ABD, iki ülke arasındaki ticari ateşkese rağmen Alibaba, Baidu, BYD ve NIO gibi Çinli devleri “orduya yardım eden şirketler” listesine ekledi. Doğrudan yaptırım içermeyen ancak ABD ordusunun alım yapmasını yasaklayan bu kısıtlamaya Pekin ve ilgili firmalar hukuki yollar dahil sert tepki gösterirken, uzmanlar adıma iki güç arasındaki teknolojik ve stratejik rekabetin derinleşmesi olarak bakıyor.
ABD, Çinli teknoloji ve sanayi devleri arasında yer alan Alibaba, Baidu, otomotiv üreticileri BYD ve NIO şirketlerini, “Çin ordusuna yardım ettiğine inanılan şirketler” listesine ekledi.
Kararın, iki ülke arasındaki ticaret ve teknoloji gerilimini yeniden tırmandırabileceği değerlendiriliyor.
LİSTE GÜNCELLEMESİ GERGİNLİĞİ ARTIRDI
ABD’nin güncellenmiş listesi, 2025 başındaki önceki versiyonun yerine geçti. Adım, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping arasında yürütülen hassas ticaret ateşkesinin ardından geldi.
Çin Dışişleri Bakanlığı, listenin “ayrımcı” olduğunu ve Çinli şirketleri “haksız şekilde baskı altına aldığını” belirterek ABD’ye uygulamaları gözden geçirme çağrısı yaptı.
PEKİN’DEN SERT TEPKİ
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Jian, yaptığı açıklamada Çinli şirketlerin haklarını korumak için gerekli adımların atılacağını söyledi.
Pekin yönetimi, ABD’nin listesinde yer alan şirketlerin büyük bölümünün Çin’in askeri ve endüstriyel kapasitesinde rol oynayan teknoloji firmaları olduğuna dikkat çekti.
ÇOK SAYIDA TEKNOLOJİ ŞİRKETİ LİSTEDE
Yeni listede yalnızca büyük teknoloji ve sanayi grupları değil, biyoteknoloji ve yapay zeka şirketleri de yer aldı.
Bunlar arasında WuXi AppTec, RoboSense ve insansı robot üreticisi Unitree gibi şirketler bulunuyor.
ABD’li çip üreticisi Nvidia ise daha önce Unitree ile robot teknolojileri alanında işbirliği planladığını açıklamıştı.
ŞİRKETLERDEN KARARA TEPKİ
BYD, askeri şirket olarak sınıflandırılmayı reddederek, karara karşı hukuki yollara başvuracağını açıkladı.
Alibaba ise listelenmenin “hiçbir temele dayanmadığını” savunarak şirketin askeri bağlantısı olmadığını ifade etti.
Baidu de benzer şekilde iddiaları reddederek listeden çıkarılmak için tüm yasal seçeneklerin değerlendirileceğini duyurdu.
ABD’NİN YENİ YAPTIRIM ETKİLERİ
Listeleme doğrudan yaptırım niteliği taşımıyor ancak ABD Savunma Bakanlığı’nın bu şirketlerle sözleşme yapmasını sınırlıyor.
Yeni düzenlemeye göre ABD ordusunun listedeki şirketlerden doğrudan alım yapması yasaklanacak, ilerleyen yıllarda dolaylı tedarik de kısıtlanabilecek.
STRATEJİK REKABET DERİNLEŞİYOR
Uzmanlara göre liste güncellemesi, ABD ile Çin arasındaki teknoloji rekabetinin daha geniş bir jeopolitik mücadeleye dönüştüğünü gösteriyor.
Washington yönetimi, Çinli şirketleri artık tekil firmalar yerine stratejik bir teknoloji ekosisteminin parçası olarak değerlendiriyor.