BELÇİKA’DA ESNEK ÇALIŞMA (FLEXİ-JOB) TARTIŞMASI: ÇALIŞANLAR TAM ZAMANLI İŞLERİNİ BIRAKIP EK İŞLERE YÖNELİYOR
İK hizmetleri şirketi Partena Professional tarafından yapılan yeni bir araştırmaya göre, Belçikalı çalışanlar daha fazla kazanabildikleri için tam zamanlı çalışmayı azaltıp esnek işlere (flexi-job) yöneliyor. Bu durum, sosyal güvenlik sistemine zarar verdiği gerekçesiyle siyaset ve sendikaların tepkisini çekiyor.
Partena’nın bulgularına göre, son 12 ayda bir esnek iş (flexi-job) alan veya önümüzdeki 12 ayda almayı planlayan çalışanların onda}}$, ana işlerine kıyasla vergiden sonra daha fazla kazanabilme motivasyonuyla hareket ediyor.
Araştırma ayrıca, önümüzdeki 12 ayda esnek iş yapmayı planlayan çalışanların %22’sinin bu nedenle ana işlerindeki çalışma saatlerini azaltacağını ortaya koydu.
“Sosyal Güvenlik Sistemi Tehlikede”
Ghent Üniversitesi’nden iktisat profesörü Stijn Baert, bu durumu şu sözlerle değerlendirdi:“Bu elbette oldukça sorunlu bir durum; ‘dışlama’ etkisinin ilk açık işareti gibi görünüyor: Üzerinden ciddi vergiler ve sosyal güvenlik primleri ödenen düzenli çalışma saatleri, sosyal güvenlik sistemine çok daha az katkı sağlayan saatlerle yer değiştirme riski taşıyor.”
Esnek iş sistemi giderek daha tartışmalı bir hâl alırken, Bütçe Bakanı Vincent Van Peteghem daha önce sistemin “raydan çıktığını” savunmuştu. Temmuz ayında Van Peteghem, daha düşük vergi ve sosyal güvenlik primleri nedeniyle 2025 yılında potansiyel olarak 500 milyon euroluk bir vergi kaybı yaşanabileceğine dikkat çekerek bir inceleme başlatmıştı.
ABVV-FGTB sendikasının başkanı Bert Engelaar ise The Brussels Times’a yaptığı açıklamada, “Bu yeni rakamlar, esnek işlerin normal işlerin yerini alacağına dair korkularımızın tamamen haklı olduğunu gösteriyor,” dedi.
Esnek İşler (Flexi-jobs) Nedir?
2015 yılında emeklilerin ve tam zamanlı bir işin en az dörtte üçünde çalışanların ek gelir elde etmesini sağlamak amacıyla (örneğin ek hafta sonu çalışmaları için) hayata geçirilen esnek işler;
Çalışanlara sosyal ve diğer istihdam hakları sağlarken, bu ücretler üzerinden hiç vergi veya sosyal güvenlik kesintisi yapılmıyor.
İşverenleri esnek iş sunmaya teşvik etmek için ise sistem, işverenlerin sosyal güvenlik ve vergi katkılarını düşürüyor.
Başlangıçta yalnızca mevsimlik otelcilik ve restorancılık sektörü için tasarlanan bu sistem, bu yılın Temmuz ayında (birkaç istisna dışında) tüm sektörlere genişletildi ve son duyurular serbest meslek çalışanlarını da kapsayacağını gösterdi. 2025 yılında 150.000’den fazla kişi esnek iş sahibi oldu.
Partena’nın 1.000 Belçikalı çalışanla yaptığı anket, düzenli işten esnek işe geçişin çoğunlukla mavi yakalı işçiler arasında gerçekleştiğini gösteriyor. Partena COO’su Caroline Lefaible, önümüzdeki 12 ayda esnek iş almayı planlayan mavi yakalıların %40’ından fazlasının ana işlerinde daha az çalışmayı düşündüğünü belirtti.
Hükümetten Yeni Önlem Sinyali
Belçika Federal Parlamentosu’nda Perşembe öğleden sonra gerçekleştirilen oturumda esnek işlerle ilgili soruları yanıtlayan Ekonomi ve Çalışma Bakanı David Clarinval, “Fazla kazanmak isteyen insanlara fırsatlar tanımalıyız, ancak aynı zamanda suiistimalleri önlemeli ve sosyal güvenliğimizi korumalıyız,” dedi.
Clarinval, esnek işler için suiistimal karşıtı yasalar üzerinde çalıştığını açıkladı. Önerilen tedbirler arasında; bir kişinin esnek iş yapabilmek için çalışma saatlerini azaltmadan önce bekleme süresini altı aydan bir yıla çıkarmak ve hastalık ya da maluliyet yardımı alanların esnek iş yapmasını yasaklamak yer alıyor.