Türkiye’nin 2053 Net Sıfır Emisyon ve yeşil kalkınma hedefleri doğrultusunda, inşaat ve yapı sektöründe devrim niteliğinde bir adım atılıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan ve Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren yeni yönetmelikle, büyük ölçekli binalar için çevre dostu kriterler zorunlu hale getirildi.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, 1 Ocak 2027 itibarıyla yürürlüğe girecek yeni düzenlemeyle birlikte büyük metrajlı binalarda karbon salımı ve enerji tüketiminin çok daha sıkı denetleneceğini açıkladı.

10 Bin Metrekare Üzerindeki Yapılara İki Yeni Belge Zorunluluğu
Yeni düzenleme kapsamında, 1 Ocak 2027 tarihinden itibaren yapı ruhsatı alacak olan ve toplam inşaat alanı 10 bin metrekare ve üzerinde bulunan tüm yeni binalar için şu iki belgenin alınması zorunlu olacak:

Enerji Kimlik Belgesi (EKB)

Bina Yaşam Döngüsü Analizi Belgesi

Beşikten Mezara: Binaların Tüm Karbon İzi Hesaplanacak
Yeni sistem, binaların çevreye olan etkisini sadece kullanım süresiyle kısıtlamıyor; “beşikten mezara” olarak adlandırılan tüm süreci mercek altına alıyor. Yapılacak analizlerde şu aşamalardaki sera gazı emisyonları hesaplanacak:

İnşaat Öncesi ve Esnası: Ham madde temini, malzemelerin şantiyeye nakliyesi ve yapım süreçleri.

Kullanım Dönemi: Binanın işletilmesi, dönemsel bakımları ve yenileme çalışmaları.

Yıkım ve Sonrası: Binanın ömrünü tamamlamasının ardından yıkılması, atık yönetimi ve malzemelerin geri dönüşüm süreçleri.

BEP-TR Sistemi Üzerinden Takip Edilecek
Söz konusu yaşam döngüsü analizleri, Bakanlığın mevcut BEP-TR (Binalarda Enerji Performansı) sistemi üzerinden entegre şekilde yürütülecek. Belgeler, bu alanda yetkilendirilmiş uzman enerji kimlik belgesi uzmanları tarafından hazırlanacak.

“Düşük Karbonlu Bina” Dönemi Başlıyor
Yönetmelikle birlikte Türkiye’deki yapı stokunun kalitesini artırmak adına “Düşük Karbonlu Bina Belgesi” uygulaması da devreye alınıyor. Bir binanın bu belgeyi alabilmesi için belirli standartları karşılaması gerekecek.

Sera Gazı Emisyon Sınıfı: En az B olmalı.

Enerji Performans Sınıfı: En az C olmalı.

Bakan Murat Kurum, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, bu düzenlemenin çevre dostu ve sürdürülebilir yapılaşmayı ivmelendireceğini vurgulayarak, “Amacımız, gelecek nesillere daha yeşil bir dünya bırakmak adına düşük emisyonlu, kendi enerjisini üretebilen ve doğaya yük olmayan binaları yaygınlaştırmaktır” ifadelerini kullandı.

Yeni Yönetmeliğin Özet Tablosu

Kriter Detaylar ve Uygulama Esasları

Yürürlük Tarihi 1 Ocak 2027 (Bu tarihten itibaren ruhsat alacak yapılar)

Kapsama Giren Yapılar 10.000 m 2ve üzerindeki tüm yeni binalar

Zorunlu Belgeler Enerji Kimlik Belgesi & Bina Yaşam Döngüsü Analizi Belgesi

Hesaplama Kapsamı Ham madde, nakliye, inşaat, kullanım, bakım ve geri dönüşüm (Tüm yaşam döngüsü)

Düşük Karbon Belgesi Şartı Sera gazı emisyonu en az B, Enerji performansı en az C sınıfı olmak

Denetim Platformu Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı BEP-TR Sistemi

Bu hamleyle birlikte Türkiye, özellikle inşaat sektöründe Paris İklim Anlaşması ve Avrupa Yeşil Mutabakatı normlarına uyum sağlama yolunda kritik bir eşiği daha geride bırakmış oldu.