Euro Bölgesi’nde perakende satışlar mart ayında beklentilerin aksine gerileyerek Avrupa ekonomisindeki kırılgan toparlanmanın yeniden baskı altına girdiğini gösterdi.
Özellikle Orta Doğu’da yükselen jeopolitik tansiyonun enerji fiyatlarını yukarı çekmesi, tüketici harcamalarını zayıflatırken Belçika gibi enerjiye duyarlı Avrupa ekonomilerinde de yeni riskleri gündeme taşıdı.
Avrupa Birliği istatistik ofisi Eurostat verilerine göre Euro Bölgesi’nde perakende satış hacmi mart ayında aylık bazda yüzde 0,1 düştü. Şubat ayında da satışlar yüzde 0,3 gerilemişti. Piyasalar mart ayında yüzde 0,1’lik artış bekliyordu. Böylece Avrupa tüketicisinin enerji maliyetleri karşısında yeniden frene bastığı ortaya çıktı.
Enerji fiyatları tüketiciyi baskılıyor
Mart ayındaki düşüşün ana nedeni akaryakıt satışlarında görülen sert gerileme oldu. İran merkezli çatışmalar sonrası petrol ve doğalgaz fiyatlarında yaşanan hızlı yükseliş, Avrupa genelinde benzin ve dizel maliyetlerini artırdı. Eurostat verilerine göre otomotiv yakıtı satışları yüzde 1,6 düşerek Ağustos 2023’ten bu yana en sert kaybı yaşadı.
Buna karşın yakıt dışındaki ürünlerde sınırlı toparlanma dikkat çekti. Gıda dışı ürün satışları yüzde 0,6 artış gösterdi. Ancak ekonomistler bunun kalıcı bir güçlenmeye işaret etmediğini düşünüyor. Çünkü enerji faturaları yükseldikçe tüketicilerin zorunlu olmayan harcamaları kısmaya başladığı görülüyor.
Enflasyon yeniden yükselişe geçti
Enerji maliyetlerindeki artış Euro Bölgesi’nde enflasyon baskısını da yeniden güçlendirdi. Şubat ayında yüzde 1,9 seviyesinde bulunan yıllık enflasyonun nisan ayında yüzde 3’e yükseldiği belirtiliyor. Bu durum Avrupa Merkez Bankası’nın faiz indirimi planlarını zorlaştırabilir.
Tüketici güven endeksleri de sert şekilde bozuluyor. Avrupa genelinde güven göstergeleri Aralık 2022’den bu yana en düşük seviyelerine yaklaşırken, hane halkı harcamalarında önümüzdeki 3 ila 6 aylık dönemde daha belirgin bir yavaşlama bekleniyor.
Belçika ekonomisi neden kritik bir eşikte?
Euro Bölgesi’ndeki bu gelişmeler Belçika açısından özel önem taşıyor. Çünkü Belçika ekonomisi hem sanayi üretimi hem lojistik sektörü hem de hane halkı tüketimi bakımından enerji maliyetlerine oldukça duyarlı bir yapı taşıyor.
Buna rağmen Eurostat verileri Belçika’da mart ayında perakende satışların aylık bazda yüzde 3,6 arttığını gösterdi. Bu oran Euro Bölgesi içindeki en güçlü performanslardan biri oldu.
Ancak uzmanlara göre bu yükseliş kalıcı olmayabilir. Bunun birkaç temel nedeni bulunuyor:
Belçika’da ücretlerin enflasyona endeksli olması kısa vadede tüketiciyi koruyor ancak şirket maliyetlerini ciddi şekilde artırıyor.
Enerji yoğun sektörlerde faaliyet gösteren Belçikalı şirketler yükselen doğalgaz ve elektrik fiyatlarından doğrudan etkileniyor.
Antwerp Limanı üzerinden gerçekleşen ticaret hacmi küresel enerji ve jeopolitik gelişmelere karşı son derece hassas.
Hane halkı enerji faturalarının yeniden yükselmesi tüketim harcamalarını yaz aylarından itibaren baskılayabilir.
Özellikle Belçika’nın kimya, lojistik ve sanayi sektörleri enerji maliyetlerindeki artıştan en hızlı etkilenen alanlar arasında yer alıyor. Avrupa’daki ekonomik yavaşlama derinleşirse Belçika’nın ihracat performansı da baskı altında kalabilir.
Almanya’daki zayıflık Belçika’yı da etkileyebilir
Belçika ekonomisinin en büyük ticaret ortaklarından biri olan Almanya’da da tüketim tarafı zayıflıyor. Almanya’da mart ayı perakende satışları yüzde 2 gerileyerek beklentilerin oldukça altında kaldı.
Alman ekonomisindeki bu yavaşlama Belçikalı ihracatçılar açısından risk oluşturuyor. Özellikle otomotiv yan sanayi, makine üretimi ve lojistik sektörlerinde sipariş hacimlerinde düşüş ihtimali bulunuyor.
Avrupa’da “savunma tüketimi” dönemi başlıyor
Ekonomistler Avrupa tüketicisinin artık daha temkinli davrandığını belirtiyor. 2022’deki enerji krizine kıyasla tüketiciler şimdilik daha hazırlıklı görünse de sürekli yükselen enerji ve gıda fiyatlarının harcamaları kademeli biçimde baskılaması bekleniyor.
Büyük Avrupa şirketlerinden H&M ve Zalando gibi markaların son finansal sonuçlarında da talep yavaşlaması dikkat çekiyor. Özellikle online alışveriş ve moda sektöründe büyüme ivmesinin kaybolduğu görülüyor.
Avrupa ekonomisi için yeni risk dönemi
Son açıklanan veriler Euro Bölgesi’nde ekonomik toparlanmanın halen kırılgan olduğunu gösteriyor. Enerji fiyatlarındaki oynaklık, jeopolitik gerilimler ve zayıflayan tüketici güveni birleştiğinde Avrupa ekonomisi yeniden düşük büyüme riskine yaklaşıyor.
Belçika kısa vadede güçlü perakende verileriyle pozitif ayrışsa da enerji maliyetlerinin kalıcı biçimde yüksek seyretmesi halinde bu dayanıklılığı koruması zor olabilir. Özellikle yılın ikinci yarısında tüketici harcamaları, şirket yatırımları ve ihracat performansı Avrupa genelinde daha sert bir baskıyla karşılaşabilir.