AB, Taliban’ın yeniden iktidara gelmesinden bu yana ilk kez örgüt temsilcilerini ağırlamaya hazırlanıyor.
Belçika, Brüksel’de düzenlenecek bir göç toplantısına katılmaları için Taliban heyetine vize verdi.
Bu adım, Taliban’ın 2021 yılında Afganistan’da yeniden iktidara gelmesinden bu yana, örgüt temsilcilerinin Avrupa Birliği ev sahipliğindeki bir etkinliğe ilk kez katılmasının önünü açtı. Planlanan görüşmeler, Taliban ile temas kurulmasının Avrupa Birliği’nin insan haklarına bağlılığını zedeleyebileceğini savunan insan hakları örgütlerinin tepkisini çekti.
Belçika hükümeti ise güvenlik değerlendirmelerinde söz konusu kişilerin tehdit oluşturduğuna dair herhangi bir bulguya rastlanmaması üzerine heyetteki beş kişiye vize verildiğini açıkladı. Vizelerin kapsamının son derece sınırlı olduğu, yalnızca Belçika’ya giriş hakkı tanıdığı, Schengen Bölgesi’nin geri kalanında geçerli olmadığı ve sadece bir gün süreyle kullanılabileceği belirtildi.
Belçikalı yetkililer, güvenlik gerekçesiyle ziyaretin kesin tarihini açıklamayı reddetti. Ancak AB kaynakları, toplantının vizelerin verilmesinden kısa süre sonra gerçekleştirilmesinin beklendiğini aktardı.
Görüşmeler neye odaklanacak?
Avrupalı yetkililere göre görüşmeler, göç ve Avrupa Birliği’nde kalma hakkı bulunmayan Afgan vatandaşlarının olası geri dönüşü üzerinde yoğunlaşacak. Mayıs ayında Avrupa Komisyonu, ‘göçmenlerin Afganistan’a geri gönderilmesine ilişkin görüşmeler yapmak üzere Taliban yetkililerini yakın gelecekte Brüksel’e davet etme niyetini’ duyurdu.
Avrupa Komisyonu, toplantının teknik düzeyde yapıldığını ve Taliban yönetiminin resmen tanınması anlamına gelmediğini vurguluyor. AB yetkilileri, görüşmelerin Afganistan’ın yöneticileriyle diplomatik ilişkiler kurmaktan ziyade pratik göç meselelerini ele almayı amaçladığını defalarca dile getirdi.
Konu, Taliban’ın yeniden iktidara gelmesinden bu yana uluslararası kamuoyunda yoğun eleştirilere maruz kalması nedeniyle son derece hassas. Taliban, eğitim, istihdam ve hareket özgürlüğü kısıtlamaları da dahil olmak üzere kadınlar ve kız çocukları üzerinde ağır sınırlamalar getirdi.
İnsan hakları grupları, AB’ye toplantıyı tamamen iptal etmesi için baskı yapıyor. Human Rights Watch ve Amnesty International’ın da aralarında bulunduğu örgütler, Taliban ile kurulacak her türlü temasın, giderek daha tehlikeli hale geldiğini belirttikleri bir ülkeye sınır dışı işlemlerini kolaylaştırmak yerine hesap verebilirlik ve insan haklarına odaklanması gerektiğini savunuyor.
Tartışma, Belçika’nın kendi içinde de görüş ayrılıklarını gün yüzüne çıkardı. Dışişleri Bakanı Maxime Prevot, Taliban temsilcilerinin Brüksel’e davet edilmesine karşı olduğunu söylerken, Belçika’nın AB kurumlarına ev sahipliği yaptığı ve talebin resmi Avrupa işleriyle bağlantılı olduğu gerekçesiyle vizeleri reddedemeyeceğini savundu.
Görüşmeler, Avrupa hükümetlerinin göç politikalarını sıkılaştırmaları yönündeki baskının arttığı bir dönemde yapılıyor. Afganlar, AB’de sığınma koruması alma olasılığı en yüksek uyruklar arasında yer almaya devam ederken, bazı üye ülkeler başvuruları reddedilen kişilerin geri gönderilmesi konusunda daha sıkı göç kontrolleri ve daha fazla iş birliği talep ediyor.
Afganistan şu anda ciddi bir insani krizle karşı karşıya. Birleşmiş Milletler’e göre milyonlarca Afgan gıda güvencesizliği ve ekonomik sıkıntılarla boğuşurken, ülke aynı zamanda komşu İran ve Pakistan’dan dönen çok sayıda kişiyi de geri kabul ediyor.