AB’nin Yeni Göç Kuralları Yürürlüğe Giriyor: İşte Değişen 4 Temel Unsur
Avrupa Birliği (AB), aylar süren siyasi çekişmelerin ardından göç ve iltica sistemini kökten değiştirecek tarihi bir reform paketini hayata geçiriyor. Cuma günü yürürlüğe girecek olan yeni kurallar, AB’nin dış sınırlarında denetimi artırmayı ve sığınma süreçlerini hızlandırmayı hedefliyor.
AB’nin göçten sorumlu yetkilisi Magnus Brunner, düzenlemeye ilişkin yaptığı açıklamada, “İlk kez kapsamlı bir Avrupa sistemine sahibiz” diyerek reformun üye ülkelere sınırları üzerinde çok daha fazla kontrol imkanı tanıyacağını vurguladı.
İşte Avrupa’nın göç politikasında yeni dönemi başlatan reform paketinin öne çıkan detayları:
Güçlü Sınır Taramaları
AB’ye düzensiz yollarla giriş yapan göçmenler, yedi güne kadar sürebilecek sıkı bir kimlik ve güvenlik kontrolünden geçirilecek.
Bu süreçte göçmenlerin kimlik belgeleri, yüz hatları ve parmak izi gibi biyometrik verileri merkezi bir veritabanına kaydedilecek.
Taramaların temel amacı; kimlerin hızlandırılmış veya normal iltica prosedürüne tabi tutulacağını, kimlerin ise doğrudan menşe ya da transit ülkesine geri gönderileceğini hızlıca belirlemek.
Hızlandırılmış Ret Süreci
Eski sistemde üye devletlerin en çok şikayet ettiği konulardan biri, sığınma başvurularının ve ret kararlarının çok uzun sürmesiydi. Yeni sistem, süreci ciddi ölçüde hızlandırıyor.
Güvenlik riski oluşturan ya da mülteci statüsü alma ihtimali düşük görülen (Fas ve Bangladeş gibi vatandaşlarının sığınma başvurusu %80 oranında reddedilen ülkelerden gelen) kişilerin dosyaları öncelikli olacak.
Bu sığınmacıların başvuruları; kara sınırları, limanlar ve havalimanları gibi AB dış sınırlarına yakın merkezlerde, en fazla 12 hafta içinde karara bağlanacak. Diğer sığınmacılar için ise standart prosedür uygulanmaya devam edecek.
Zorunlu Dayanışma Mekanizması
Mevcut AB kurallarına göre, bir göçmenin ayak bastığı ilk ülke sığınma başvurusunu değerlendirmekle yükümlü. Bu durum coğrafi konumları nedeniyle İtalya, Yunanistan ve Malta üzerinde büyük bir yük oluşturuyordu. Yeni reform, bu yükü paylaşmak için bir dayanışma mekanizması getiriyor:
Üye ülkeler, diğer ülkelerdeki belirli sayıda sığınmacıyı kendi topraklarına kabul etmek zorunda kalacak.
Sığınmacı kabul etmek istemeyen ülkeler, kabul etmedikleri her bir sığınmacı başına 20 bin euro ödeyerek baskı altındaki ülkelere finansal destek sağlayacak.
Bu yer değiştirme sistemi kapsamında yılda en az 30 bin sığınmacının paylaştırılması hedefleniyor.
Acil Durum ve “Araçsallaştırma” Planı
Paket, 2015-2016 yıllarında Suriye ve Afganistan’dan yaşanan kitlesel göç dalgalarına benzer krizler için bir acil müdahale planı barındırıyor.Büyük bir göç akını durumunda üye devletler, sığınmacılara tanınan korumaları esnetebilecek ve dış sınırlardaki gözaltı merkezlerinde tutulma sürelerini uzatabilecek.
Bu mekanizma, göçün siyasi bir silah olarak kullanıldığı (AB’nin Belarus ve Rusya’yı birliği istikrarsızlaştırmak için göçmenleri sınıra sürmekle suçladığı) “araçsallaştırma” durumlarında da devreye sokulabilecek.
Yeni Sisteme Yönelik Eleştiriler ve Eksikler
Reform paketi yürürlüğe girse de hem insan hakları örgütleri hem de üye ülkeler kanadında ciddi soru işaretleri bulunuyor:
Hak Örgütlerinin Endişeleri: İnsan hakları savunucuları, yeni kuralların çocuklar dahil olmak üzere göçmenlerin büyük çoğunluğunun süreç boyunca fiilen gözaltında tutulmasına yol açacağını belirtiyor. Hızlandırılmış süreçlerin adil yargılanma hakkını zedeleyebileceği ve ek gözaltı süreleri doğuracağı ifade ediliyor.
Altyapı Yetersizliği: Yaklaşık bir düzine üye ülke, yeni tarama prosedürlerine uyum sağlayacak altyapıyı henüz tamamlayabilmiş değil. Bazı ülkeler ise biyometrik veritabanı sistem entegrasyonunda teknik sorunlar yaşıyor.
Sertleşen Kamuoyu: Değişikliklerin kabul edilmesinden bu yana Avrupa kamuoyunda göç karşıtı seslerin daha da yükselmesi, hükümetleri ek ve daha sert önlemler almaya zorluyor. Bu durum, Avrupa’da insani kaygıların siyasi çıkarların gölgesinde kaldığı yönündeki endişeleri artırıyor.