Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev’in Brüksel’deki stratejik ziyareti sürerken, ülkenin AB Büyükelçisi Roman Vassilenko Euronews’e verdiği özel röportajda Astana’nın 27 üyeli birlikle ilişkilerini daha da güçlendirmeyi hedeflediğini belirtti.
Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, ülkesinin Avrupa Birliği ile ilişkilerini daha ileri bir seviyeye taşımayı amaçladığı bir dönemde Brüksel’e stratejik bir ziyaret gerçekleştirdi. Astana yönetimi, kendisini enerji ve kritik hammaddelerde güvenilir bir tedarikçi olarak konumlandırırken, yapay zekâ, lojistik ve yeşil teknolojiler alanlarında da yeni iş birliği fırsatları sunmayı hedefliyor.
Kazakistan’ın AB Nezdindeki Büyükelçisi Roman Vassilenko, Euronews’e verdiği özel röportajda, “Avrasya’nın kalbindeyiz. Rusya ve Çin ile sınırlarımız var ancak Avrupa Birliği ile karşılıklı faydaya dayalı ilişkilerimizi daha da güçlendirmek istiyoruz,” dedi.
Vassilenko, Cumhurbaşkanı Tokayev’in Brüksel ziyaretinin temel mesajının, mevcut güçlü ilişkilere rağmen iki taraf arasında hâlâ önemli bir büyüme potansiyeli bulunduğunu göstermek olduğunu söyledi. Avrupa Birliği’ni Kazakistan’ın küresel ölçekteki “kilit stratejik ortaklarından biri” olarak nitelendiren Vassilenko, “Bugüne kadar çok şey yaptık ancak çok daha fazlasını başarabiliriz” ifadelerini kullandı.
Vassilenko, Tokayev’in Brüksel ziyaretinin net bir mesaj taşıdığını vurgulayarak, ilişkiler halihazırda güçlü olsa da büyüme için önemli bir alan bulunduğunu söyledi.
İki taraf arasındaki ticaret ve yatırım bağları son yıllarda kayda değer ölçüde genişledi. Avrupalı şirketler, büyük ölçüde enerji sektöründe olmak üzere Kazakistan’a yaklaşık 210 milyar dolar (184 milyar euro) yatırım yaptı.
Ancak büyükelçi, en büyük değerlendirilmemiş fırsatların başka alanlarda yattığını savunuyor. Ulaşım ve lojistik, kritik ham maddeler, yapay zekâ, yeşil hidrojen, yenilenebilir enerji ve finansı Avrupalı yatırımcılar için ciddi potansiyel barındıran sektörler olarak sıraladı.
Kazakistan kendisini yükselen bir finans merkezi olarak da tanıtıyor. Astana Uluslararası Finans Merkezi, bugün dünyanın dört bir yanından yaklaşık 5 bin 800 şirkete ev sahipliği yapıyor. Büyükelçiye göre bu gelişme, ülkenin uluslararası iş dünyası için artan cazibesini ortaya koyuyor.
Kritik mineraller de Kazakistan’ın Avrupa’ya sunduğu paketin önemli sütunlarından biri. Ülke, AB’nin Kritik Ham Maddeler Yasası kapsamında stratejik kabul edilen 34 ham maddenin 21’ini halihazırda üretiyor.
Kazakistan, yalnızca maden ihraç etmek yerine, Avrupalı ortakların yerel işleme tesislerine ve teknoloji transferine yatırım yapmasını istiyor.
Vassilenko, “Siz yatırım ve teknoloji getiriyorsunuz. Kritik ham maddeleri Kazakistan’da sadece çıkarmakla kalmıyor, aynı zamanda burada işliyorsunuz ve bunun meyvelerini her iki taraf da topluyor,” dedi.
Bu çerçevede büyük ölçekli bir proje, Avrupa Komisyonu tarafından şimdiden stratejik girişim olarak tanımlandı.
Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen’e göre proje, faaliyete geçtiğinde her yıl yaklaşık 100 bin elektrikli araç bataryası için yeterli grafit üretmesini sağlayacak.
Enerji güvenliği AB-Kazakistan ilişkilerinin merkezinde
Enerji güvenliği, AB-Kazakistan ilişkilerinin odağında yer almayı sürdürüyor. Avrupa, Rus enerjisine bağımlılığını azaltma çabalarına devam ederken, Kazakistan Brüksel için en önemli alternatif enerji tedarikçilerinden biri olarak öne çıktı. Ülke, halihazırda AB’nin ham petrol tedarikçileri arasında üçüncü sırada bulunuyor.
Kazakistan’ın ihracatını artırma kapasitesi, iç üretim seviyeleri ve ulaşım altyapısı nedeniyle zorlanıyor olsa da Vassilenko, tedarikin önümüzdeki yıllarda belirgin şekilde artabileceğini söylüyor. Kazakistan bugün Avrupa’ya yılda yaklaşık 65 milyon ton ham petrol gönderiyor; büyükelçiye göre bu rakam dört ila beş yıl içinde yaklaşık 100 milyon tona çıkabilir.
Ancak Kazakistan’ın hedefleri petrolden ibaret değil. Ülke, Alman-İsveç ortaklı bir şirketle işbirliği içinde 2030’dan itibaren yılda yaklaşık 2 milyon ton yeşil hidrojen üretmeyi planlıyor. Bu da Kazakistan’ı Avrupa için geleceğin önemli temiz enerji tedarikçilerinden biri haline getirebilir.
“Avrupa Birliği’nin enerji güvenliğinde önemli bir stratejik ortak olarak kalmaya kararlıyız,” diyen büyükelçi, Kazakistan’ı giderek yalnızca Avrupa ile Asya arasında bir köprü olmanın ötesine geçen, Avrupa’nın ekonomik ve enerji dönüşümünde vazgeçilmez bir ortak olmaya odaklanan bir ülke olarak sundu.