Sahipsiz Orhan Veli: Şairin Doğduğu Ev Satışta, Bakanlık ‘Görevimiz Değil’ Dedi
Türk şiirinin öncülerinden Orhan Veli Kanık’ın 1914 yılında dünyaya geldiği Beykoz’daki tarihi ahşap köşk 65 milyon TL’ye satışa sunuldu. Konuyu Meclis gündemine taşıyan milletvekilinin önergesine Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan “görev alanımızda değil” yanıtı gelirken, benzer örnekler bakanlığın kamulaştırma yetkisini hatırlattı.
Türk şiirinin çağdaşlaşma sürecine damga vuran Garip akımının öncülerinden Orhan Veli Kanık’ın 1914’te yaşama gözlerini açtığı Beykoz’daki üç katlı ahşap köşk, geçtiğimiz şubat ayında 80 milyon TL bedelle satışa çıkarıldı. Gazeteci Adil Bali’nin sosyal medya paylaşımlarıyla kamuoyunun duyduğu ve yurttaşların tepkisini çeken gelişme, kısa sürede siyasetin de gündemine girdi.
Meclis’e Taşındı
Yeni Parti İzmir Milletvekili Sedâ Kaya Ösen, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un yanıtlaması istemiyle 5 Mart’ta Meclis Başkanlığı’na bir önerge sundu. Önergesinde, “Görevi kültürel değerleri araştırmak, geliştirmek ve korumak olan Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Orhan Veli Kanık’ın doğmuş olduğu evin müzeye dönüşümü noktasında sorumluluk alması gerekmektedir” ifadelerine yer veren Ösen, Bakan Ersoy’a evin satışıyla ilgili bir tasarrufları olup olmayacağını ve bakanlığın yatırım bütçesinden bu bedelin karşılanıp karşılanamayacağını sordu.
Bakanlıktan “Görev Alanımızda Değil” Yanıtı
Önergeye 18 Ağustos’ta yanıt veren Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, söz konusu yapının özel mülkiyete ait 2. Grup Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı olarak tescilli olduğunu belirtti.
Yanıtta, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 11’inci maddesi uyarınca bu tür taşınmazların satışı için bakanlıktan izin alınmasının gerekmediği vurgulanarak şu ifadelere yer verildi: “Bakanlığımızca, bakanlığımıza bağlı müze ve örenyerleri ile bakanlığımıza tahsisli tescilli kültür varlıklarına yönelik restorasyon çalışmaları yürütülmekte olup söz konusu taşınmazın satın alınması bakanlığımız görev ve sorumluluk alanı kapsamında bulunmamaktadır.”
Emsaller “Kamulaştırma” Mümkün Diyor
Bakanlık evin sorumluluk alanlarında olmadığını savunurken, Türkiye genelinde pek çok tarihi yapı bakanlıkça kamulaştırılarak müzeye dönüştürüldü. Diyarbakır’daki Cahit Sıtkı Tarancı Evi, Ordu’daki Paşaoğlu Konağı Etnografya Müzesi, Sakarya Müzesi, Sivas’taki Âşık Veysel Müzesi ve Mersin Silifke’deki Atatürk Evi bunların başında geliyor.
Ayrıca bakanlığın ret gerekçesinde öne sürdüğü 11. maddeye karşın, yine kanun kapsamında “Kamulaştırma”yı düzenleyen 15. madde bulunuyor. Nitekim İstiklal şairi Mehmet Akif Ersoy’un yaşamını yitirdiği Mısır Apartmanı’ndaki daire de 2018 yılında Cumhurbaşkanlığı kararıyla kamulaştırılmış, 2021’den bu yana müze olarak hizmet veriyor.
“Hikâyesiyle Değerli”
İlk olarak 80 milyon TL’den ilana çıkarılan, fiyatı daha sonra 65 milyon TL’ye düşürülen tarihi köşkün ilanındaki şu ifadeler ise yapının manevi değerini gözler önüne seriyor: “Bazı yapılar sadece bir ev değildir. Bir dönemin hafızasını taşır… Yaklaşık 70 yıldır aynı mülkiyette bulunan, 2. derece tarihi eser statüsündeki yapı; kültür evi, özel restorasyon projesi veya prestijli bir yaşam alanı için benzersiz bir değer sunuyor. Çünkü bazı yapılar metrekareyle değil, hikâyesiyle değerlidir.”
Ölümü kamu işbilmezliğiyle anılan büyük şairin doğduğu evin, hatıralarıyla birlikte kamusal bir anlayışla yaşatılıp yaşatılmayacağı şimdi kamuoyunun vicdanında ve takdirinde duruyor.