ortaklık seviyesinin de altına itilmesi, içerideki milyonlarca genç için sessiz bir hayal kırıklığı yaratıyor.

Avrupa’nın “Daha geniş bir Avrupa için hazırlık” bildirisi, aslında birliğin kendi içindeki kırılganlıkları aşma çabasını gösteriyor.

Liyakatin, hukukun ve şeffaflığın esas alındığı bu yeni dönemde, Türkiye’nin bu kriterlerle olan mesafesini kapatmak yerine fon vurgunları, yolsuzluk iddiaları ve günlük siyasetin çalkantılarıyla vakit kaybetmesi, ülkenin potansiyeline vurulan en büyük darbedir.

Avrupa Birliği kapılarını daha güçlü, daha dirençli ve daha entegre bir kıta olma hedefiyle yeniden aralıyor, bir yandan kendi coğrafyasını genişletirken diğer yandan Kanada’dan Hindistan’a uzanan küresel ittifak ağlarını örüyor.

Ukrayna’dan Karadağ’a uzanan bu yeni entegrasyon dalgası, coğrafi kaderin yeniden yazıldığı bir eşiktir.

Türkiye ise bu masanın en doğal sahibi olmasına rağmen, içerideki ekonomik dar boğazlar, fon krizleri ve reform iradesindeki derin eksiklikler yüzünden maalesef seyirci konumuna düşürülmüştür.

Oysa unutulmamalıdır ki, ne Avrupa Türkiye’siz tam anlamıyla “güvenli ve güçlü” olabilir, ne de Türkiye Batı dünyasıyla bağlarını, küresel ticaret ağlarını ve finansal şeffaflığını onarmadan sürdürülebilir bir refah yakalayabilir.

Brüksel’de çalınan müzik bize çok uzak değil, yeter ki o müziğe ayak uyduracak demokratik, adil ve akılcı bir düzen yeniden tesis edilsin.

Söz Sizde…

Avrupa’nın genişleme ve küresel ortaklık rüzgârları yeniden eserken ve Türkiye hem derin bir ekonomik krizin hem de sarsıcı bir fon vurgunu skandalının gölgesinde bu büyük dönüşümü sessizce izlerken, kararları belirleyecek olan asıl irade yine bizleriz.

Bu tablo üzerine düşünmek ve geleceği birlikte sorgulamak adına söz şimdi sizde:

Ekonomik ve Stratejik Kayıp: Yıllarca Avrupa’nın sanayi ve tedarik zincirinde kilit bir üs olan Türkiye’nin, bugün liyakat odaklı genişleme süreçlerinin gerisinde kalmasını ve arka arkaya yaşanan devasa fon krizleriyle sarsılmasını neye bağlıyorsunuz?

Bu tablonun ekonomimize faturası sizce ne olur?

Reform ve Güven İklimi: Ukrayna ve Moldova gibi ülkeler zor şartlar altında dahi kurumsal dönüşüm ve şeffaflık adımları atabilirken, Türkiye’nin denetimsizlik ve yolsuzluk sarmalından çıkamamasının arkasındaki en büyük engel sizce nedir?

Gelecek Vizyonu: Türkiye’nin Batı dünyasıyla ve Avrupa Birliği ile olan bağlarını onarması, içeride ise adil ve güvenli bir finansal iklim kurması için ilk olarak hangi alanda (hukuk, ekonomi, demokrasi) radikal bir değişim başlatması gerektiğini düşünüyorsunuz?

Erhan Yurdayüksel

16 Kasım 2026