37. Ankara Film Festivali’nde belgesel ve kısa film gösterimlerinin yanı sıra sinema emekçilerinin çalışma koşulları, yapay zekâ ve toplumsal bellek tartışıldı. Ulusal Uzun Film Yarışması’nın başlamasıyla gözler ödül için yarışan yapımlara çevrildi.
Dünya Kitle İletişimi Araştırma Vakfı tarafından düzenlenen 37. Ankara Film Festivali, ilk üç gününü Kızılay Büyülü Fener Sineması’ndaki gösterim ve söyleşilerle geride bıraktı. Festivalde sinema sektöründeki güvencesizlikten yapay zekânın üretime etkisine, çevre mücadelelerinden kent belleğine uzanan konular ele alındı.
Ulusal Uzun Film Yarışması, Alphan Eşeli’nin yönettiği Mutter: Bir Annenin Hatıra Defteri ile başladı. Gösterimin ardından izleyicilerle buluşan Eşeli, senaryoyu annesinin ağır hastalığı sırasında yaşadığı çaresizlikten yola çıkarak yazdığını anlattı. Koşulsuz anne sevgisini korku sineması üzerinden ele aldığını belirten yönetmen, David Cronenberg ve David Lynch’in sinemasından, Franz Kafka’nın Dönüşüm adlı eserinden etkilendiğini söyledi.
Yarışma kapsamında yarın Ölü Köpekler Isırmaz, Karanlıkta Islık Çalanlar ve Hakikatin Ölümü gösterilecek. Doris Dörrie’nin katılımıyla Nasıl Yardımcı Olabilirim? filmi de Türkiye prömiyerini yapacak.
“OYUNCU BİR İŞÇİDİR”
Festivalin dikkat çeken etkinliklerinden biri, Oyuncular Sendikası Genel Başkanı Zuhal Olcay ve Yönetim Kurulu Üyesi Esin Aslan’ın katıldığı “Senaryo Dışı: Oyuncunun Çalışma Hayatı” söyleşisi oldu.
Olcay, sinema ve televizyon sektöründeki ekonomik krizin yükünün oyunculara ve set emekçilerine bırakılmaması gerektiğini vurguladı. Uzun çalışma saatlerine ve güvencesizliğe dikkat çeken Olcay, proje bazlı çalışmanın oyuncular açısından ciddi belirsizlikler yarattığını belirtti.
Esin Aslan ise oyuncuların hazırlık süreçlerinde ücret almadan çalıştırıldığını, işçi olmalarına karşın fatura kesmeye zorlanarak sosyal güvencelerden mahrum bırakıldıklarını söyledi. “Oyuncu bir işçidir” vurgusu yapan Aslan, kayıt dışı istihdama ve sözleşmeler yoluyla yapay zekâ kullanım haklarının devredilmesine karşı örgütlenme çağrısında bulundu.
YAPAY ZEKÂ VE SİNEMANIN GELECEĞİ
ABD Ankara Büyükelçiliği iş birliğiyle düzenlenen söyleşiye katılan Jacob Russo, yapay zekânın sinema üretimindeki etkilerini değerlendirdi. Teknolojinin düşük bütçeli projelere olanak sağlayabileceğini belirten Russo, sanatçı haklarının korunması gerektiğini vurguladı. Teknolojik gelişmelerin iyi bir senaryonun, sinematografi bilgisinin ve yaratıcı bakış açısının yerini alamayacağını ifade etti.
Brezilyalı yönetmen André Novais Oliveira da Hayatta Olsaydım… Yaşardım ve Evden Uzak filmlerinin gösterimlerinin ardından izleyicilerle buluştu. Oliveira, ana akım medyada siyah karakterlerin çoğunlukla suç ve yoksullukla ilişkilendirilmesine karşı emekçilerin gündelik yaşamını ve dayanışmasını görünür kılmayı amaçladığını söyledi.
BELGESELLERDE EMEK, EKOLOJİ VE BELLEK
Ulusal Belgesel Film Yarışması’nda gösterilen sekiz yapımın yönetmenleri, filmlerinin üretim süreçlerini anlattı.
Burcu Yeşilbaş’ın Koca Dünya belgeseli, Karadeniz’de çevre mücadelesi veren kadınların emeğine odaklanırken Elif Nur Kayalar’ın Allianoi Diye Bir Yer Yok filmi, Bergama’daki antik yerleşimin hikâyesini arşiv belgeleri ve tanıklıklarla ele aldı. Ahmet Hakan Kurt’un Koku belgeseli ise Bolu Gerede’de deri ve boya sanayisinin yol açtığı çevre kirliliğini gündeme taşıdı.
Gamze Terra’nın yönettiği Sıcak Bir Göz: Mehmet Güreli, sanatçının sinema, müzik, edebiyat ve resim alanlarındaki üretimlerini konu edinirken Eren Aybars Arpacık’ın Parşömen Mevsimleri belgeseli, Bergama’daki parşömen geleneğinin kuşaklar arasındaki aktarımını izledi.
Sezen Kayhan’ın Mor Menekşeli Kadınlar belgeseli Orduspor tribünlerindeki kadınların hikâyesini, Deniz Devrez’in Foka filmi Gökçeada’nın kaybolmaya yüz tutan belleğini, Mümin Barış’ın Bay Okan belgeseli ise yönetmen Tunç Okan’ın sinema yolculuğunu izleyiciyle buluşturdu.
ANKARA’NIN DEĞİŞEN YÜZÜ
Ankara Filmleri seçkisinde kentsel dönüşüm, barınma hakkı ve kolektif bellek öne çıktı. Meltem Çolak ve Figen Aydoğdu’nun Son Mahalle belgeseli, Aydınlıkevler’deki 55 yıllık Türk-İş Blokları’nın yıkımını konu aldı. Mehmet Onur Yılmaz’ın Arkadaşım Ankara filmi ise kentin farklı mahallelerinde yaşanan barınma ve kamusal alan sorunlarına odaklandı.
Enver Arcak’ın Bulvar belgeseli Atatürk Bulvarı’nın tarihsel dönüşümünü, Metin Kaybaki’nin Tabula Rasa filmi ise Kızılay yön tabelası üzerinden kent aidiyetini ele aldı.
Ulusal Kısa Film Yarışması’nda da toplumsal meseleler öne çıktı. Xezîne / Hazine faili meçhul cinayetleri ve Cumartesi Anneleri’nin mücadelesini, Bir Gece Kadar Uzak deprem sonrası Hatay’ı, Yakın ekonomik krizin orta sınıf üzerindeki etkilerini, Hazirun ise şafak operasyonlarında tanıklığa zorlanan bir gencin hikâyesini izleyiciyle buluşturdu.
