Bugün sizlerle bir pazar keyfi yapalım istedim. Şöyle bir inek şaban filmi seçip televizyonun karşısına geçelim. Varsın kendi kendine dönsün dünya bugün.
Okuldayken inek sözcüğünü sürekli ders çalışan başarılı öğrenciler için kullanırdık.
Oysa gönlümüzde taht kuran usta sanatçımız Rahmetli Kemal Sunal’ın Şaban tiplemeleri genelde tembel oluyordu. Bizleri kahkahalara boğan İnek Şaban kalbimizde yaşıyor.
Ben şimdi sizleri mecazi anlamda kullanılan « İnek » için farklı bir gerçekliğe götüreceğim.
Avusturya’da bir inek, sopaları ve süpürgeleri ustaca kullanarak sırtını kaşıyarak bilimsel bir sansasyon yaratt. Bu nadir davranış, araştırmacıları ineklerin zekasını yeniden incelemeye zorladı.
Avusturya’da bir kahverengi İsviçre ineğinin çeşitli şekillerde alet kullandığı tespit edildi. Bu davranış daha önce sadece insanlarda ve şempanzelerde görülmüştü.
Bu dikkat çekici karakter, Avusturya’nın Karintiya eyaletindeki Nötsch im Gailtal kasabasında yaşayan 13 yaşındaki Veronika adlı bir inek. Organik sebze çiftçisi ve fırıncı olan sahibi Witgar Wiegele, Veronika’nın tahta çubuklarla oynamayı ve kaşınan vücudunu bunlarla kaşımayı sevdiğini keşfetti.
Bay Wiegele’ye göre, Veronika yıllar önce tahta parçalarıyla oynamaya başlamış, daha sonra da bu çubukları kaşıntıyı gidermek için nasıl kullanacağını keşfetmiş. Ayrıca ineğin aile üyelerinin seslerini tanıdığını ve çağrıldıklarında onlara doğru koştuğunu söyledi.
Bu bilgi hızla yayıldı ve kısa süre sonra ineğin davranışlarını gösteren bir video , hayvan zekasını inceleme konusunda uzmanlaşmış Viyana’daki biyologlara ulaştı.
Görüntülerin önemini hemen kavradılar. Viyana Veteriner Üniversitesi’nden Dr. Antonio Osuna Mascaró, “Gerçek bir alet kullanan bir inekti. Her şeyi hazırladık ve hemen arabaya atlayıp oraya gittik,” dedi.
Doktorun açıklamasına göre, Veronika sadece aletleri tutmakla kalmıyor, aynı zamanda amacına göre onları esnek bir şekilde kullanıyor. Saha testlerinde, bu inek bir yer fırçasını alabiliyor, gerekirse diliyle pozisyonunu ayarlayabiliyor ve ardından kaşımak için dişleriyle sıkıca kavrayabiliyor.
Şaşırtıcı bir şekilde, Veronika vücudun her bölgesi için doğru aleti nasıl seçeceğini biliyor. Kalın derili sırtını kaşırken sert kıllı fırça başlığını kullanırken, karın ve göğüs gibi daha hassas bölgeleri kaşırken yumuşak saplı olana geçiyor.
Araştırmacılar bunu, hayvan dünyasında son derece nadir görülen, birden fazla alet kullanma davranışı olarak tanımladılar.
Araştırma ekibi, her biri 10 seanstan oluşan yedi deneyde, Veronika’nın vücudunun ulaşılması zor bölgelerini kaşımak için süpürgeyi kullandığı toplam 76 örneği kaydetti. Bilim insanlarına göre, insanlar dışında, tek bir aleti birden fazla amaç için kullanabildiği ikna edici bir şekilde gösterilen tek canlı şempanzelerdir.
Çalışma, Veronika’nın alışılmadık derecede uzun ömrünün ve yaşam ortamının bu davranışa katkıda bulunmuş olabileceğini öne sürüyor. Ancak bilim insanları, Veronika’nın münferit bir vaka olmadığını vurguluyor. Çalışmanın yayınlanmasının ardından, benzer zekâ sergileyen birçok başka inek de gözlemlendi.
“Veronika’yı ‘ineklerin Einstein’ı’ olarak görmüyoruz. Bu keşif, ineklerin alet kullanımında yaratıcı olma potansiyeline sahip olduğunu gösteriyor, ancak insanlar bunu binlerce yıldır göz ardı etmiş. Bunu ancak şimdi keşfetmiş olmamız şok edici,” dedi Dr. Osuna Mascaró.
Araştırmacılar, bu keşfin “süper inek” türünün ortaya çıkışı anlamına gelmediğini, ancak insanların uzun zamandır geleneksel olarak daha az zeki kabul edilen çiftlik hayvanlarının zekasını nasıl değerlendirdiğine dair önemli soruları gündeme getirdiğini belirtiyor.
Veronika, bize gösterdi ki, bir inek de “kaşınan sırtını kaşımayı” bilimsel başarıya dönüştürebilir! Kim bilir, belki bir gün Nobel ödülünü kazanan ilk inek olur, ya da en azından “ineklerin Einstein’ı” diye anılır. Bu arada ısrarla Nobel ödülü isteyenler de artık kendilerinin güçlü rakipleri olduğunu unutmasınlar!..
Bilim insanları şaşkın, biz de her inek gördüğümüzde “Acaba bu da Veronika’nın kuzeni mi?” diye düşünebiliriz. Birkaç yıl içinde çiftliklerde inekler süpürgeleri daha bilinçli kullanmaya başlarsa, şaşırmayın!
Ama şimdilik, hepimiz İnek Şaban’la kahkahalarla dolu bir pazar keyfi yapalım. Çünkü bazen tek ihtiyacımız olan şey, biraz eğlence. Bırakalım bugün dünya kendi haline kalsın!
Erhan Yurdayüksel
04 Ocak 2026
